6 ફોટો ગેલેરી

તમારા કામનું / દારૂની બોટલ લીટરમાં નહીં, ‘ફુલ-હાફ-ક્વાર્ટર’માં કેમ કહેવાય? જાણો 750 ML પાછળનું કારણ

Last Updated: 08:00 AM, 22 August 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

ભારતમાં દારૂની બોટલ ખરીદતી વખતે ‘ફુલ’, ‘હાફ’ અને ‘ક્વાર્ટર’ જેવા શબ્દો સામાન્ય રીતે સાંભળવા મળે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ નામો પાછળ ચોક્કસ માપની એક રસપ્રદ કહાની છે?

1/6

1. દારૂની બોટલ લીટરમાં નહીં, ‘ફુલ-હાફ-ક્વાર્ટર’માં કેમ કહેવાય?

સામાન્ય રીતે પ્રવાહીને લીટર અને મિલીલીટરમાં માપવામાં આવે છે. 1000 ML એટલે એક લીટર અને તેનો અડધો ભાગ 500 ML થાય છે. પરંતુ દારૂની બોટલમાં આ ગણતરી અલગ જોવા મળે છે. ભારતમાં 750 MLની બોટલને ‘ફુલ’, 375 MLને ‘હાફ’ અને 180 MLને ‘ક્વાર્ટર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પરંપરા પાછળ અંગ્રેજોના સમયથી ચાલતી આવતી માપવાની પદ્ધતિનો મોટો ફાળો છે.

આ તસવીર શેર કરો

2/6

2. ભારતમાં 750 MLની બોટલને ‘ફુલ’ કેમ કહેવાય?

સામાન્ય ગણતરી પ્રમાણે 1000 ML એટલે એક લીટર અને તેને ‘ફુલ’ કહી શકાય. પરંતુ ભારતમાં દારૂની 750 MLની બોટલને ‘ફુલ’ કહેવામાં આવે છે. તેની પાછળ દારૂ પીરસવાની જૂની આંતરરાષ્ટ્રીય પદ્ધતિ જવાબદાર છે. ભારતમાં અંગ્રેજોના સમયથી દારૂ માપવા અને પીરસવા માટે ઔંસ અને પેગની પદ્ધતિનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે.

આ તસવીર શેર કરો

3/6

3. ‘હાફ’ અને ‘ક્વાર્ટર’નું માપ કેટલું હોય છે?

ભારતમાં 375 MLની દારૂની બોટલને ‘હાફ’ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે 180 MLની બોટલને સામાન્ય રીતે ‘ક્વાર્ટર’ કહેવામાં આવે છે. સ્થાનિક ભાષામાં આ માટે ‘અડધા’, ‘પૌવા’ અને ‘ખંભા’ જેવા શબ્દોનો પણ ઉપયોગ થાય છે. એટલે અહીં ‘ફુલ-હાફ-ક્વાર્ટર’ શબ્દો સીધા 1 લીટર, 500 ML અને 250 ML સાથે જોડાયેલા નથી.

આ તસવીર શેર કરો

4/6

4. આ પરંપરા પાછળ અંગ્રેજોનો શું સંબંધ છે?

દારૂના માપમાં ઔંસનો ઉપયોગ બ્રિટિશ સમયથી મહત્વનો રહ્યો છે. એક ઔંસ લગભગ 29 ML જેટલો હોય છે. તેને વ્યવહારમાં લગભગ 30 MLના પેગની નજીક માનવામાં આવતો હતો. આ રીતે 30 MLનો સ્મોલ પેગ અને 60 MLનો લાર્જ પેગ જેવા માપનો ઉપયોગ થતો હતો. ભારતમાં પણ આ પદ્ધતિનો પ્રભાવ જોવા મળ્યો અને સમય જતાં તે દારૂના વેચાણમાં પ્રચલિત થઈ ગઈ.

આ તસવીર શેર કરો

5/6

5. 180 MLને ‘ક્વાર્ટર’ કેમ કહેવાય છે?

જૂની પેગ પદ્ધતિ પ્રમાણે 60 MLના ત્રણ લાર્જ પેગ મળીને 180 ML થાય છે. તેથી 180 MLની બોટલને ‘ક્વાર્ટર’ તરીકે ઓળખવામાં આવતી હોવાની પરંપરા વિકસિત થઈ. એ જ રીતે 375 MLની બોટલને ‘હાફ’ અને 750 MLની બોટલને ‘ફુલ’ કહેવાની પદ્ધતિ પ્રચલિત બની. એટલે આ નામો આજના લીટર આધારિત ગણિત કરતાં જૂની પેગ સિસ્ટમ સાથે વધુ જોડાયેલા છે.

આ તસવીર શેર કરો

6/6

6. 750 MLની બોટલનું કારણ શું છે?

દારૂની બોટલના આ માપ પાછળ માત્ર ભારતીય પરંપરા જ નહીં પરંતુ બ્રિટિશ અને યુરોપિયન માપ પદ્ધતિનો પણ પ્રભાવ રહ્યો છે. 750 MLની બોટલને વ્યવહારિક રીતે 12 લાર્જ પેગની આસપાસના માપ સાથે જોડવામાં આવે છે. સમય જતાં આ માપ દારૂની બોટલ માટે પ્રચલિત બન્યું. તેથી ભારતમાં આજે પણ 750 MLની બોટલને ‘ફુલ’ અને 375 MLને ‘હાફ’ કહેવામાં આવે છે.

આ તસવીર શેર કરો

સંકળાયેલા મુદ્દાઓ

Full Half Quarter Alcohol Measurement Liquor Bottle 750 ML