શ્રદ્ધા / પિતૃપક્ષની આ 3 તિથિ છે સૌથી ખાસ! ભૂલથી પણ ન ચૂકતા આ કાર્ય, નહીંતર...!

આપણા જીવનમાં પૂર્વજો અથવા પિતૃઓ અત્યંત આદરણીય સ્થાન ધરાવે છે. સનાતન પરંપરામાં, 'પિતૃપક્ષ' (શ્રાદ્ધ મહાલય)નો સમયગાળો આપણા સ્વર્ગીય પૂર્વજો પ્રત્યે આદર, કૃતજ્ઞતા અને શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવા માટેનો એક પવિત્ર અવસર છે. એવી માન્યતા છે કે આ સમય દરમિયાન આપણા પૂર્વજો સૂક્ષ્મ સ્વરૂપે પૃથ્વી પર પધારે છે અને તેમના સ્વજનો દ્વારા કરવામાં આવતા 'તર્પણ' તથા દાન-પુણ્યના કાર્યોથી પ્રસન્ન થઈને સુખ અને સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ આપે છે.

સામાન્ય નિયમ મુજબ, પૂર્વજો માટેનું 'શ્રાદ્ધ' કર્મ તેમના અવસાનની તિથિએ કરવામાં આવે છે. જોકે, 'પિતૃપક્ષ' દરમિયાન ત્રણ એવા વિશેષ દિવસો છે જેનું આગવું અને ગહન આધ્યાત્મિક મહત્વ છે.

મહાભરણી શ્રાદ્ધ (અપરિણીત વ્યક્તિઓ અને ચોક્કસ દિવંગત આત્માઓ માટે)

• ભરણી નક્ષત્ર સાથેના જોડાણને કારણે, આ દિવસ 'મહાભરણી શ્રાદ્ધ' તરીકે ઓળખાય છે.
• મહત્વ: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, જે પરિવારજનોનું અકાળે અવસાન થયું હોય અથવા જેઓ અપરિણીત રહ્યા હોય, તેમના માટે આ દિવસે શ્રાદ્ધ વિધિ કરવી વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, જ્યારે કોઈ સંબંધીના અવસાનને એક વર્ષ પૂર્ણ થતું હોય ત્યારે આ તિથિનું મહત્વ વધુ વધી જાય છે.
• તારીખ: વર્ષ 2026માં મહાભરણી શ્રાદ્ધ 29 સપ્ટેમ્બર (મંગળવાર) ના રોજ આવે છે.

માતૃ નવમી (પરિવારની દિવંગત મહિલાઓને શ્રદ્ધાંજલિ)

• પિતૃ પક્ષનો નવમો દિવસ (નવમી) સંપૂર્ણપણે પરિવારની દિવંગત મહિલા પૂર્વજો (જેમ કે માતા, દાદી, નાની, બહેન અથવા સાસુ)ની સ્મૃતિને સન્માનિત કરવા માટે સમર્પિત છે.
• મહત્વ: તેને 'માતૃ શ્રાદ્ધ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. જો કોઈ કારણસર પરિવારની કોઈ મહિલા સભ્યના અવસાનની ચોક્કસ તારીખ ખબર ન હોય, તો માતૃ નવમીના દિવસે તેમના નામે 'તર્પણ' (જળ અર્પણ કરવાની વિધિ) કરવું, દાન કરવું અને બ્રાહ્મણો અથવા નાની બાળાઓ માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કરવી એ અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
• તારીખ: વર્ષ 2026માં, માતૃ નવમી 4 ઓક્ટોબર (રવિવાર)ના રોજ ઉજવવામાં આવશે.

સર્વપિતૃ અમાવસ્યા(અજ્ઞાત તિથિઓ અને સમાપન)

• સર્વપિતૃ અમાવસ્યા: પિતૃપક્ષના અંતિમ દિવસને 'સર્વપિતૃ અમાવસ્યા' કહેવામાં આવે છે.
• મહત્વ: આ પિતૃપક્ષનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે. જો કોઈ પૂર્વજના અવસાનની ચોક્કસ તારીખની જાણ ન હોય, અથવા કોઈ કારણસર નિર્ધારિત તારીખે 'શ્રાદ્ધ' વિધિ રહી ગઈ હોય, તો આ દિવસે તમામ પૂર્વજો માટે સામૂહિક રીતે 'તર્પણ' અને 'પિંડદાન' કરી શકાય છે. આ દિવસે કરવામાં આવતી પૂજા-અર્ચનાથી પૂર્વજો પ્રસન્ન થાય છે અને ત્યારબાદ તેઓ પોતાના દિવ્ય લોકમાં પાછા ફરે છે.
• તારીખ: વર્ષ 2026માં સર્વપિતૃ અમાવસ્યા 10 ઓક્ટોબર (શનિવાર) ના રોજ આવે છે.

શું ફક્ત આ 3 દિવસોમાં શ્રાદ્ધ કરવું જોઇએ?

ના, વાસ્તવમાં એવું નથી. હિન્દુ શાસ્ત્રો અનુસાર, મુખ્ય નિયમ એ છે કે પિતૃપક્ષ દરમિયાન જે તિથિએ વ્યક્તિનું અવસાન થયું હોય, તે જ તિથિએ 'તર્પણ' કરવું જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈનું મૃત્યુ 'દ્વિતીયા' કે 'અષ્ટમી' તિથિએ થયું હોય, તો તેમનું 'શ્રાદ્ધ' તે જ તિથિએ કરવું જોઈએ. અગાઉ ઉલ્લેખ કરાયેલી ત્રણ તિથિઓ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે કારણ કે તે ખાસ સંજોગોમાં જેમ કે મૃત્યુની ચોક્કસ તારીખની જાણ ન હોય ત્યારે, અથવા સ્ત્રીઓ કે અપરિણીત વ્યક્તિઓના શ્રાદ્ધ માટે એક સુલભ અને ધાર્મિક રીતે માન્ય માર્ગ પૂરો પાડે છે.

આ પણ વાંચોઃ 27 સપ્ટેમ્બરે સૂર્યનું નક્ષત્ર પરિવર્તન, અગામી 14 દિવસો સુધી આ રાશિઓને થશે જબરદસ્ત લાભ

વર્ષ 2026: પિતૃ પક્ષની યાદી

• પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ: 26 સપ્ટેમ્બર 2026 (શનિવાર)
• પ્રતિપદા શ્રાદ્ધ: 27 સપ્ટેમ્બર 2026 (રવિવાર)
• દ્વિતિયા શ્રાદ્ધ: 28 સપ્ટેમ્બર 2026 (સોમવાર)
• તૃતીયા અને મહાભારણી શ્રાદ્ધ: 29 સપ્ટેમ્બર 2026 (મંગળવાર)
• ચતુર્થી અને પંચમી શ્રાદ્ધ: 30 સપ્ટેમ્બર 2026 (બુધવાર)
• ષષ્ઠી શ્રાદ્ધ: 1 ઓક્ટોબર 2026 (ગુરુવાર)
• સપ્તમી શ્રાદ્ધ: 2 ઓક્ટોબર 2026 (શુક્રવાર)
• અષ્ટમી શ્રાદ્ધ: 3 ઓક્ટોબર 2026 (શનિવાર)
• નવમી (માત્રુ નવમી) શ્રાદ્ધ: 4 ઓક્ટોબર 2026 (રવિવાર)
• દશમી શ્રાદ્ધ: 5 ઓક્ટોબર 2026 (સોમવાર)
• એકાદશી શ્રાદ્ધઃ 6 ઓક્ટોબર 2026 (મંગળવાર)
• દ્વાદશી અને માઘ શ્રાદ્ધ: 7 ઓક્ટોબર 2026 (બુધવાર)
• ત્રયોદશી શ્રાદ્ધઃ 8 ઓક્ટોબર 2026 (ગુરુવાર)
• ચતુર્દશી શ્રાદ્ધ: 9 ઓક્ટોબર 2026 (શુક્રવાર)
• સર્વપિત્રી અમાવાસ્યા: 10 ઓક્ટોબર 2026 (શનિવાર)

DISCLAIMER ધર્મને લગતો આ આર્ટિકલ માત્ર અલગ-અલગ મળતી માહિતીને આધારિત છે. નહીં કે તમે તેને સત્ય જ માની લો. કારણ કે ધર્મ દરેકની આસ્થાનો વિષય છે. અહીં આપવામાં આવેલી જાણકારીને અનુસરતા પહેલા ધર્મ કે શાસ્ત્ર આધારિત જ્ઞાન ધરાવનારા વિદ્ધાનોની સલાહ લેવી અતિ આવશ્યક રહેશે. નહીં તો કોઇ મુશ્કેલી સર્જાય તો જવાબદારી vtvgujarati.com નહીં રહે. કારણ કે આ આર્ટિકલ ફક્ત ન્યૂઝના હેતુસર પબ્લિશ કરવામાં આવ્યો છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ