ન્યૂઝ અપડેટ્સ
Last Updated: 03:03 PM, 4 November 2026
ADVERTISEMENT
કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનધારકો માટે પેન્શન સંબંધિત એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર બહાર આવ્યા છે. સરકારે પેન્શન કમ્યુટેશનના નિયમો, એટલે કે પેન્શનનો એક ભાગ એકસાથે લેવા અંગે નવી માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. આમાં, પેન્શનના 40 ટકા સુધી કમ્યુટ કરવા, 15 વર્ષ પછી કાપેલા પેન્શનને પુનઃસ્થાપિત કરવા, તબીબી તપાસ અને અરજી માટેની સમય મર્યાદા અંગે પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે. આ સાથે, વિભાગીય પૂછપરછ અથવા કોર્ટ કેસનો સામનો કરી રહેલા કર્મચારીઓ માટે જરૂરી સૂચનાઓ પણ આપવામાં આવી છે. આવી સ્થિતિમાં, નિવૃત્તિની તૈયારી કરી રહેલા કર્મચારીઓ માટે આ નિયમો સમજવા મહત્વપૂર્ણ છે.
ADVERTISEMENT
પેન્શનના 40% એક સાથે કેવી રીતે પ્રાપ્ત થશે?
સેન્ટ્રલ સિવિલ સર્વિસીસ (પેન્શનનું પરિવર્તન) નિયમો, ૧૯૮૧ ના નિયમ ૫ હેઠળ, સરકારી કર્મચારીઓ તેમના માસિક પેન્શનના મહત્તમ ૪૦ ટકા એક સાથે મેળવી શકે છે. જો તેઓ ઈચ્છે તો તેઓ નાનો ભાગ મેળવવાનું પણ પસંદ કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કર્મચારીનું મૂળ પેન્શન ₹૫૦,૦૦૦ છે અને તેઓ તેમના પેન્શનના ૪૦ ટકાને રૂપાંતરિત કરે છે, તો તેમને એક સાથે ૨૦,૦૦૦ રૂપિયા મળશે. ત્યારબાદ, તેમનું માસિક મૂળ પેન્શન ઘટાડીને ₹૩૦,૦૦૦ કરવામાં આવશે. એક સાથે રકમ કર્મચારીની ઉંમર, રૂપાંતરિત પેન્શન અને નિર્ધારિત પરિવર્તન પરિબળના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.
ADVERTISEMENT
15 વર્ષ પછી ફરીથી સંપૂર્ણ પેન્શન મળશે
રૂપાંતરિત પેન્શન કાયમી ધોરણે કાપવામાં આવતું નથી. નિયમ 10-A મુજબ, ઘટાડો લાગુ થયાની તારીખથી 15 વર્ષ પછી રૂપાંતરિત ભાગ પુનઃસ્થાપિત થાય છે. આનો અર્થ એ થયો કે જો 50,000 રૂપિયાના પેન્શનમાં 20,000 રૂપિયાનો ઘટાડો કરવામાં આવે છે, તો 15 વર્ષ પછી 30,000 રૂપિયાનું મૂળ પેન્શન 50,000 રૂપિયા થઈ જશે. નોંધ કરો કે 15 વર્ષ પેન્શનમાં ઘટાડો લાગુ થયાની તારીખથી ગણવામાં આવે છે, નિવૃત્તિની તારીખથી નહીં.
ADVERTISEMENT
કયા કર્મચારીઓને તબીબી તપાસ કરાવવાની રહેશે નહીં?
નિયમ ૧૨ હેઠળ, નિવૃત્તિ પેન્શન, નિવૃત્તિ પેન્શન, સામાન્ય નિવૃત્તિ પર મળતું પેન્શન, સરકારી કંપની કે કોર્પોરેશનમાં ગોઠવણ પછી મળતું પેન્શન અને ચોક્કસ વળતર પેન્શન માટે તબીબી તપાસ વિના પરિવર્તન ઉપલબ્ધ છે. સામાન્ય નિવૃત્તિના કિસ્સાઓમાં, કર્મચારીએ નિવૃત્તિના એક વર્ષની અંદર નિર્ધારિત ફોર્મમાં અરજી કરવી આવશ્યક છે. આ સુવિધા વિભાગીય અથવા ન્યાયિક કાર્યવાહીના નિષ્કર્ષ પછી આપવામાં આવતા પેન્શન માટે પણ ઉપલબ્ધ છે, જે ચોક્કસ શરતોની પરિપૂર્ણતાને આધીન છે.
ADVERTISEMENT
તબીબી તપાસ ક્યારે કરાવવી જરૂરી બનશે?
અમાન્ય પેન્શન, સજા તરીકે ફરજિયાત નિવૃત્તિ પછી પેન્શન અને કરુણા ભથ્થાના કિસ્સાઓમાં તબીબી તપાસની જરૂર પડી શકે છે. વધુમાં, નિર્ધારિત એક વર્ષના સમયગાળા પછી અરજી કરનારા કર્મચારીઓને પણ તબીબી તપાસ કરાવવાની જરૂર પડી શકે છે. સંબંધિત તબીબી અધિકારી દ્વારા યોગ્ય જાહેર થયા પછી જ કમ્યુટેશન પ્રક્રિયા આગળ વધશે.
ADVERTISEMENT
જો કોર્ટ કેસ કે ખાતાકીય તપાસ ચાલુ હોય તો શું થશે?
જો કોઈ કર્મચારી વિભાગીય કે ન્યાયિક કાર્યવાહીનો સામનો કરી રહ્યો હોય અને તેને કામચલાઉ પેન્શન મળી રહ્યું હોય, તો તે આ સમયગાળા દરમિયાન તેનું પેન્શન બદલી શકશે નહીં. કાર્યવાહી પૂર્ણ થયા પછી અને નિયમિત પેન્શન ઓર્ડર જારી થયા પછી, કર્મચારી નિયમ ૧૩ હેઠળ અરજી કરી શકે છે. જો પેન્શન ગ્રાન્ટ ઓર્ડરની તારીખથી એક વર્ષની અંદર ઓફિસના વડા દ્વારા અરજી પ્રાપ્ત થાય છે, તો તબીબી તપાસની જરૂર રહેશે નહીં. તે તારીખ પછીની કોઈપણ અરજી ફરજિયાત રહેશે.
ADVERTISEMENT
કઈ તારીખથી એકસામટી રકમ નક્કી કરવામાં આવશે?
એકમ રકમની ગણતરી કમ્યુટેશનની અસરકારક તારીખના આધારે કરવામાં આવે છે. નિવૃત્તિ પછીની અરજીઓ માટે, ઓફિસના વડા દ્વારા ફોર્મ 1 પ્રાપ્ત થવાની તારીખને અસરકારક તારીખ ગણવામાં આવશે. યોગ્ય નિવૃત્તિ પહેલાની અરજીઓ માટે, અસરકારક તારીખ નિવૃત્તિ પછીનો દિવસ હશે. જો તબીબી તપાસ જરૂરી હોય, તો ફોર્મ 4 ના ભાગ 3 માં તબીબી અધિકારી રિપોર્ટ પર સહી કરે તે તારીખ ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે. રકમ તે તારીખે લાગુ પડતા કમ્યુટેશન ટેબલ પરથી નક્કી કરવામાં આવશે.
આ પણ વાંચોઃSP પદેથી હટાવતા જ IPS અનુરાગે નોકરીને કહ્યાં રામ-રામ, ટ્રાન્સફરના 4 જ દિવસમાં રાજીનામું
નિવૃત્તિ પહેલાં આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
સરકારની નવી માર્ગદર્શિકાને અનુસરીને, કર્મચારીઓએ તેમની પેન્શન શ્રેણી, અરજીની અંતિમ તારીખ અને તબીબી તપાસની આવશ્યકતાઓ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. 40% એકમ રકમ પેન્શન લેવાથી તમારા માસિક પેન્શનમાં ઘટાડો થાય છે, તેથી નિર્ણય લેતા પહેલા તમારી નાણાકીય જરૂરિયાતો અને ભવિષ્યના ખર્ચનું મૂલ્યાંકન કરો. જો કે, 15 વર્ષ પછી મહત્તમ 40% કમ્યુટેશન અને પેન્શન પુનઃસ્થાપન નિયમો યથાવત રહે છે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
Vishal Khamar is Senior Sub-Editor at VTV Gujarati with 15+ years of digital journalism experience. He covers crime and civic issues.