ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / ભારત / SC-ST અનામત બેઠકોનું રોટેશન ક્યારે અને કેવી રીતે થશે? સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્ણયની જવાબદારી સરકાર પર છોડી!
Last Updated: 02:58 PM, 16 November 2026
ADVERTISEMENT
સુપ્રીમ કોર્ટે મહારાષ્ટ્રમાં SC/ST અનામત બેઠકોના રોટેશન પર એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ મતદાર કે ઉમેદવારને SC/ST માટે ચોક્કસ મતવિસ્તાર અનામત રાખવાનો અધિકાર નથી. અનામત બેઠકોના રોટેશનની રીત અને સમયમર્યાદા સરકારના વિવેકબુદ્ધિમાં છે. સુપ્રીમ કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર જિલ્લા પરિષદ અને પંચાયત સમિતિ (અનામત અને બેઠકોના રોટેશનની પદ્ધતિ) નિયમો, 2025 ના નિયમ 12 ને પડકારતી અરજીને ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે 2025 ના સુધારા પછીની આગામી ચૂંટણીને રોટેશન માટેની પ્રથમ ચૂંટણી તરીકે ધ્યાનમાં લેવામાં કંઈ ખોટું નથી. અરજદારે દલીલ કરી હતી કે રોટેશન ચક્ર ફરી શરૂ કરવાથી ઓછી SC/ST વસ્તી ધરાવતા મતવિસ્તારોને અનામત મળવાથી અટકાવવામાં આવશે.
ADVERTISEMENT
જસ્ટિસ બાગચીએ આ મહત્વપૂર્ણ વાત કહી
આ કેસમાં ન્યાયાધીશ બાગચીએ એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું હતું, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે અરજદારની દલીલ પહેલી નજરે આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ તે એ હકીકતને અવગણે છે કે કોઈપણ મતદાર કે ઉમેદવારને ચોક્કસ મતવિસ્તાર અનામત રાખવાનો સ્વાભાવિક અધિકાર નથી. ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીએ જણાવ્યું હતું કે બંધારણ અને નિયમો સ્થાનિક સંસ્થાની કુલ વસ્તીમાં SC/ST ના પ્રમાણના આધારે બેઠકો અનામત રાખવાની જોગવાઈ કરે છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે કાયદો અનામત બેઠકોના પરિભ્રમણની જોગવાઈ કરે છે, પરંતુ આ પરિભ્રમણ માટેની પદ્ધતિ અને સમયમર્યાદા સરકારના અધિકારક્ષેત્રમાં છે.
ADVERTISEMENT
આ પણ વાંચોઃ પ્રિન્સ વિલિયમ અને કેટ મિડલટન ભારત આવશે, PM મોદી સાથે કરશે મુલાકાત
નિયમ 12 અનામત અથવા બેઠકોના પરિભ્રમણના ખ્યાલને અપરાધ કરતું નથી.
ADVERTISEMENT
સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે નિયમ 12 અનામત કે સીટ રોટેશનની વિભાવનાનો વિરોધાભાસ કરતો નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે કોઈ પણ મતદાર કે ઉમેદવારને ચોક્કસ મતવિસ્તાર અનામત રાખવાનો સ્વાભાવિક અધિકાર નથી. કાયદો SC/ST વસ્તીના ઉતરતા ક્રમના આધારે અનામત બેઠકોના રોટેશનની જોગવાઈ કરે છે. જો કે, આવા રોટેશન માટેની રીત અને સમયમર્યાદા સરકારના વિવેકબુદ્ધિમાં છે. નિયમ 12 જે 2025 ના સુધારા પછીની આગામી ચૂંટણીને પ્રથમ ચૂંટણી તરીકે ગણે છે, તે અનામત કે રોટેશનની વિભાવનાનો વિરોધાભાસ કરતો નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે અરજી ફગાવી દીધી.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
Vishal Khamar is Senior Sub-Editor at VTV Gujarati with 15+ years of digital journalism experience. He covers crime and civic issues.
વધુ વાંચો