વિશ્વ / રશિયન તેલ ખરીદતા દેશો પર 500%થી 100% અને હવે 0% ટેરિફ, ભારત-ચીન સાથેની વાટાઘાટો પાછળ શું છે આખી કહાની?

શું જે અમેરિકા રશિયાથી તેલ ખરીદતા દેશો પર 500% સુધીનો ટેરિફ લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું હતું, તે જ અમેરિકા હવે આ ટેરિફને સંપૂર્ણપણે શૂન્ય સુધી લાવી શકે છે? રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ વચ્ચે રશિયાની આવક પર લગામ લગાવવા માટે શરૂ થયેલી અમેરિકાની આ કવાયત હવે એક નવા વળાંક પર પહોંચી છે. શનિવારે, 17 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયન તેલ ખરીદતા દેશો માટે ટેરિફમાંથી મુક્તિ આપવાની જાહેરાત કરી હતી. શરૂઆતમાં 500% સુધીના ટેરિફની ચર્ચા થઈ, ત્યારબાદ તેની મહત્તમ મર્યાદા 100% સુધી આવી અને હવે તેને અસ્થાયી રીતે સ્થગિત કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ આટલો મોટો ફેરફાર કેમ થયો? શું ભારત અને ચીન સાથેની વાટાઘાટો તેની પાછળનું કારણ છે? ચાલો સમજીએ સમગ્ર મામલો.

500% ટેરિફથી શરૂ થઈ હતી અમેરિકાની કવાયત

રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે યુદ્ધ સતત ચાલુ છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે રશિયાને તેલના વેચાણમાંથી મોટી આવક મળે છે અને આ નાણાં યુદ્ધને લાંબું ચલાવવામાં મદદરૂપ બને છે. આ જ કારણસર અમેરિકાએ રશિયન તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર ભારે ટેરિફ લાદવાનો પ્રસ્તાવ આગળ ધપાવ્યો હતો. શરૂઆતના પ્રસ્તાવમાં રશિયન ઊર્જા ખરીદવાનું ચાલુ રાખનારા દેશો પર 500% સુધીના ટેરિફ લાદવાની કલ્પના કરવામાં આવી હતી. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આવા દેશો પર આર્થિક દબાણ વધારવાનો અને અમેરિકાના બજારમાં તેમની પહોંચ લગભગ અશક્ય બનાવવાનો હતો. અમેરિકા ઇચ્છતું હતું કે ભારત, ચીન અને બ્રાઝિલ જેવા દેશો ડિસ્કાઉન્ટમાં મળતા રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી ઘટાડે.

લિન્ડસે ગ્રેહામના બિલને ટ્રમ્પનો ટેકો

જાન્યુઆરી 2026માં ટ્રમ્પે રિપબ્લિકન સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા બિલને ટેકો આપ્યો હતો. ગ્રેહામની દલીલ હતી કે આવા કડક ટેરિફની ધમકીથી અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ભારત, ચીન અને બ્રાઝિલ જેવા દેશો પર દબાણ લાવી શકશે. આ દેશો રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી ઘટાડે તો રશિયાની આવક પર અસર થઈ શકે છે. જોકે, શરૂઆતમાં ચર્ચામાં રહેલા 500% ટેરિફને પાછળથી ઘટાડવામાં આવ્યો હતો. કાયદાના પછીના સંસ્કરણમાં મહત્તમ ટેરિફની મંજૂર મર્યાદા 100% કરવામાં આવી. આ જોગવાઈ હેઠળ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ રશિયન તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશોમાંથી અમેરિકામાં આવતા માલ પર ટેરિફ લગાવીને તેમની ખરીદીની નીતિ બદલવા દબાણ કરી શકે છે.

18 સપ્ટેમ્બરે ગ્રેહામ એક્ટ પર હસ્તાક્ષર

18 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ ટ્રમ્પે ગ્રેહામ એક્ટ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કાયદો રશિયન ઊર્જાના વિશ્વના પાંચ સૌથી મોટા આયાતકારો પર 100% સુધીના ટેરિફ લાદવાની સત્તા આપે છે. આ ઉપરાંત, કાયદા હેઠળ રશિયા પરના પ્રતિબંધોનો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો હતો અને હાલના પ્રતિબંધોથી બચવામાં સામેલ સંસ્થાઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી હતી. ભારત માટે આ કાયદો ખાસ મહત્ત્વનો હતો. ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદતું હોવાથી ઊંચા ટેરિફની અસર માત્ર તેલના વેપાર સુધી મર્યાદિત ન રહી શકે. અમેરિકામાં પ્રવેશતા ભારતીય માલ પર ભારે ટેરિફ લાગવાથી ભારતીય નિકાસકારો પર દબાણ વધી શકે છે. સાથે જ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી દ્વિપક્ષીય વેપાર વાટાઘાટો પણ મુશ્કેલ બની શકે છે.

100%થી સીધો 0% ટેરિફ કેવી રીતે થયો?

આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી મોટો ફેરફાર 17 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ આવ્યો. ટ્રમ્પે ગ્રેહામ એક્ટ હેઠળ મળેલી માફી આપવાની જોગવાઈનો ઉપયોગ કરીને એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા કાયદા હેઠળના પ્રતિબંધો, મર્યાદાઓ અને ટેરિફના અમલને અસ્થાયી રીતે સ્થગિત કર્યો. આ નિર્ણય પાછળ અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતોનો હવાલો આપવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આનો અર્થ એવો નથી કે ગ્રેહામ એક્ટ રદ થઈ ગયો છે અથવા ભવિષ્યમાં ટેરિફ લગાવવાની રાષ્ટ્રપતિની સત્તા કાયમી ધોરણે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. આ પગલું હાલ પૂરતું ટેરિફના અમલને રોકે છે, જ્યારે ભવિષ્યમાં તેને ફરીથી લાગુ કરવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખે છે.

ભારત અને ચીન સાથેની વાટાઘાટો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ?

કેટલાક નિષ્ણાતોના મતે, ટ્રમ્પના નિર્ણય પાછળ ભારત અને ચીન સાથેના વેપાર સંબંધો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ પરિબળ હોઈ શકે છે. ભારત સાથે અમેરિકા વેપાર સોદાની નજીક હોવાનું કહેવાય છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત પર ભારે ટેરિફ લાદવાથી બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોને નુકસાન પહોંચવાની શક્યતા રહે છે. ચીન સાથે પણ અમેરિકાને વેપાર અને ઊર્જા સંબંધિત પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હોવાની દલીલ કરવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ પરિસ્થિતિમાં ટ્રમ્પે અમેરિકાના આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને હાલ પૂરતું ટેરિફ સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હોઈ શકે છે.

રશિયા સાથે ઊર્જા સંબંધિત વ્યવહારો કરતું હોય

કેટલાક નિષ્ણાતો એવો પણ સવાલ ઉઠાવે છે કે જો અમેરિકા પોતે રશિયા પાસેથી ડીઝલ ખરીદવાની જરૂરિયાતનો સામનો કરી રહ્યું હોય અથવા રશિયા સાથે ઊર્જા સંબંધિત વ્યવહારો કરતું હોય, તો અન્ય દેશો પર ટેરિફ લાદવાની તેની નીતિ કેટલી વ્યવહારુ છે? જોકે, આ દલીલોને ટ્રમ્પના નિર્ણયનું સત્તાવાર કારણ માનવું યોગ્ય નથી. આ મુદ્દે વિવિધ નિષ્ણાતોના અલગ-અલગ અભિપ્રાયો છે.

શું ભવિષ્યમાં ફરી ટેરિફ લાગશે?

ટ્રમ્પના નિર્ણયથી હાલ રશિયન તેલ ખરીદતા દેશો પર પ્રસ્તાવિત ટેરિફના અમલને અસ્થાયી રાહત મળી છે, પરંતુ જોખમ સંપૂર્ણપણે દૂર થયું નથી. એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડરમાં ટેરિફ અને સંબંધિત પગલાં ફરીથી લાગુ કરવાની શક્યતા જાળવી રાખવામાં આવી છે.

આ પણ વાંચો : એર ઈન્ડિયાનો મોટો નિર્ણય, 24 ઓક્ટોબર સુધી જેદ્દાહ, રિયાધ અને દમ્મામની ફ્લાઇટ્સ રદ!

આથી, 500%થી 100% અને ત્યારબાદ 0% સુધીની આ સફર અમેરિકાની રશિયા નીતિમાં એક મોટો ફેરફાર દર્શાવે છે. એક તરફ અમેરિકા રશિયાની તેલ આવક ઘટાડવા માંગે છે, તો બીજી તરફ ભારત અને ચીન જેવા મોટા વેપારી ભાગીદારો સાથેના સંબંધો અને પોતાના આર્થિક હિતોનું સંતુલન જાળવવાનો પડકાર પણ છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ અસ્થાયી રાહત લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે છે કે ભવિષ્યમાં ટ્રમ્પ ફરીથી ટેરિફનું હથિયાર વાપરે છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ