ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / લાઈફસ્ટાઈલ / ટેક અને ઓટો / ડેટા લીકનું જોખમ ઘટશે? ભારતના 3 નવા AI મોડલ ઇન્ટરનેટ વિના પણ કરશે કામ!
Last Updated: 11:47 AM, 6 November 2026
ADVERTISEMENT
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની સ્પર્ધામાં અમેરિકા અને ચીન જેવા દેશો લાંબા સમયથી પ્રભુત્વ ધરાવે છે, પરંતુ હવે ભારત આ ક્ષેત્રમાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. આ પ્રગતિના ભાગરૂપે, કેન્દ્રીય આઈટી મંત્રાલય અને IndiaAI Missionના સહયોગથી દેશમાં જ વિકસાવવામાં આવેલા ત્રણ નવા AI મોડલ્સ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. આ મોડલ્સના નામ EKA-1, Dhir 2B અને Dhir 5B છે. ખાસ નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે, આમાંથી બે મોડલ્સ ઇન્ટરનેટ કનેક્શન વગર પણ સ્માર્ટફોન અને લેપટોપ પર કામ કરી શકે છે. આનો અર્થ એ થશે કે યૂઝર્સએ પોતાનું કામ પૂરું કરવા માટે દરેક વખતે ઇન્ટરનેટ પર નિર્ભર રહેવું નહીં પડે. વધુમાં, તે વ્યક્તિગત માહિતીની સુરક્ષા જાળવવામાં પણ મદદરૂપ થઈ શકે છે. આ મોડેલ્સ ભારતીય ભાષાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વિકસાવવામાં આવ્યા છે, જેથી દેશના વિવિધ ભાગોના લોકો તેનો ઉપયોગ કરી શકે.
ADVERTISEMENT
આનો અર્થ એ થશે કે યૂઝર્સએ પોતાનું કામ પૂરું કરવા માટે દરેક વખતે ઇન્ટરનેટ પર નિર્ભર રહેવું નહીં પડે. વધુમાં, તે વ્યક્તિગત માહિતીની સુરક્ષા જાળવવામાં પણ મદદરૂપ થઈ શકે છે. આ મોડેલ્સ ભારતીય ભાષાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વિકસાવવામાં આવ્યા છે, જેથી દેશના વિવિધ ભાગોના લોકો તેનો ઉપયોગ કરી શકે.
EKA-1માં શું છે ખાસ?
ADVERTISEMENT
EKA-1 ને બેંગલુરુ સ્થિત સ્ટાર્ટઅપ Soket Labs દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે. તે ત્રણેય મોડેલોમાં સૌથી મોટું અને સૌથી શક્તિશાળી છે. તેને ખાસ કરીને જટિલ ગાણિતિક સમસ્યાઓ, સોફ્ટવેર કોડિંગ અને તાર્કિક કાર્યોને સંભાળવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. તે એકસાથે વિવિધ પ્રકારના કાર્યોને સમજવા અને તેનો પ્રતિસાદ આપવા માટે સક્ષમ છે.
આ મોડેલમાં 26.3 અબજ પેરામીટર્સ છે અને તેને 7.5 ટ્રિલિયન ટોકન્સના ડેટા પર તાલીમ આપવામાં આવી છે. અંગ્રેજી ઉપરાંત, તે ભારતની તમામ 22 અનુસૂચિત ભાષાઓને સમર્થન આપે છે. તેનો ઉપયોગ બેંકિંગ, નાણાકીય સેવાઓ અને સાયબર સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ થઈ શકે છે.
ADVERTISEMENT

Dhir 2B અને Dhir 5B વિના ઇન્ટરનેટ કરશે કામ
ADVERTISEMENT
Dhir 2B અને Dhir 5B ને ZenteiQ AiTech Innovations દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યા છે. EKA-1 ની સરખામણીમાં આ નાના મોડલ્સ છે અને તે રોજિંદા કાર્યોને સરળ બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ બંને ઓપન-સોર્સ મોડલ્સ છે, જે અંગ્રેજી ઉપરાંત 10 ભારતીય ભાષાઓને સમજવા માટે સક્ષમ છે.
આ સાધનો દસ્તાવેજોમાંથી આવશ્યક માહિતી શોધવી, મુખ્ય મુદ્દાઓ તારવવા અને રોજિંદા જીવનની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ પૂર્ણ કરવા જેવા કાર્યોમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. ખાસ નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે, તેને સ્માર્ટફોન અને લેપટોપ પર ડાઉનલોડ કરી શકાય છે અને ઇન્ટરનેટ કનેક્શન વગર પણ તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
ADVERTISEMENT
ઓફલાઇન AI ઉપયોગ કરવાથી શું થશે ફાયદો?
સામાન્ય રીતે, AI સાધનોનો ઉપયોગ કરવા માટે ઇન્ટરનેટ કનેક્શનની જરૂર પડે છે. જો કે, Dhir મોડેલ્સ સીધા તમારા ઉપકરણ પર જ કાર્ય કરે છે. આનાથી પ્રક્રિયા માટે તમારી વ્યક્તિગત માહિતી વારંવાર બાહ્ય સર્વર પર મોકલવાની જરૂરિયાત રહેતી નથી, જે ડેટા સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે. આ મોડેલ્સ સંરક્ષણ, સરકારી વિભાગો અને શિક્ષણ જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
ADVERTISEMENT
આ પણ વાંચોઃ દિવાળીએ ₹10, ₹20 અને ₹50ની નોટો નહીં મળે? RBIએ વાયરલ મેસેજની ખોલી પોલ!
સરકાર કેવી રીતે કરશે મદદ?
AI મોડલ્સના વિકાસ અને તાલીમ માટે નોંધપાત્ર મૂડી અને કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાની જરૂર હોય છે. IndiaAI Mission હેઠળ, સરકારે આ સ્ટાર્ટઅપ્સને સંશોધન માટે આર્થિક સહાયની સાથે સાથે, ઓછા ખર્ચે કમ્પ્યુટિંગ સંસાધનો પણ ઉપલબ્ધ કરાવ્યા. આ સહયોગના માધ્યમથી જ સ્વદેશી AI મોડલ્સનો વિકાસ શક્ય બન્યો છે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ