ન્યૂઝ અપડેટ્સ
Last Updated: 06:33 PM, 12 October 2026
ADVERTISEMENT
આપણે જેને વર્ષોથી દુશ્મન માનતા આવ્યા છીએ, જે દેશનું નામ સાંભળતાં જ આપણા મનમાં સરહદ પરના તણાવ અને આતંકવાદની તસવીરો ઊભી થાય છે, એ જ દેશમાંથી એક એવી વાત સામે આવે કે જે આપણને થોડી ક્ષણો માટે વિચારતા કરી દે તો? એક તરફ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે રાજકીય તણાવ અને દુશ્મનીની વાતો થતી રહે છે, તો બીજી તરફ પાકિસ્તાનના કરાચીમાં હિન્દુ ધર્મના પવિત્ર તહેવાર નવરાત્રીની ઉજવણી થતી જોવા મળે છે. આ વાત આપણને એક સવાલ પૂછવા મજબૂર કરે છે કે શું બે દેશો વચ્ચેની દુશ્મનીની અસર દરેક વ્યક્તિના વિચારો અને આસ્થા પર પણ એટલી જ હોય છે?
ADVERTISEMENT

ADVERTISEMENT
નવરાત્રી માત્ર ગુજરાત કે ભારતનો જ તહેવાર નથી, પરંતુ જ્યાં જ્યાં માતાજીમાં શ્રદ્ધા ધરાવતા લોકો રહે છે ત્યાં ત્યાં આ પર્વની ઉજવણી થાય છે. પાકિસ્તાનના કરાચીમાં આવેલા શિવ મંદિરમાં પણ નવરાત્રીની ઉજવણીનો ઉલ્લેખ સામે આવ્યો છે. આ વાત ઘણા લોકો માટે આશ્ચર્યજનક બની શકે છે, કારણ કે પાકિસ્તાનને આપણે સામાન્ય રીતે ભારતના દુશ્મન દેશ તરીકે ઓળખીએ છીએ. પરંતુ આ દેશની અંદર પણ હિન્દુ સમુદાય રહે છે, જે પોતાની ધાર્મિક પરંપરાઓ અને તહેવારોને જાળવી રાખે છે.
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
પાકિસ્તાનના કરાચીમાં હિન્દુ સમુદાયના લોકો નવરાત્રી સહિતના ધાર્મિક તહેવારો ઉજવે છે. કરાચીના વિવિધ વિસ્તારોમાં આવેલા મંદિરોમાં પૂજા-અર્ચના અને ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજાય છે. કરાચીમાં નવરાત્રી દરમિયાન મંદિરોને રોશનીથી શણગારવામાં આવતા હોવાની અને લોકો ગરબા તથા દાંડિયાની રમઝટ સાથે તહેવાર મનાવતા હોવાની વિગતો સામે આવી હતી. ખાસ કરીને કરાચીના નારાયણપુરા વિસ્તારમાં હિન્દુ સમુદાયના લોકો નવરાત્રીની ઉજવણી કરતા હોવાના અહેવાલો પ્રકાશિત થયા હતા.
ADVERTISEMENT
જે પાકિસ્તાનને આપણે ઘણીવાર નફરત અને દુશ્મનીની નજરે જોઈએ છીએ, તેની અંદર વસતા દરેક વ્યક્તિને એક જ દૃષ્ટિએ જોવું કેટલું યોગ્ય છે? દેશો વચ્ચેના સંબંધો અને સામાન્ય નાગરિકોની ધાર્મિક આસ્થા બે અલગ બાબતો છે. રાજકીય મતભેદો પોતાની જગ્યાએ છે, પરંતુ સામાન્ય લોકોની શ્રદ્ધા, પરંપરા અને માનવીય લાગણીઓનું પણ પોતાનું મહત્ત્વ છે.
ADVERTISEMENT
આવી ઘટનાઓને નવી પેઢીની બદલાતી વિચારસરણી સાથે જોડીને જોવામાં આવે તો તે એક સકારાત્મક સંદેશ આપી શકે છે. નવી પેઢી કદાચ ધર્મ, સંસ્કૃતિ અને માનવતાને માત્ર સરહદો કે રાજકીય મતભેદોના આધારે જોવાને બદલે અલગ રીતે સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જોકે, માત્ર એક ઘટનાના આધારે આખી નવી પેઢીની વિચારસરણી બદલાઈ ગઈ છે એવું કહેવું યોગ્ય નહીં ગણાય.
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો ઇતિહાસ, રાજકીય તણાવ અને સરહદ પરની પરિસ્થિતિ પોતાની જગ્યાએ છે. પરંતુ આ બધાની વચ્ચે કરાચીના શિવ મંદિરમાં નવરાત્રીની ઉજવણી જેવી વાત આપણને એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપે છે: કોઈ પણ દેશની ઓળખ માત્ર તેની સરકાર કે રાજકીય પરિસ્થિતિથી નક્કી થતી નથી. ત્યાં રહેતા સામાન્ય લોકોની આસ્થા, સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓ પણ એટલી જ મહત્ત્વની છે.
નવરાત્રીનો તહેવાર શક્તિની ઉપાસના, શ્રદ્ધા અને સારા વિચારોનું પ્રતીક છે. જો આ તહેવારની ઉજવણી આપણને એકબીજાની આસ્થા સમજવાની અને પૂર્વગ્રહોથી આગળ વધવાની પ્રેરણા આપે, તો એ પણ આ પર્વનો એક સુંદર સંદેશ બની શકે છે. છેવટે, દુશ્મનીની વાતો વચ્ચે પણ માનવતા અને આસ્થાના રંગ જોવા મળે ત્યારે એક વાત સમજાય છે કે સરહદો દેશોને અલગ કરી શકે છે, પરંતુ દરેક વ્યક્તિના મનમાં રહેલી શ્રદ્ધા અને સંસ્કૃતિને એક જ દૃષ્ટિએ માપી શકાય નહીં. કદાચ આ જ વિચાર નવી પેઢીને વધુ સમજદાર અને સહિષ્ણુ સમાજ તરફ આગળ વધવાની પ્રેરણા આપી શકે છે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
media professional with nine years of expertise in frontline reporting and crafting compelling special stories.