ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / વિશ્વ / 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન પાકિસ્તાનની પડખે કેમ ઊભું રહ્યું હતું ચીન? અમેરિકી અહેવાલમાં થયો મોટો ઘટસ્ફોટ
Last Updated: 07:10 PM, 21 November 2026
ADVERTISEMENT
અમેરિકી સંસદની એક સમિતિના વાર્ષિક અહેવાલમાં અનેક ચોંકાવનારા દાવા કરવામાં આવ્યા છે. આ અહેવાલ મુજબ, 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન ચીને પાકિસ્તાનને સૈન્ય અને તકનીકી મદદ પૂરી પાડીને એશિયામાં ભારતના વધતા પ્રભાવને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ચીન માત્ર સરહદ પર સૈન્ય સુવિધાઓ જ નથી વધારી રહ્યું, પરંતુ આર્થિક મોરચે પણ ભારત પર દબાણ લાવવાની રણનીતિ અપનાવી રહ્યું છે. 'ઓપરેશન સિંદૂર' વખતે ચીને પાકિસ્તાનને શા માટે સહાય કરી હતી? શું તેની પાછળ માત્ર પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા હતી કે પછી કોઈ ઊંડી વ્યૂહરચના? અમેરિકી સંસદની સમિતિના તાજા અહેવાલમાં આ પ્રશ્નનો સ્પષ્ટ જવાબ આપવામાં આવ્યો છે. અહેવાલ અનુસાર, ચીન એશિયામાં ભારતની વધતી તાકાતને પોતાના માટે મોટો પડકાર માને છે, અને તેથી જ તે અનેક મોરચે ભારતને ઘેરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ અહેવાલમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સંરક્ષણ, ગુપ્તચર માહિતી, દરિયાઈ સુરક્ષા અને વ્યાપાર સંબંધિત સહયોગ વધારવાની તાતી જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
ADVERTISEMENT

ADVERTISEMENT
અમેરિકી સમિતિના જણાવ્યા મુજબ, મે 2025માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ત્રણ દિવસ સુધી ચાલેલા સંઘર્ષે ચીનની ગુપ્ત રણનીતિને ખુલ્લી પાડી દીધી હતી. ચીને સીધી રીતે યુદ્ધમાં ભાગ લીધો નહોતો, પરંતુ કટોકટીના સમયે પાકિસ્તાનને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. અહેવાલમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે ચીન અને પાકિસ્તાનની વધતી સૈન્ય ભાગીદારી ભારત માટે બે મોરચે યુદ્ધનો પડકાર વધારી શકે છે.
અગાઉ ચીને પ્રથમ વખત જાહેરમાં સ્વીકાર્યું હતું કે તેણે 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન પાકિસ્તાનને તકનીકી મદદ આપી હતી. એક મુલાકાતમાં ચીની ઈજનેર ઝાંગ હેંગે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે ટુકડીનો હિસ્સો હતા, જેણે પાકિસ્તાની વાયુસેનાને તકનીકી સહાય પૂરી પાડી હતી. ઝાંગે કહ્યું હતું કે તેમની ટુકડીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પાકિસ્તાની વાયુસેનાના ઉપકરણોને તેમની સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી કાર્યરત બનાવવાનો હતો. તેમનો ઈશારો પાકિસ્તાન પાસે રહેલા જે-10સીઈ લડાકુ વિમાનો તરફ હતો. આ પહેલા લેફ્ટનન્ટ જનરલ રાહુલ સિંહે પણ જણાવ્યું હતું કે ચીને સંઘર્ષ દરમિયાન પાકિસ્તાનને ભારતીય સૈન્યની તૈનાતી અંગેની તાત્કાલિક માહિતી પૂરી પાડી હતી.
ADVERTISEMENT

ADVERTISEMENT
આ અહેવાલમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ચીન માત્ર પાકિસ્તાનની મદદ કરવા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે ભારતીય સરહદ નજીક પોતાની સૈન્ય શક્તિમાં પણ સતત વધારો કરી રહ્યું છે. અરુણાચલ પ્રદેશના અનેક વિસ્તારોમાં ચીની સૈનિકો સાથે ઘર્ષણ ચાલુ હોવાની બાબત પણ સામે આવી છે. વર્ષ 2024માં પૂર્વી લદ્દાખમાં ચાર વર્ષથી ચાલી રહેલા સૈન્ય ગતિરોધનો અંત લાવવા બંને દેશો વચ્ચે સહમતિ સધાઈ હતી, ત્યારબાદ સંબંધો સુધારવાના પ્રયાસો થયા, પરંતુ સરહદ પર તણાવ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થયો નથી.
અમેરિકી સમિતિ મુજબ, ચીન વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા નજીક હવાઈ મથકો, રેલવે માર્ગો અને અન્ય જરૂરી માળખાકીય સુવિધાઓ ઝડપથી વિકસાવી રહ્યું છે, જેથી જરૂર પડ્યે પોતાના સૈનિકો અને શસ્ત્રસરંજામને ત્વરિત સરહદ સુધી પહોંચાડી શકાય. આ ઉપરાંત ચીન હિંદ મહાસાગરમાં પણ પોતાના નૌકાદળની હાજરી અને દેખરેખની પ્રવૃત્તિઓ વધારી રહ્યું છે.
ADVERTISEMENT

ADVERTISEMENT
અમેરિકી અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ચીન ભારત પર દબાણ લાવવા માટે પોતાની આર્થિક તાકાતનો પણ ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. તે જરૂરી ઔદ્યોગિક સામાન, તકનીક અને યંત્રોના પુરવઠાને પ્રભાવિત કરી રહ્યું છે. ચીને ભારતને થતી કેટલીક અત્યંત જરૂરી ચીજવસ્તુઓની નિકાસ અટકાવી દીધી છે, તેમજ વિજાણુ ઉત્પાદન ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા પોતાના ઈજનેરોને પરત બોલાવીને ઉપકરણોનો પુરવઠો પણ રોકી દીધો છે.
અહેવાલમાં દવા બનાવવાના કામમાં વપરાતા કાચા માલનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. ચીને આ કાચા માલની કિંમતોમાં ભારે ઘટાડો કરી દીધો છે, જેના કારણે ભારતીય કંપનીઓ માટે બજારમાં ટકી રહેવું અને સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની રહી છે. આ સાથે જ બેટરી તકનીકની નિકાસ પર ચીનના નિયંત્રણને પણ ભારત માટે મોટો પડકાર ગણાવવામાં આવ્યો છે, જેની સીધી અસર દેશમાં સ્વચ્છ ઊર્જા સંબંધિત કાર્યો પર પડી શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ દુનિયાને ભારતનો શાંતિ મંત્ર,SCO મંચ પરથી PM મોદીનો સંસ્કૃતિ અને એકતાનો મોટો સંદેશ
અમેરિકી સમિતિએ સ્વીકાર્યું છે કે ભારત પોતાની સૈન્ય શક્તિ અને સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતામાં સતત વધારો કરી રહ્યું છે તથા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં ચીની કંપનીઓની ભૂમિકા પણ મર્યાદિત કરવામાં આવી રહી છે. તેમ છતાં ભારતીય ઉદ્યોગો હજુ પણ ઘણા ચીની યંત્રો અને છૂટક ભાગો પર નિર્ભર છે. અહેવાલ અનુસાર, ભારતને પોતાની પુરવઠા શૃંખલા મજબૂત કરવા માટે મોટા રોકાણ, નવી તકનીક અને સમયની જરૂર પડશે. આ જ કારણોસર અમેરિકી સમિતિએ સંરક્ષણ તકનીક, દરિયાઈ સુરક્ષા, ગુપ્તચર માહિતી અને ઉત્પાદન જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારત સાથે સહયોગ વધારવાની ભલામણ કરી છે, કારણ કે એશિયામાં ચીનને સંતુલિત રાખવામાં ભારતની ભૂમિકા અત્યંત નિર્ણાયક છે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
વધુ વાંચો