નેશનલ / Rajesh Exports: સ્ટેપ બાય સ્ટેપ સમજો, કેવી રીતે કંપનીએ આચર્યું આખું કૌભાંડ, કેવી રીતે કરી નાખ્યો ખેલ?

જૂન 2026 માં બજાર નિયમનકાર સેબી દ્વારા કંપની અને તેના સીએમડી રાજેશ મહેતા વિરુદ્ધ જારી કરાયેલા વચગાળાના આદેશ પર નજીકથી નજર નાખવાથી રમતનું સાચું સ્વરૂપ ખુલે છે. આ બેંકમાંથી પૈસા લઈને ભાગી જવાનું કૌભાંડ નથી, પરંતુ એકાઉન્ટિંગ છેતરપિંડીનો કેસ છે. ચાલો સમજીએ કે, રાજેશ મહેતા વર્ષો સુધી આ યોજનાને કેવી રીતે અમલમાં મૂકી શક્યા.

બજાર મૂલ્ય વિરુદ્ધ વાર્ષિક ટર્નઓવર

હકીકતમાં, ગુરુવારે, રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ લિમિટેડનું માર્કેટ કેપ ₹3,090 કરોડ હતું, અને શેર 5% ની નીચી સર્કિટ પર પહોંચ્યો. આશરે ₹3,000 કરોડની કિંમતની કંપની, રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ, મુખ્યત્વે સોનાના શુદ્ધિકરણ અને ઘરેણાંનો વેપાર કરે છે. સોનાના વ્યવસાયમાં માર્જિન ખૂબ જ ઓછું છે, 0.5% થી 1%, પરંતુ તેનું ટર્નઓવર નોંધપાત્ર છે.

રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ કંપની તેના દસ્તાવેજોમાં વાર્ષિક વેચાણ ₹2.5 લાખ કરોડથી ₹3 લાખ કરોડ બતાવી રહી હતી. જોકે, સેબીની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કંપનીએ નાણાકીય વર્ષ 2021 થી નાણાકીય વર્ષ 2025 સુધીના પાંચ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન તેના નાણાકીય અહેવાલોમાં નોંધપાત્ર ગેરરીતિઓ કરી હતી. એ સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે કે આ ₹15 લાખ કરોડ એક પણ રોકડ નુકસાન નહોતું.

પાંચ વર્ષમાં નોંધાયેલા કુલ આવક

આ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં નોંધાયેલા કુલ આવકના આશરે 99.8% છે, જેને સેબીએ તપાસ કર્યા પછી છેતરપિંડી અને ગેરમાર્ગે દોરનારા જાહેર કર્યા છે. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ આંકડા ફક્ત કાગળ પર જ વધારેલા હતા. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં કંપનીના ₹15 લાખ કરોડથી વધુના વેચાણ ફક્ત કાગળ પર જ હતા, વાસ્તવમાં તેનો ખ્યાલ નહોતો.

આ યોજના કેવી રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવી?

સેબી અને ફોરેન્સિક ઓડિટર (બીડીઓ ઇન્ડિયા) દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસ મુજબ, રાજેશ એક્સપોર્ટ્સે આ ભ્રામક આંકડાઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે મુખ્યત્વે ત્રણ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

વિદેશી શેલ કંપનીઓ અને પેટાકંપનીઓનું નેટવર્ક

રાજેશ એક્સપોર્ટ્સમાં ઘણી વિદેશી સહયોગી કંપનીઓ છે, જેમ કે સિંગાપોરમાં આરઈએલ સિંગાપોર અને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં વાલ્કેમ્બી રિફાઇનરી. કંપનીએ દાવો કર્યો હતો કે તેનો સમગ્ર વ્યવસાય અને આવક આ વિદેશી સંસ્થાઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થઈ રહી હતી. જો કે, જ્યારે સેબીએ તપાસ દરમિયાન આ વિદેશી કંપનીઓના એકાઉન્ટિંગ સિસ્ટમ્સ, ઇન્વોઇસ અને બેંક વ્યવહારો અંગે વિગતો માંગી, ત્યારે કંપનીએ ડેટા આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો - જેનાથી શંકાઓને પુષ્ટિ મળી.

પરિપત્ર વેપાર (પેપર ટ્રેડિંગ)

સોનાના વેપારમાં, "પરિપત્ર વેપાર" માં જોડાવું ખૂબ જ સરળ છે, જ્યાં એક જ સોનાનો માલ અથવા બિલ ચાર કે પાંચ ડમી કંપનીઓ વચ્ચે ફરતો કરવામાં આવે છે. સેબીને શંકા છે કે રાજેશ એક્સપોર્ટ્સની 97% થી 99% આવક સમાન રીતે બનાવટી હતી.

આફ્રિકન ખાણોમાં રોકાણ પણ શંકાના દાયરામાં

કંપનીએ 2023 માં આફ્રિકામાં સોનાની ખાણોમાં ₹1,035 કરોડનું રોકાણ કર્યું હોવાનો દાવો કર્યો હતો. જોકે, જ્યારે ઓડિટ કરવામાં આવ્યું ત્યારે, આ રોકાણ રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ અથવા તેની કોઈપણ પેટાકંપનીના ખાતામાં અસ્તિત્વમાં ન હોવાનું જાણવા મળ્યું.

કંપનીએ છેતરપિંડી કેમ કરી?

રાજેશ એક્સપોર્ટ્સે શેરબજાર, બેંકો (જેમ કે કેનેરા બેંક) અને LIC જેવી મોટી સંસ્થાઓના રોકાણકારોને ખાતરી કરાવવા માટે તેની બેલેન્સ શીટ એટલી મોટી અને આકર્ષક બનાવી કે કંપનીનો કાર્યકારી સ્કેલ ખૂબ મોટો છે.

પરંતુ હવે સેબીએ પોતાની પકડ કડક બનાવી દીધી છે, કંપનીના પ્રમોટર રાજેશ મહેતાને શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ કરવાથી રોકી દીધા છે. નેશનલ ફાઇનાન્શિયલ રિપોર્ટિંગ ઓથોરિટી (NFRA) ને કંપનીના ઓડિટર્સ (BSD & Co.) સામે કાર્યવાહી કરવા કહેવામાં આવ્યું છે, જેમણે આટલા વર્ષોથી આ ભ્રામક ₹15 લાખ કરોડના આંકડા પર આંધળી સહી કરી હતી.

આ પણ વાંચોઃ રાજકોટના શેમળા ગામે કરુણ દુર્ઘટના, ઓરિયા તળાવમાં ડૂબવાથી 3 બાળકોના મોત

કંપનીએ સ્પષ્ટતા કરી કે આરોપો પાયાવિહોણા છે

સેબીના આરોપોના જવાબમાં, રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ લિમિટેડે તેની એક્સચેન્જ ફાઇલિંગમાં જણાવ્યું હતું કે બધા આરોપો પાયાવિહોણા છે. કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે સેબીનો આદેશ ફક્ત વચગાળાનો (પ્રારંભિક) છે અને સેબી હજુ સુધી કોઈપણ બાબતે કોઈ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યું નથી. કંપનીએ દાવો કર્યો હતો કે તેણે જાહેર કરેલા આવકના આંકડા સચોટ છે અને ટર્નઓવરને અતિશયોક્તિપૂર્ણ કરવામાં આવ્યું નથી.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ