7 ફોટો ગેલેરી

બિઝનેસ / RBIનો નવો નિયમ આજથી અમલમાં, બેન્કોએ દૈનિક CRRના 99% જાળવવાના, જાણો તમારા બેંક ખાતા પર શું થશે અસર

Last Updated: 01:02 PM, 16 October 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

RBIએ 16 ઓક્ટોબરથી બેન્કો માટે CRRના નિયમમાં ફેરફાર કર્યો છે જે અંતર્ગત હવે બેન્કોએ જરૂરી અનામત રકમના 99% નાણાં દરરોજ જાળવવા પડશે. આ નિર્ણયની અસર બેન્કોની રોકડ વ્યવસ્થા, ડોલર સંબંધિત વ્યવહારો અને વેપારીઓના ખર્ચ પર પડી શકે છે પરંતુ સામાન્ય ગ્રાહકોની લોન કે FDના વ્યાજદરમાં તાત્કાલિક ફેરફાર થવો જરૂરી નથી.

1/7

1. RBIનો નવો CRR નિયમ આજથી લાગુ!

બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં આજથી એક મોટો ફેરફાર લાગુ થયો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)એ બેન્કો માટે દૈનિક કેશ રિઝર્વ રેશિયો (CRR) જાળવવાનો નિયમ વધુ કડક બનાવ્યો છે. હવે બેન્કોએ જરૂરી CRRના 99% નાણાં દરરોજ RBI પાસે રાખવા પડશે. આ ફેરફારની અસર બેન્કોની રોકડ વ્યવસ્થા અને વિદેશી ચલણના વ્યવહારો પર પડી શકે છે.

આ તસવીર શેર કરો

2/7

2. આજથી CRRનો નવો નિયમ લાગુ, બેન્કોએ શું કરવું પડશે?

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા 16 ઓક્ટોબરથી બેન્કો માટે CRR જાળવવાના નિયમમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. નવા નિયમ પ્રમાણે બેન્કોએ જરૂરી CRRની રકમના ઓછામાં ઓછા 99% નાણાં દરરોજ RBI પાસે રાખવા પડશે. અગાઉ આ મર્યાદા 90% હતી. એટલે કે હવે બેન્કોએ પોતાની જરૂરી અનામત રકમનો મોટો હિસ્સો દરરોજ જાળવવો પડશે.આ ફેરફારનો અર્થ એ નથી કે CRRનો મૂળ દર વધારી દેવામાં આવ્યો છે. RBIએ માત્ર દરરોજ જરૂરી અનામત રકમનો કેટલો હિસ્સો જાળવવો પડશે તે નિયમ બદલ્યો છે. આથી બેન્કોએ પોતાની રોકડનું આયોજન વધુ સાવચેતીથી કરવું પડશે અને રોજિંદા વ્યવહારો માટે ઉપલબ્ધ નાણાંનું યોગ્ય સંચાલન કરવું પડશે.

આ તસવીર શેર કરો

3/7

3. CRR શું છે અને RBIએ નિયમ કેમ કડક બનાવ્યો?

CRR એટલે કેશ રિઝર્વ રેશિયો. બેન્કોએ ગ્રાહકો પાસેથી મળેલી કુલ થાપણોના નિર્ધારિત હિસ્સા જેટલી રકમ RBI પાસે રાખવી પડે છે. આ નાણાંનો ઉપયોગ બેન્કો ગ્રાહકોને લોન આપવા કે અન્ય કામ માટે કરી શકતી નથી. ઉદાહરણ તરીકે જો કોઈ બેન્ક પાસે ગ્રાહકોની કુલ ₹100ની થાપણ હોય અને લાગુ CRRનો દર 4% હોય, તો તેણે ₹4 RBI પાસે રાખવા પડે છે.RBIના આંકડા અનુસાર 8 ઓક્ટોબર સુધી બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં આશરે ₹3.88 લાખ કરોડની વધારાની રોકડ ઉપલબ્ધ હતી. બજારમાં વધારાની રોકડનું પ્રમાણ ધ્યાનમાં રાખીને દૈનિક CRR જાળવવાની શરત કડક બનાવવામાં આવી છે. આ પગલાથી બેન્કોએ પોતાની રોકડનો મોટો હિસ્સો અનામત રાખવો પડશે અને સિસ્ટમમાં વધારાની રોકડના સંચાલન પર અસર પડી શકે છે.

આ તસવીર શેર કરો

4/7

4. ડોલર સાથે જોડાયેલા કોન્ટ્રાક્ટ્સ પર પણ વધશે ખર્ચ

RBIએ વિદેશી ચલણ સાથે જોડાયેલા કેટલાક ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સ માટે ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વ રેશિયો (FERR) અંગે પણ નિયમ સ્પષ્ટ કર્યો છે. ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સ એવા નાણાકીય કરાર છે, જેમાં ડોલર અથવા રૂપિયાના ભાવમાં થતા ફેરફારના આધારે નફો કે નુકસાન થઈ શકે છે. આવા નિર્ધારિત કોન્ટ્રાક્ટ્સની રૂપિયામાં ગણતરી કરેલી રકમના 20% જેટલી રકમ FERR તરીકે રાખવી પડશે.આ રકમ CRR ઉપરાંત અલગથી જાળવવાની રહેશે, પરંતુ તેને પણ CRR ખાતામાં રાખવાની જોગવાઈ છે. આ નાણાં પર બેન્કોને વ્યાજ મળતું નથી તેથી તેમની નાણાકીય કામગીરીનો ખર્ચ વધી શકે છે. RBI ઓડિટ દરમિયાન બેન્કોએ જરૂરી રકમ જાળવી છે કે નહીં તેની તપાસ પણ કરી શકે છે. આ નિયમથી વિદેશી ચલણના કેટલાક વ્યવહારો વધુ ખર્ચાળ બનવાની શક્યતા છે.

આ તસવીર શેર કરો

5/7

5. સામાન્ય ગ્રાહકોના લોન અને FDના વ્યાજદર બદલાશે?

CRRના નિયમમાં ફેરફારથી બેન્કોની તરત ઉપયોગ કરી શકાય તેવી રોકડમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે તેના કારણે હોમ લોન, પર્સનલ લોન કે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD)ના વ્યાજદર તાત્કાલિક બદલાઈ જશે એવું જરૂરી નથી. લોન અને થાપણોના વ્યાજદર નક્કી કરતી વખતે RBIની નાણાકીય નીતિ સમિતિના નિર્ણયો, બેન્કોની નાણાં મેળવવાની કિંમત અને બજારની સ્થિતિ સહિતનાં અનેક પરિબળો અસર કરે છે.આથી ગ્રાહકોએ માત્ર CRRનો નવો નિયમ લાગુ થયો છે એટલા માટે લોન મોંઘી થશે અથવા FD પર વધુ વ્યાજ મળશે એવું માની લેવું જોઈએ નહીં. જોકે, બેન્કોની રોકડ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર થતાં ભવિષ્યમાં તેમની નાણાકીય નીતિ અને ગ્રાહકોને આપવામાં આવતી સેવાઓ પર પરોક્ષ અસર થઈ શકે છે.

આ તસવીર શેર કરો

6/7

6. આયાતકારો અને વેપારીઓ પર શું અસર પડી શકે?

ડોલર સાથે જોડાયેલા કોન્ટ્રાક્ટ્સ માટે વધારાની રકમ જાળવવાની જોગવાઈથી વિદેશી ચલણના વ્યવહારોનો ખર્ચ વધી શકે છે. ખાસ કરીને આયાતકારો, નિકાસકારો અને ડોલરના ભાવમાં થતા ફેરફારથી બચવા માટે ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ્સનો ઉપયોગ કરતા વેપારીઓ પર તેની અસર પડી શકે છે. કેટલાક બેન્કો ગ્રાહકોને લાંબા ગાળાના કોન્ટ્રાક્ટ્સના બદલે બે-ત્રણ મહિનાના ટૂંકા ગાળાના કોન્ટ્રાક્ટ્સનો વિકલ્પ વિચારવાની સલાહ આપી રહ્યાં છે. આયાતકારો માટે ડોલર ખરીદવાના વ્યવહારો મોંઘા બને તો તેની અસર તેમના ખર્ચ પર પડી શકે છે. જોકે દરેક વેપારી કે કંપની પર સમાન અસર થશે એવું નથી. અંતિમ અસર કોન્ટ્રાક્ટના પ્રકાર, વ્યવહારની રકમ અને બેન્કની નીતિ પર નિર્ભર રહેશે. સામાન્ય બેન્ક ખાતાધારકો માટે તાત્કાલિક કોઈ સીધો ફેરફાર જાહેર થયો નથી.

આ તસવીર શેર કરો

7/7

7. DISCLAIMER

બિઝનેસને લગતો આ આર્ટિકલ ન્યૂઝ આધારિત છે જેમાં રિસ્કનું પ્રમાણ વધુ હોય શકે છે, કોઈ પણ જગ્યાએ રોકાણ કે બિઝનેસને લગતો વહીવટ કરતી વખતે એક વખત માર્કેટ નિષ્ણાંતની સલાહ લેવી જરૂરી છે, vtvgujarati.com કોઈ પણ મુશ્કેલી માટે બંધનકર્તા રહેશે નહીં જેની ખાસ નોંધ લેવી.

આ તસવીર શેર કરો

સંકળાયેલા મુદ્દાઓ

Daily CRR 99 Percent RBI Banking Update, RBI New CRR Rule