ન્યૂઝ અપડેટ્સ
ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / ધર્મ / કેમ કરોડો ભક્તો નીમ કરોલી બાબાને હનુમાનજીનો અંશ અને અવતાર માને છે? જાણો કૈંચી ધામ સાથે જોડાયેલું અલૌકિક રહસ્ય!
7 ફોટો ગેલેરી
Last Updated: 05:02 PM, 10 September 2026
FOLLOW ON
શેર કરો
1/7
ભારતમાં એવા ઘણા સંતો થઈ ગયા છે જેમનું જીવન ભક્તો માટે આજે પણ રહસ્ય અને શ્રદ્ધાનો વિષય છે. આવા જ એક સંત છે નીમ કરોલી બાબા, જેમને તેમના અનુયાયીઓ પ્રેમથી 'મહારાજ-જી' તરીકે સંબોધે છે. નૈનીતાલ નજીક આવેલું કૈંચી ધામ હવે તેમના અને તેમની આધ્યાત્મિક પરંપરા પ્રત્યેની ભક્તિનું એક મુખ્ય કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. બાબા ભગવાન હનુમાન પ્રત્યેની તેમની અતૂટ ભક્તિ માટે વિશેષ જાણીતા હતા.આ જ કારણ છે કે તેમના ભક્તોનો એક વર્ગ તેમને માત્ર ભગવાન હનુમાનના ભક્ત તરીકે જ નહીં, પરંતુ બજરંગબલીના સાક્ષાત સ્વરૂપ કે અવતાર તરીકે પણ માને છે. બાબાના જીવનમાં એવી કઈ બાબત હતી જેનાથી આવી દ્રઢ માન્યતા બંધાઈ? તેમના કયા ગુણો ભક્તોને ભગવાન હનુમાનની યાદ અપાવે છે? આવો, આ માન્યતા પાછળની કથા જાણીએ.
આ તસવીર શેર કરો
2/7
કહેવાય છે કે નીમ કરોલી બાબાનું જીવન 'રામ નામ'ના જાપ અને હનુમાનજી પ્રત્યેની ભક્તિ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. તેમના આશ્રમોમાં ભગવાન હનુમાનની પૂજાનું વિશેષ મહત્વ છે. બાબા સાથે જોડાયેલી પરંપરા ભગવાનના નામનો જાપ કરવા, સેવાકાર્ય કરવા અને જરૂરિયાતમંદોને મદદ કરવા પર ભાર મૂકે છે. ભક્તોના મતે, બાબાએ લોકોને આડંબરથી દૂર રહીને ઈશ્વરનું સ્મમરણ કરવાની અને અન્યની સેવા કરવાની પ્રેરણા આપી હતી. તેથી જ તેમના અનુયાયીઓને બાબાની સાધનામાં ભગવાન હનુમાનના ગુણોની ઝલક જોવા મળતી હતી. કારણ કે ભગવાન હનુમાન પણ ભગવાન રામ પ્રત્યેની સંપૂર્ણ ભક્તિ, સેવાભાવ અને નમ્રતા માટે જાણીતા છે.
આ તસવીર શેર કરો
ADVERTISEMENT
3/7
નીમ કરોલી બાબા ભગવાન હનુમાનનું સ્વરૂપ હતા તેવી માન્યતા કોઈ પ્રમાણિત ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો પરથી નહીં, પરંતુ ભક્તોની શ્રદ્ધા અને તેમની સાથે જોડાયેલી કથાઓ પરથી ઉદ્ભવી છે. તેમના અનુયાયીઓ તેમના જીવનની વિવિધ ઘટનાઓને તેમની આધ્યાત્મિક શક્તિનું પરિણામ માને છે. એ પણ નોંધપાત્ર છે કે, બાબાએ પોતાને કોઈ દેવતા તરીકે રજૂ કરવાને બદલે લોકોને ભગવાન હનુમાન અને ભગવાન રામના નામ તરફ વળવાની પ્રેરણા આપી હતી. ભક્તો માટે આ ભાવના અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હતી. તેમને લાગતું હતું કે, બાબાનું જીવન સ્વ-કેન્દ્રિતતાને બદલે તેમના આરાધ્ય દેવ પ્રત્યેના સમર્પણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ હતું. પરિણામે, સમય જતાં તેમના અનુયાયીઓમાં એ માન્યતા દ્રઢ બની કે બાબા પર હનુમાનજીની વિશેષ કૃપા હતી અને તેઓ સ્વયં બજરંગબલીનું જ સ્વરૂપ હતા.
આ તસવીર શેર કરો
4/7
ઉત્તરાખંડના નૈનીતાલ જિલ્લામાં આવેલું કૈંચી ધામ નીમ કરોલી બાબા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. પહાડોની વચ્ચે વસેલું આ સ્થળ હવે દેશ-વિદેશથી આવતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે આસ્થાનું એક મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગયું છે. કૈંચી ધામમાં ભગવાન હનુમાનનું મંદિર પણ આવેલું છે. અહીં આવતા ભક્તો બાબાની સ્મૃતિને વંદન કરવાની સાથે ભગવાન હનુમાનની પણ પૂજા-અર્ચના કરે છે. આશ્રમ સાથે જોડાયેલી પરંપરાઓમાં ભગવાન હનુમાન પ્રત્યેની ભક્તિ અને 'રામ નામ'ના જાપનું વિશેષ મહત્વ છે. પરિણામે, ઘણા ભક્તો માટે બાબા અને ભગવાન હનુમાન પ્રત્યેની ભક્તિ ગાઢ રીતે એકબીજા સાથે જોડાયેલી છે.
આ તસવીર શેર કરો
ADVERTISEMENT
5/7
નીમ કરોલી બાબાના જીવન સાથે જોડાયેલી અનેક ચમત્કારિક કથાઓ આજે પણ ભક્તોમાં પ્રચલિત છે. તેમાં મુશ્કેલીમાં મુકાયેલા લોકોને મદદ કરવી, ભક્તની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવવું અને દૂર રહેલી વ્યક્તિની સ્થિતિ જાણી લેવી જેવી ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, આવી દરેક ઘટના માટે સ્વતંત્ર ઐતિહાસિક કે વૈજ્ઞાનિક પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી. તેથી, તેને સાબિત થયેલી હકીકતોને બદલે ભક્તોના અનુભવો અને ધાર્મિક આસ્થાના વિષય તરીકે જોવું યોગ્ય છે. તેમ છતાં, શ્રદ્ધાળુઓ માટે આ કથાઓ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
આ તસવીર શેર કરો
6/7
આ પ્રશ્નને બે અલગ-અલગ દ્રષ્ટિકોણથી જોઈ શકાય છે: શ્રદ્ધા અને ઇતિહાસ. ભક્તો માને છે કે નીમ કરોલી બાબા ભગવાન હનુમાનનું સ્વરૂપ કે અવતાર હતા. તેઓ આ માન્યતાનો આધાર બાબાના જીવન, હનુમાનજી પ્રત્યેની તેમની ભક્તિ અને તેમની સાથે જોડાયેલી ઘટનાઓ પર રાખે છે. જોકે, ઐતિહાસિક દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, બાબા ભગવાન હનુમાનના અવતાર હતા તેવું નિર્ણાયક રીતે સાબિત કરી શકે તેવા કોઈ પ્રમાણભૂત ડોક્યુમેન્ટ ઉપલબ્ધ નથી. તેથી, આ બાબતને માત્ર ભક્તોની ધાર્મિક શ્રદ્ધા અને માન્યતાના વિષય તરીકે જ ગણવી યોગ્ય છે.
આ તસવીર શેર કરો
ADVERTISEMENT
7/7
નીમ કરોલી બાબાએ પોતાનો ભૌતિક દેહ ત્યાગ્યાને દાયકાઓ વીતી ગયા હોવા છતાં, તેમના પ્રત્યે ભક્તોની શ્રદ્ધા અકબંધ છે. દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી શ્રદ્ધાળુઓ કૈંચી ધામની મુલાકાત લે છે. અહીં, ઘણા ભક્તો માત્ર બાબાને જ યાદ નથી કરતા, પરંતુ ભગવાન હનુમાનની પૂજા અને રામ નામનો જાપ પણ કરે છે. લોકો માને છે કે, બાબાના ઉપદેશો તેમને મુશ્કેલ સમયમાં ધીરજ જાળવી રાખવા અને સેવા, પ્રેમ તથા ભક્તિમય જીવન અપનાવવા માટે પ્રેરણા આપે છે.
આ તસવીર શેર કરો
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
સબસ્ક્રાઇબ કરો
જોવા જેવું
ટોપ સ્ટોરીઝ
