ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / લાઈફસ્ટાઈલ / તમારા કામનું / ભારતમાં અભ્યાસ માટે વય મર્યાદા કેટલી? ગ્રેજ્યુએશન અને પીએચડી માટે શું નિયમો છે?
Last Updated: 05:45 PM, 26 September 2026
ADVERTISEMENT
Utility News: શું ભારતમાં અભ્યાસ કરવા માટે કોઈ નિર્ધારિત વય મર્યાદા છે? તમે ઘણીવાર સાંભળ્યું હશે કે મોટી ઉંમરના લોકો આ ઉંમરે પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી રહ્યા છે. તો, શું આ પાછળ કોઈ નિયમ છે? શું કોલેજો ગ્રેજ્યુએશન, પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન અને પીએચડી માટે કોઈ વય મર્યાદા નક્કી કરે છે?
ADVERTISEMENT
એવું કહેવાય છે કે શીખવા માટે કોઈ વય મર્યાદા નથી. કેટલાક લોકોએ નાની ઉંમરે પોતાનો અભ્યાસ છોડી દીધો હતો, તો કેટલાક પરિવાર અને જવાબદારીઓને કારણે પોતાના સપના પાછળ છોડી દીધા હતા, પરંતુ જ્યારે તેમને ફરીથી તક મળે છે, ત્યારે તેઓ પોતાના પુસ્તકો ઉપાડીને પોતાનો અધૂરો અભ્યાસ પૂર્ણ કરવા નીકળી પડે છે. તમે એવા લોકો વિશે પણ સાંભળ્યું હશે જે એવી ઉંમરે ડિગ્રી મેળવી રહ્યા છે જ્યારે લોકો સામાન્ય રીતે નિવૃત્તિ વિશે વિચારે છે.
પરંતુ સૌથી વધુ પૂછાતો પ્રશ્ન એ છે કે શું ભારતમાં અભ્યાસ માટે કોઈ નિર્ધારિત વય મર્યાદા છે? શું ગ્રેજ્યુએશન, પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન અથવા પીએચડી માટે કોલેજમાં પ્રવેશ માટે મહત્તમ વય મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે? અથવા કોઈ વ્યક્તિ તેમની ઇચ્છા અને ક્ષમતાના આધારે કોઈપણ ઉંમરે પોતાનો અભ્યાસ ચાલુ રાખી શકે છે? તો ચાલો આ નિયમ સમજીએ.
ADVERTISEMENT
શું ગ્રેજ્યુએશન માટે કોઈ નિશ્ચિત વય મર્યાદા છે?
12મું ધોરણ પૂર્ણ કર્યા પછી યુવાનો ઘણીવાર ઘરની સ્થિતિ, પરિવારની જવાબદારીઓ અથવા અન્ય કારણોસર પોતાનો અભ્યાસ છોડી દે છે. પરંતુ એકવાર તેઓ પોતાની જવાબદારીઓથી મુક્ત થઈ જાય છે, ત્યારે તેઓ આગળ અભ્યાસનું સ્વપ્ન જુએ છે. આમ તો ગ્રેજ્યુએશન પુરુ કરવા માટેની અધિકતમ એજ લિમિટ નથી હોતી. પરંતુ દરેક જગ્યાએ આવું નથી. ઘણી યુનિવર્સિટીઓ અને કોલેજોમાં વય મર્યાદા હોય છે, જ્યારે ઘણામાં નથી પણ હોતી. આ 50 વર્ષથી લઈને કોઈપણ વયના લોકોને અભ્યાસ કરી શકે છે. જો કે કોલેજોના અલગ નિયમોની સમીક્ષા કરીને પ્રવેશ મેળવી શકાય છે.
ADVERTISEMENT
ઓપન યુનિવર્સિટીના નિયમો શું છે?
ઓપન એન્ડ ડિસ્ટન્સ લર્નિંગ (ODL) એ લોકો માટે એક અહમ વિકલ્પ હોઈ શકે છે જેમની ઉંમર અને જવાબદારીઓ વધુ હોય છે. ઓપન લર્નિંગ તેમને નોકરીઓ, કૌટુંબિક જવાબદારીઓ અથવા અન્ય પ્રતિબદ્ધતાઓનો સામનો કરતી વખતે તેમનો અભ્યાસ ચાલુ રાખવાનો ફાયદો રહે છે. તેથી ઘણા IGNOU કાર્યક્રમોમાં વય મર્યાદા હોતી નથી. યુનિવર્સિટીની સત્તાવાર માહિતી જણાવે છે કે ઘણા UG અને PG કાર્યક્રમો માટે કોઈ વય મર્યાદા નથી.
ADVERTISEMENT

આ પણ વાંચોઃ ફાયદાની વાત / 8માં પગારપંચની બેઠક સહિત DA પર લેવાશે ફેંસલો, કેન્દ્રીય કર્મચારીઓને મળશે ગિફ્ટ!
ADVERTISEMENT
પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન નિયમો?
પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન અંગે આ માટે પણ કોઈ ચોક્કસ નિયમો નથી. ઘણી યુનિવર્સિટીઓ અને કોલેજો મહત્તમ વય મર્યાદા નક્કી કરતી નથી. જોકે, કોલેજથી કોલેજમાં નિયમો અલગ અલગ હોઈ શકે છે. પીએચડી માટેના નિયમો સમાન છે. વર્તમાન યુજીસી-નેટ નિયમો પીએચડી પ્રવેશ માટે અરજી કરવા માટે ઉચ્ચતમ વય મર્યાદાનો ઉલ્લેખ કરતા નથી, પરંતુ જુનિયર રિસર્ચ ફેલોશિપ (JRF) માટે એક અલગ વય મર્યાદા છે. જોકે પીએચડી માટે ફક્ત ઉંમર જ નહીં પરંતુ સંબંધિત યુનિવર્સિટી માટે પાત્રતા માપદંડ, વિષયની આવશ્યકતાઓ, પ્રવેશ પરીક્ષા, ઇન્ટરવ્યૂ, સંશોધન દરખાસ્ત અને ઉપલબ્ધ સુપરવાઇઝર પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ADVERTISEMENT
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
સૌથી વધુ વંચાયેલું
Daily Dose / શું ગરમ પાણી પીવાથી વજન ઘટે?
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT