ચુકાદો / ''એક સમાન કામ કરો એટલે...'', સેમ ટુ સેમ સેલરીને લઇ સુપ્રીમ કોર્ટનું મોટું નિવેદન

કર્મચારીઓની ભરતી કેવી રીતે થઈ છે, તેમની શૈક્ષણિક લાયકાત, અનુભવ અને જવાબદારીઓમાં કેટલી સમાનતા છે તે પણ જોવું જરૂરી છે. એટલે કે, એક જ હોદ્દા પર અને સરખું કામ કરતા કર્મચારીઓના પગારમાં પણ કાયદેસર કારણોસર તફાવત હોઈ શકે છે.

સમાન કામ, સમાન વેતનના સિદ્ધાંત પર શું કહ્યું?

સુપ્રીમ કોર્ટની જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તા અને જસ્ટિસ શીલ નાગુની બેન્ચે જણાવ્યું કે 'સમાન કામ માટે સમાન વેતન'નો સિદ્ધાંત દરેક કિસ્સામાં આંખ બંધ કરીને લાગુ કરી શકાય નહીં. પગારની સમાનતા નક્કી કરવા માટે કર્મચારીઓની સ્થિતિ અને તેમની નોકરી સાથે જોડાયેલા તમામ પાસાં તપાસવા જરૂરી છે.કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે માત્ર હોદ્દો સરખો હોવો કે કામની પ્રકૃતિ મળતી આવતી હોવી પૂરતું નથી. બંને કર્મચારીઓ વચ્ચે ભરતીના સ્ત્રોત, લાયકાત, અનુભવ અને જવાબદારીઓના મામલે પણ વ્યાપક સમાનતા હોવી જોઈએ.

કેરળના શિક્ષકોના કેસમાં આવ્યો ચુકાદો

આ મામલો કેરળની સરકારી સહાયિત શાળાઓમાં જુનિયર હાયર સેકન્ડરી શિક્ષકોના પગાર સાથે જોડાયેલો હતો. વર્ષ 1998ના સરકારી આદેશ હેઠળ સીધી ભરતીથી નિમાયેલા શિક્ષકોએ એ જ કેડરમાં બદલી કે બઢતીથી આવેલા શિક્ષકો જેટલો પૂર્ણ સમયનો પગાર અને ભથ્થાં આપવાની માગ કરી હતી.સીધી ભરતીથી આવેલા શિક્ષકોની દલીલ હતી કે તેમની લાયકાત, કામ અને જવાબદારીઓ અન્ય શિક્ષકો જેવી જ છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું કે બઢતીથી આવેલા શિક્ષકો અગાઉથી પૂર્ણ સમયના શિક્ષક તરીકે લાંબી સેવા આપી ચૂક્યા હતા. આ અનુભવ અને અગાઉની સેવાની સ્થિતિને કારણે બંને જૂથો વચ્ચેનો તફાવત યોગ્ય ગણાયો.

અનુભવના આધારે પગારમાં તફાવત યોગ્ય

કોર્ટે જણાવ્યું કે લાંબા સમયનો અનુભવ પગારના તફાવત માટે કાયદેસર આધાર બની શકે છે. અગાઉથી પૂર્ણ સમયના શિક્ષક તરીકે કામ કરતા કર્મચારીઓને બઢતી બાદ પણ તેમના પગાર અને સેવાની સ્થિતિનો લાભ આપવો એ સરકારનો હેતુ હતો.આથી માત્ર એટલા માટે કે બંને જૂથના શિક્ષકો હવે એકસરખું કામ કરે છે, તેમને ફરજિયાત રીતે સરખો પગાર આપવો પડે એવું નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે કેરળ હાઈકોર્ટના નિર્ણયમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો અને સીધી ભરતીથી આવેલા શિક્ષકોની અપીલ ફગાવી દીધી.

આ પણ વાંચોઃ ''સરકારી કર્મચારીને 3 મહિનાથી વધારે...'', હાઇકોર્ટનો સૌથી મોટો ચુકાદો

સરખો પગાર માગતા કર્મચારીઓએ શું સાબિત કરવું પડશે?

સુપ્રીમ કોર્ટના જણાવ્યા પ્રમાણે સરખા પગારનો દાવો કરતા કર્મચારીઓએ સાબિત કરવું પડશે કે તેમની ભરતીની રીત, શૈક્ષણિક લાયકાત, અનુભવ, કામની પ્રકૃતિ, ફરજો અને જવાબદારીઓમાં વ્યાપક સમાનતા છે. માત્ર કામ સરખું છે એટલું બતાવીને પગારની સમાનતાનો હક મળતો નથી.કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે જવાબદારી, વિશ્વસનીયતા અથવા ગુપ્તતા જાળવવા જેવી બાબતોમાં વાસ્તવિક તફાવત હોય તો અલગ પગાર યોગ્ય ઠરી શકે છે. જોકે, પગારમાં આવો તફાવત વાજબી અને તર્કસંગત કારણો પર આધારિત હોવો જરૂરી છે.

ચુકાદાથી શું સમજવું?

આ ચુકાદો સરકારી અને સરકારી સહાયિત સંસ્થાઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ માટે મહત્વ ધરાવે છે. એક જ હોદ્દા પર કામ કરતા કર્મચારીઓ વચ્ચે પગારનો તફાવત હોય તો તેનો નિર્ણય માત્ર કામની સરખામણીથી નહીં થાય. ભરતી, અનુભવ અને સેવાની શરતો પણ ધ્યાનમાં લેવાશે.જોકે, આ ચુકાદાનો અર્થ એવો નથી કે કર્મચારીઓ ક્યારેય સરખા પગારની માગ કરી જ ન શકે. જો બંને જૂથ વચ્ચે સંબંધિત તમામ પાસાંમાં સમાનતા સાબિત થાય તો કાયદા હેઠળ પગારની સમાનતાનો દાવો કરી શકાય છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ