ન્યૂઝ અપડેટ્સ
5 ફોટો ગેલેરી
Last Updated: 10:31 PM, 22 November 2026
1/5
આવતીકાલે વૈકુંઠ ચતુર્દશીનું પવિત્ર પર્વ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે હરિ અને હર એટલે કે ભગવાન વિષ્ણુ અને ભગવાન શિવની સંયુક્ત પૂજા કરવામાં આવે છે. વૈકુંઠ ચતુર્દશી વર્ષનો એકમાત્ર એવો વિશેષ દિવસ છે, જ્યારે સ્વર્ગના દ્વાર ખુલ્લા રહે છે. સ્વર્ગ સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથાઓમાં દ્રૌપદી અને પાંચ પાંડવોની અંતિમ યાત્રાનો પ્રસંગ અત્યંત રહસ્યમય અને પ્રેરણાદાયી માનવામાં આવે છે.
2/5
જ્યારે પાંચેય પાંડવો અને દ્રૌપદી રાજપાટનો ત્યાગ કરીને સ્વર્ગ તરફ પોતાની અંતિમ યાત્રા પર નીકળ્યા હતા, ત્યારે તેમની સાથે એક શ્વાન પણ ચાલવા લાગ્યો હતો. હિમાલયની અત્યંત દુર્ગમ પહાડીઓમાંથી પસાર થતી વખતે એક પછી એક દ્રૌપદી અને ચારેય પાંડવો માર્ગમાં ઢળી પડ્યા હતા, પરંતુ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે પાછળ વળીને જોયું નહીં. અંત સુધી તેમની સાથે માત્ર તે શ્વાન જ રહ્યો હતો. જ્યારે સ્વર્ગના દ્વાર પર પહોંચ્યા બાદ દેવરાજ ઇન્દ્રએ યુધિષ્ઠિરને તે શ્વાનને છોડીને સ્વર્ગમાં પ્રવેશ કરવાનું કહ્યું, ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટ ઈનકાર કરી દીધો હતો. આ એ જ ઐતિહાસિક પ્રસંગ છે, જેમાં યુધિષ્ઠિરના ધર્મ, કરુણા અને નિષ્ઠાની સૌથી કઠિન કસોટી થઈ હતી.
ADVERTISEMENT
3/5
મહાભારતના 'મહાપ્રસ્થાનિક પર્વ' અનુસાર, પાંડવોની અંતિમ યાત્રા દરમિયાન યુધિષ્ઠિરની સાથે ચાલનાર તે શ્વાન વાસ્તવમાં સ્વયં ધર્મદેવ એટલે કે યમરાજ હતા. તેમણે શ્વાનનું રૂપ ધારણ કરીને યુધિષ્ઠિરની ધર્મનિષ્ઠાની કસોટી લીધી હતી. જ્યારે ઇન્દ્રએ યુધિષ્ઠિરને એકલા સ્વર્ગમાં આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું અને શ્વાનને સાથે લઈ જવાની મનાઈ કરી, ત્યારે યુધિષ્ઠિરે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે જે જીવ સંકટના સમયમાં અંત સુધી તેમની સાથે રહ્યો, તેને ત્યજીને તેઓ સ્વર્ગનું સુખ સ્વીકારી શકે નહીં. યુધિષ્ઠિરના આ અડગ નિર્ણયથી પ્રસન્ન થઈને ધર્મદેવ પોતાના વાસ્તવિક સ્વરૂપમાં પ્રગટ થયા હતા અને જણાવ્યું હતું કે યુધિષ્ઠિરે ફરી એકવાર પોતાના સર્વોચ્ચ ધર્મ અને કરુણાનો પરિચય આપ્યો છે. ત્યારબાદ જ યુધિષ્ઠિરને સદેહે સ્વર્ગ જવાનો માર્ગ પ્રાપ્ત થયો હતો.
4/5
પાંડવોની અંતિમ યાત્રાનો સંબંધ હિમાલયના તે દુર્ગમ શિખરો સાથે જોડવામાં આવે છે, જે આજે ઉત્તરાખંડના ગઢવાલ હિમાલય ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. પાંડવો પોતાની અંતિમ યાત્રામાં બદ્રીનાથ ક્ષેત્રથી આગળ 'સ્વર્ગારોહિણી' પર્વત તરફ આગળ વધ્યા હતા. 'સ્વર્ગારોહિણી' નામનો અર્થ જ સ્વર્ગ તરફ આરોહણ કરનાર એટલે કે ઉપર ચઢવાનો માર્ગ થાય છે. આ પવિત્ર પર્વત ઉત્તરાખંડના ઉત્તરકાશી જિલ્લામાં ગંગોત્રી ક્ષેત્રની નજીક આવેલો છે, જે હિમાલયની સૌથી ઊંચી પર્વતમાળાઓમાં સામેલ છે. તેની આસપાસનો વિસ્તાર અત્યંત કઠિન અને દુર્ગમ હોવાથી અહીં સુધી પહોંચવું સરળ નથી. પર્વતારોહણ અને કઠિન હિમાલયી યાત્રાઓ માટે પણ આ ક્ષેત્ર જાણીતું છે.
ADVERTISEMENT
5/5
સ્વર્ગારોહિણી પર્વતને પાંડવોની અંતિમ યાત્રાનો માર્ગ માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એવો નથી કે ત્યાં કોઈ એવો ભૌતિક દરવાજો આવેલો છે, જેમાંથી મનુષ્ય સીધો સ્વર્ગમાં પહોંચી શકે. મહાભારતનો આ પ્રસંગ આધ્યાત્મિક યાત્રા, ત્યાગ અને ધર્મના વિજયનું પ્રતીક છે. સ્વર્ગારોહિણી માત્ર એક પર્વતમાળા નથી, પરંતુ આસ્થા અને પૌરાણિક ઈતિહાસ સાથે જોડાયેલું પવિત્ર સ્થાન છે. અહીંની વિષમ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ મનુષ્યને જીવનની મર્યાદાઓ અને પ્રકૃતિની વિરાટતાનો અહેસાસ કરાવે છે. પાંડવોની અંતિમ યાત્રાનો ગૂઢ સંદેશ પણ એ જ છે કે જીવનના અંતિમ સમયે ધન, સત્તા કે વૈભવ નહીં, પરંતુ વ્યક્તિના સત્કર્મો, સત્ય અને ધર્મ જ તેની સાથે જાય છે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
ટોપ સ્ટોરીઝ