ગુજરાત / અમદાવાદમાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા કેમ વકરી? ગટર-ડ્રેનેજની અપૂરતી ક્ષમતા સાથે જળાશયો અદૃશ્ય

અમદાવાદના લગભગ તમામ વિસ્તારોમાં ગઈ કાલે મુશળધાર વરસાદના કારણે પાણી ભરાઈ જતાં જનજીવન ખોરવાયું હતું. આ સ્થિતિ વચ્ચે ઝડપથી થઈ રહેલા શહેરી વિકાસની સામે ડ્રેનેજ (ગટર) વ્યવસ્થા કેટલી હદે તાલમેલ જાળવી શકશે તે અંગે ચિંતા ઊભી થઈ છે. છેલ્લાં બે વર્ષથી ચોમાસા દરમિયાન શહેરમાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા સામાન્ય બની ગઈ છે. શહેરનો વિસ્તાર વધવાની સાથે અનેક રહેણાક અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ હાથ ધરાઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો તંત્ર ગટર અને ડ્રેનેજ વ્યવસ્થાને પ્રાથમિકતા નહીં આપે તો સ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે. શહેરી આયોજનકારો, એન્જિનિયર્સ અને ડેવલપર્સના મતે જળાશયો અદૃશ્ય થવાં, રહેણાક તથા કોમર્શિયલ પ્રોજેક્ટના એકસમાન આયોજનના અભાવ અને ડ્રેનેજ-ગટરના બદલે બ્યુટિફિકેશન પ્રોજેક્ટને પ્રાથમિકતા આપવાની નીતિ આ સમસ્યાના મુખ્ય કારણોમાં છે.

જાણીતા આર્કિટેક્ટ ઉત્પલ શર્મા જણાવે છે કે શહેરની અંદર અને તેની આસપાસ તમામ ઝોનમાં જે રીતે રિયલ એસ્ટેટ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે તે જોતાં અમદાવાદમાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા કાયમી બની જાય તો નવાઈ નહીં. અગાઉ શહેરની વરસાદી પાણી શોષી લેવાની ક્ષમતા પણ વધુ હતી, જે હવે ધીમે ધીમે ઘટી રહી છે. અગાઉ શહેરની અંદર અને શહેરની બહારના વિસ્તારોમાં અનેક જળાશયો હતાં, જે વરસાદી પાણી શોષી લેતાં અને પાણી ભરાવા તથા પૂરથી બચાવતાં હતાં. શહેરની બહારના વિસ્તારોમાં પણ અનેક ખુલ્લા પ્લોટ હતા, જ્યાં વરસાદી પાણી એકઠું થતું હતું. હવે આ પૈકીના ઘણા જળાશયો અને ખુલ્લી જગ્યાઓ ગાયબ થઈ ગઈ છે.

વિસ્તારોમાં અગાઉ રહેલાં અનેક જળાશયો હવે અદૃશ્ય

ઘુમા, શેલા, શાંતિપુરા, સાણંદ, સિંધુ ભવન રોડ (SBR), વેજલપુર, મલાવ તળાવ, વાસણા અને નહેરુનગર જેવા વિસ્તારોમાં અગાઉ રહેલાં અનેક જળાશયો હવે અદૃશ્ય થઈ રહ્યાં છે. વરસાદી પાણીના નિકાલની ક્ષમતા ઓછી ઔડાના પૂર્વ એક્ઝિક્યુટિવ એન્જિનિયર એ.કે. પાઠક જણાવે છે કે, શહેરમાંથી કુદરતી રીતે વરસાદી પાણીનો નિકાલ થાય તેવી વ્યવસ્થા અને વરસાદી પાણીની લાઇનોમાં મુશળધાર વરસાદને લાંબા સમય સુધી સંભાળી શકે તેટલી ક્ષમતા નથી. તેના કારણે પાણી ભરાવા અને શહેરી પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે. તંત્રે માત્ર નવાં જળાશયો વિકસાવવાં પર જ નહીં, પરંતુ વધારાનું પાણી ભરાઈને ઓવરફ્લો ન થાય તે માટે જળાશયોને એકબીજા સાથે જોડવા પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ. ઔડાએ ઘણા સમય પહેલાં ૪૨ તળાવને એકબીજા સાથે જોડવાની યોજના બનાવી હતી. અન્ય જળાશયો માટે પણ આવી જ વ્યવસ્થા થવી જોઈએ.

નિકાલના પ્રસ્તાવનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો

પાઠકે અગાઉના એક વરસાદી પાણીના નિકાલના પ્રસ્તાવનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. “આશરે ૨૦૧૦માં ખુલ્લી વરસાદી પાણીની લાઇનો વિકસાવી તેમને નર્મદા કેનાલ સાથે જોડવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી, પરંતુ ત્યાર બાદ તેનું શું થયું તેની મને ખાતરી નથી.”સ્ટોર્મવોટર નેટવર્કમાં ક્ષમતાનો અભાવ. વરસાદી પાણીના કુદરતી જળાશયો તરીકે કામ કરતાં અનેક તળાવો અને તળાવડીઓ શહેરમાંથી અદૃશ્ય થઈ રહ્યાં છે. એયુડીએના પૂર્વ એક્ઝિક્યુટિવ એન્જિનિયર એ.કે. પાઠકે જણાવ્યું હતું કે, “બીજી તરફ, શહેરની બહારના ઝડપથી વિકસી રહેલા વિસ્તારોમાં પૂરતી સામાજિક સુવિધાઓ વિના રિયલ એસ્ટેટ પ્રોજેક્ટો ઊભા થઈ રહ્યા છે.” તેમણે કહ્યું હતું કે, “વરસાદી પાણીની લાઇનોમાં મુશળધાર વરસાદને લાંબા સમય સુધી સંભાળી શકે તેટલી ક્ષમતા નથી, જેના કારણે પાણી ભરાવા અને શહેરી પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે.”

ડ્રેનેજ અને ગટર વ્યવસ્થાને પ્રાથમિકતા જરૂરી

શર્માએ એએમસી અને એયુડીએને ફ્લાયઓવર તથા શહેરના બ્યુટિફિકેશન પ્રોજેક્ટને પ્રાથમિકતા આપવાને બદલે પીવાના પાણીની કનેક્શન વ્યવસ્થાની સાથે ડ્રેનેજ અને ગટર નેટવર્ક વિકસાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા સૂચન કર્યું હતું. ગુજરાત ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સિવિલ એન્જિનિયર્સ એન્ડ આર્કિટેક્ટ્સના પ્રમુખ દીપક પટેલે જણાવ્યું હતું કે, સંસ્થા ટૂંક સમયમાં નાગરિક તંત્રના અધિકારીઓ, ડેવલપરો, આર્કિટેક્ટ્સ અને એન્જિનિયરો માટે એક કાર્યક્રમ યોજશે. તેમાં પાણી ભરાવા અને શહેરી પૂર જેવી સમસ્યાઓના ઉકેલ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવશે.

આ પણ વાંચો : અમદાવાદમાં ચોમાસા વચ્ચે બંધ સ્ટ્રીટ લાઈટોથી વધ્યું જોખમ, ખાડા-પાણી ભરેલા રસ્તાઓ પર વાહનચાલકો અને રાહદારીઓની મુશ્કેલી વધી

સિંધુ ભવન રોડ

વરસાદી પાણી શોષી લેવાની શહેરની ક્ષમતા ઘટતાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી પાણી ભરાવાની સમસ્યા ગંભીર બની છે
બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ