ન્યૂઝ અપડેટ્સ
Last Updated: 08:08 PM, 17 October 2026
ADVERTISEMENT
કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારી સામે લડતા દર્દીઓ અને તેમના પરિવારો માટે સારવારનો ખર્ચ ઘણીવાર સૌથી મોટો પડકાર બની જાય છે. દવાઓના ઊંચા ભાવને કારણે અનેક પરિવારો પર આર્થિક બોજ વધે છે. જોકે, હવે આ મુશ્કેલીમાં રાહત મળવાની આશા જાગી છે. કેન્દ્ર સરકારે કેન્સરની દવાઓ પર વેપાર માર્જિન મર્યાદિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA)ના આ નિર્ણય બાદ 137 ઓળખાયેલી નોન-શેડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની ધારણા છે. અંદાજ મુજબ, કેટલીક દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP)માં 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. આ પગલાથી દર્દીઓને વાર્ષિક આશરે ₹2,500 કરોડની બચત થવાની પણ શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ADVERTISEMENT

ADVERTISEMENT
કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણય અનુસાર, 137 ઓળખાયેલી નોન-શેડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓ પર વેપાર માર્જિન મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP)ના 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ કેન્સરની સારવાર માટે વપરાતી દવાઓ દર્દીઓને વધુ પોષણક્ષમ ભાવે ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. સરકારના અંદાજ પ્રમાણે, આ પગલાથી દવાઓની MRPમાં 20થી 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે, દરેક દવાના ભાવમાં સરખા પ્રમાણમાં ઘટાડો થશે એવું નથી. વાસ્તવિક ઘટાડો દવાની કિંમત અને સંબંધિત વેપાર માર્જિન પર આધારિત રહેશે.
ADVERTISEMENT
સુધારેલા ભાવ 9 નવેમ્બર, 2026થી અમલમાં આવવાના છે. ત્યારબાદ હોસ્પિટલો, તબીબી સંસ્થાઓ અને દવાના વેપારીઓએ સંબંધિત દવાઓ નવા નિર્ધારિત દરે વેચવાની રહેશે. દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનોને દવાઓના નવા ભાવની સાચી માહિતી મળી રહે તે માટે સુધારેલી ભાવયાદીઓ પ્રદર્શિત કરવાની સૂચના પણ આપવામાં આવી છે. આ વ્યવસ્થાથી દર્દીઓને દવાની જૂની અને નવી કિંમત વચ્ચેનો તફાવત સમજવામાં મદદ મળશે.
ADVERTISEMENT
દવાઓના ભાવમાં ઘટાડા સાથે તેમનો પુરવઠો ખોરવાય નહીં તે બાબતનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે. દવા કંપનીઓને વર્તમાન ઉત્પાદન અને પુરવઠાનું સ્તર જાળવી રાખવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે, જેથી દર્દીઓને સારવાર દરમિયાન જરૂરી દવાઓ મેળવવામાં મુશ્કેલી ન પડે. દર્દીઓ સુધારેલી દવાઓની કિંમતો NPPAની સત્તાવાર વેબસાઇટ અને 'ફાર્મા સહી દામ' એપ પર પણ ચકાસી શકશે. આ માધ્યમો દ્વારા દવાઓના નવા ભાવ અંગે માહિતી મેળવી શકાશે.
ADVERTISEMENT
કેન્સરની દવાઓના ભાવ ઘટાડવા અંગેનો આ નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી સુનાવણી દરમિયાન પણ સામે આવ્યો હતો. સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે કેન્દ્ર સરકારે કેન્સરની દવાઓ પર વેપાર માર્જિન મહત્તમ છૂટક કિંમતના 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચને જણાવવામાં આવ્યું હતું કે નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA)એ 8 ઓક્ટોબરે યોજાયેલી બેઠકમાં આ દરખાસ્ત અંગે નિર્ણય લીધો હતો. સાથે જ, બજારની સ્થિતિ અને જાહેર આરોગ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને સમયાંતરે નવી દવાઓને પણ આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવશે. આથી ભવિષ્યમાં વધુ દવાઓના ભાવ નિયંત્રણના દાયરામાં આવી શકે છે.
ADVERTISEMENT
સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉની સુનાવણી દરમિયાન કેન્સરની દવાઓના ભાવમાં જોવા મળતા મોટા તફાવત અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટના ધ્યાન પર આવ્યું હતું કે કેટલીક દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP), રિટેલરોને ચૂકવવામાં આવતી કિંમત (PTR) કરતાં દસ ગણી વધારે હોઈ શકે છે. કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં રજૂ કરેલા સોગંદનામામાં પણ સ્વીકાર્યું હતું કે કેન્સરની દવાઓના વેચાણમાં ઊંચા વેપાર માર્જિન અંગે ફરિયાદો મળી હતી. આવી ફરિયાદો અનુસાર, કેટલીક હોસ્પિટલો ઊંચું ટ્રેડ માર્જિન આપતી કંપનીઓ પાસેથી દવાઓ ખરીદતી હતી અને ત્યારબાદ દર્દીઓને MRP પર વેચતી હતી. આવા કિસ્સાઓમાં વેપાર માર્જિન 170થી 700 ટકા કે તેથી વધુ હોવાનું નોંધાયું હતું. આ સ્થિતિ દર્દીઓ માટે દવાઓનો ખર્ચ વધારતી હોવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
માત્ર કેન્સરની દવાઓ જ નહીં, પરંતુ હોસ્પિટલોમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ઉપભોક્તા તબીબી ઉત્પાદનોના વેપાર માર્જિન અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. સરકારી સોગંદનામામાં આવા ઉત્પાદનો પર 100થી 1,000 ટકા કે તેથી વધુ માર્જિન હોવાના મુદ્દાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પરિસ્થિતિમાં કેન્સરની દવાઓ પર વેપાર માર્જિન મર્યાદિત કરવાનો નિર્ણય દર્દીઓના હિતમાં મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યો છે. દવાઓની કિંમતમાં ઘટાડો થાય તો કેન્સરની લાંબી સારવાર દરમિયાન પરિવારો પરનો નાણાકીય બોજ ઓછો થઈ શકે છે.
સરકારના અંદાજ મુજબ, આ નિર્ણયથી કેન્સરની દવાઓની MRPમાં 20થી 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે અને દર્દીઓને વાર્ષિક આશરે ₹2,500 કરોડની બચત થવાની શક્યતા છે. જોકે, વાસ્તવિક બચત દવાના પ્રકાર, તેની અગાઉની કિંમત અને લાગુ પડતા નવા દર પર આધારિત રહેશે. એકંદરે, NPPAનો આ નિર્ણય કેન્સરની સારવારને વધુ પોષણક્ષમ બનાવવાની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ છે. હવે 9 નવેમ્બરથી નવા ભાવ અમલમાં આવ્યા બાદ દવાઓની કિંમતોમાં કેટલો વાસ્તવિક ઘટાડો થાય છે અને દર્દીઓને કેટલી રાહત મળે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
media professional with nine years of expertise in frontline reporting and crafting compelling special stories.