વિશ્વ / મૂડ ઓફ અમેરિકા: મિડ-ટર્મ ચૂંટણીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વર્ચસ્વની આજે ખરી અગ્નિપરીક્ષા

વિશ્વના અનેક દેશો પર જંગી વેરા ફટકારવાની ધમકી આપનારા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આજે પોતાના જ દેશના મતદારોના નિર્ણયની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા છે. અમેરિકામાં યોજાઈ રહેલી આ મિડ-ટર્મ ચૂંટણીઓએ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની ઊંઘ હરામ કરી દીધી છે. ચૂંટણીમાં વિજય સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેમણે છેલ્લા 32 દિવસ દરમિયાન દેશના 20 વિવિધ રાજ્યોમાં ઝંઝાવાતી પ્રચાર રેલીઓ યોજી હતી. તેઓ કોઈપણ ભોગે આ સંગ્રામ ગુમાવવા માગતા નથી, પરંતુ વર્તમાન સમયે અમેરિકામાં તેમના રાજકીય ભવિષ્ય અને તેમની સત્તા બંનેનું ભાગ્ય ઈલેક્ટ્રોનિક મતદાન મથકોમાં કેદ થઈ રહ્યું છે.

વિશ્વના નકશા પર પોતાની મરજી મુજબ નિર્ણયો લેનારા ટ્રમ્પ આજે ખુદ અમેરિકાના રાજકીય નકશા પર નજર ટેકવીને બેઠા છે. ઈરાનથી લઈને યુરોપ સુધી અને ચીનથી લઈને ભારત સુધી પોતાની શરતો લાદવાનો પ્રયાસ કરનારા નેતા સમક્ષ હવે ખુદ પોતાના જ દેશમાંથી સૌથી મોટો સત્તાકીય પડકાર ઊભો થયો છે. આજની આ મધ્યાવધિ ચૂંટણી કેવળ સંસદની બેઠકો મેળવવાની લડાઈ નથી, પરંતુ તે ટ્રમ્પના વર્ચસ્વ અને શક્તિની ખરી કસોટી છે. આ ચૂંટણી પરિણામો જ નક્કી કરશે કે આગામી 2 વર્ષ સુધી તેઓ વ્હાઈટ હાઉસમાંથી પોતાની મરજી મુજબ શાસન ચલાવી શકશે કે પછી દરેક નીતિવિષયક નિર્ણય માટે સંસદ સમક્ષ વિનંતી કરવી પડશે. હાલમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ જ ઊભો થયો છે કે શું ટ્રમ્પ એક સત્તાવિહીન રાષ્ટ્રપતિ બનીને રહી જશે?

ટ્રમ્પ માટે આ ચૂંટણી જીતવી શા માટે અત્યંત જરૂરી?

અમેરિકામાં હાલમાં પ્રત્યક્ષ મતદાનની પ્રક્રિયા પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. ભારતીય સમય અનુસાર સાંજે 4:30 વાગ્યે મતદાનનો પ્રારંભ થયો હતો, જે આગામી દિવસની સવારે 4:30 વાગ્યા સુધી સતત ચાલુ રહેશે. ત્યારબાદ ચૂંટણીના પ્રારંભિક વલણો સામે આવવાનું શરૂ થશે. અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિના 4 વર્ષના શાસનકાળના મધ્યમાં યોજાતી આ ચૂંટણીઓને મધ્યાવધિ ચૂંટણી કહેવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રપતિ ખુદ આ ચૂંટણીમાં ઉમેદવાર હોતા નથી, પરંતુ તેના પરિણામો રાષ્ટ્રપતિના કાર્યકાળ અને તેમની નીતિઓ અંગે જનતાનો સ્પષ્ટ મસૂદો રજૂ કરે છે. વર્તમાન સમયે સંસદના બંને ગૃહોમાં શાસક રિપબ્લિકન પક્ષની બહુમતી દાવ પર લાગી છે. જો ટ્રમ્પ એક પણ ગૃહમાં બહુમતી ગુમાવશે, તો તેઓ પોતાનો નિશ્ચિત રાજકીય કાર્યસૂચિ આગળ ધપાવી શકશે નહીં.

મિડ-ટર્મ ચૂંટણી: શાસક પક્ષ માટે લાલ બત્તી સમાન

ટ્રમ્પ માટે આ ચૂંટણીઓ ખતરાની ઘંટડી સમાન માનવામાં આવે છે, કારણ કે અમેરિકાના રાજકીય ઈતિહાસમાં મધ્યાવધિ ચૂંટણી દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિના પક્ષનું પ્રદર્શન નબળું રહેવું એ કોઈ નવી વાત નથી. દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ બાદ યોજાયેલી મોટાભાગની મધ્યાવધિ ચૂંટણીઓમાં રાષ્ટ્રપતિના પક્ષે સંસદમાં પોતાની બેઠકો ગુમાવવી પડી છે. દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ પછી 1946 થી 2022 વચ્ચે કુલ 20 મધ્યાવધિ ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી. જેમાંથી 18 વખત રાષ્ટ્રપતિના પક્ષે પ્રતિનિધિ સભામાં પોતાની બેઠકો ગુમાવી હતી. કેવળ 2 જ વખત રાષ્ટ્રપતિનો પક્ષ પોતાની બેઠકો વધારવામાં સફળ રહ્યો હતો. આ બંને અપવાદરૂપ ઘટનાઓ બિલ ક્લિન્ટન અને જ્યોર્જ ડબ્લ્યુ બુશના શાસનકાળ દરમિયાન બની હતી.

બિલ ક્લિન્ટન અને જ્યોર્જ બુશ કેવી રીતે સફળ રહ્યા?

ઐતિહાસિક આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 1998 ની મધ્યાવધિ ચૂંટણીમાં બિલ ક્લિન્ટનના ડેમોક્રેટિક પક્ષે નીચેના ગૃહમાં 4 બેઠકોનો વધારો કર્યો હતો, જ્યારે 2002 માં જ્યોર્જ ડબ્લ્યુ બુશના રિપબ્લિકન પક્ષે પ્રતિનિધિ સભામાં 8 અને સેનેટમાં 2 બેઠકો મેળવી હતી. તે સમયે ક્લિન્ટન સામે લાવવામાં આવેલા મહાભિયોગને જનતાનું સમર્થન સાંપડ્યું ન હતું, જ્યારે 9/11 ના આતંકવાદી હુમલા બાદ જ્યોર્જ બુશની લોકપ્રિયતામાં અભૂતપૂર્વ ઉછાળો આવ્યો હતો.

ચૂંટણી અંગે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું વલણ

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ ઐતિહાસિક તથ્યોથી ભલીભાંતિ વાકેફ છે. તેઓ પોતે પણ અનેક પ્રસંગોએ સ્વીકારી ચૂક્યા છે કે અમેરિકાનો ઈતિહાસ રહ્યો છે કે વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ માટે મધ્યાવધિ ચૂંટણી જીતવી સરળ હોતી નથી. ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે, ગત ચૂંટણીમાં તેમણે વિક્રમી વિજય પ્રાપ્ત કર્યો હતો. જો તેમના સમર્થકો અને તેમને મત આપનારા નાગરિકો મોટી સંખ્યામાં બહાર આવીને મતદાન કરશે તો તેઓ ભારે બહુમતીથી વિજયી બનશે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, સામાન્ય રીતે આવું બનતું નથી, કારણ કે શાસક રાષ્ટ્રપતિ ગમે તેટલી સારી કામગીરી કરે તો પણ કોઈને કોઈ કારણે મધ્યાવધિ ચૂંટણી જીતી શકતા નથી. પરંતુ આ વખતે તેમની પાર્ટીએ અત્યંત મજબૂત લડત આપી છે.

અમેરિકી સંસદમાં રાજકીય પક્ષોનું વર્તમાન બળ

અમેરિકી સંસદના બંને ગૃહોની વર્તમાન સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો કુલ 435 બેઠકોમાંથી રિપબ્લિકન પક્ષ પાસે 218 બેઠકો અને ડેમોક્રેટિક પક્ષ પાસે 214 બેઠકો છે. આ તમામ 435 બેઠકો પર મતદાન થઈ રહ્યું છે. કુલ 100 બેઠકોમાંથી રિપબ્લિકન પક્ષ પાસે 53 બેઠકો અને ડેમોક્રેટિક પક્ષ પાસે 45 બેઠકો છે. જેમાંથી આ વખતે 35 બેઠકો પર ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે.

ડેમોક્રેટિક પક્ષ વાપસી કરે તેવી પ્રબળ શક્યતા

જો બંને ગૃહોમાં રિપબ્લિકન પક્ષને બહુમતી મળશે તો ટ્રમ્પના નિર્ણયોને કાનૂની બળ મળશે. પરંતુ જો ડેમોક્રેટિક પક્ષ બહુમતી મેળવશે તો રાષ્ટ્રપતિના નિર્ણયો પર કડક અંકુશ આવી જશે. જો ટ્રમ્પ ચૂંટણી હારશે તો સરકારી નીતિઓ અને વાર્ષિક અંદાજપત્રને મંજૂરી અપાવવી અત્યંત કઠિન બનશે. આ ઉપરાંત ન્યાયિક નિયુક્તિઓ અટકી શકે છે અને ટ્રમ્પ પ્રશાસન સામે વિવિધ તપાસનો માર્ગ ખુલ્લો થઈ જશે. પ્રતિનિધિ સભામાં સ્પષ્ટ બહુમતી મેળવવા માટે ડેમોક્રેટિક પક્ષને કેવળ 3 બેઠકોનો સુધારો જરૂરી છે, જ્યારે સેનેટમાં 4 બેઠકો જીતવી પડશે. પ્રતિનિધિ સભામાં ડેમોક્રેટિક પક્ષ વાપસી કરે તેવી શક્યતા વધુ સેવાઈ રહી છે, પરંતુ સેનેટમાં બંને પક્ષો વચ્ચે કાંટે કી ટક્કર છે.

ચૂંટણી પૂર્વે જ ટ્રમ્પને લાગ્યા મોટા આંચકા

ટ્રમ્પ માટે સંકટ માત્ર સંસદીય બેઠકો પૂરતું સીમિત નથી. ચૂંટણી પૂર્વે જ તેમને બેક-ટુ-બેક ઝટકા લાગી ચૂક્યા છે. અમેરિકાની સર્વોચ્ચ અદાલતે 20 હજારથી વધુ મતદારોના ટપાલ મતો (મેલ-ઈન બેલેટ) ની ગણતરી રોકવાની ટ્રમ્પની માગણી ફગાવી દીધી છે. સર્વેક્ષણો અનુસાર, 46 ટકા મતદારોએ ડેમોક્રેટિક પક્ષને મત આપવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે, જ્યારે કેવળ 38 ટકા મતદારોએ રિપબ્લિકન પક્ષનું સમર્થન કર્યું છે. આ ઉપરાંત આ વખતની મધ્યાવધિ ચૂંટણીમાં આગોતરા મતદાન (અર્લી વોટિંગ) નો નવો ઈતિહાસ રચાયો છે. ઉપલબ્ધ આંકડા મુજબ, સોમવાર બપોર સુધીમાં જ આશરે 5 કરોડ 70 લાખ લોકો પોતાનો મત આપી ચૂક્યા હતા. વર્ષ 2022 ની સમગ્ર મધ્યાવધિ ચૂંટણી દરમિયાન કુલ 4.5 કરોડ મતદાન થયું હતું, એટલે કે આ વખતે મુખ્ય મતદાનના દિવસ પહેલા જ વિતેલી ચૂંટણીનો રેકોર્ડ તૂટી ગયો છે.

વધુ વાંચો : સરકારે મહાન સંગીતકારની યાદમાં 250 રુપિયાનો સિક્કો બહાર પાડ્યો, જાણો બજારમાં આવશે કે નહીં?

સંભવિત પરાજય સામે ટ્રમ્પની વૈકલ્પિક વ્યુહરચના

સંભવિત જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને વ્હાઈટ હાઉસે અગાઉથી જ વૈકલ્પિક વ્યુહરચના ઘડવાની શરૂઆત કરી દીધી છે. જો ડેમોક્રેટિક પક્ષ સંસદના કોઈ ગૃહ પર કબ્જો જમાવવામાં સફળ રહેશે, તો સંસદની મંજૂરી વિના કયા કયા કારોબારી અધિકારોનો ઉપયોગ કરી શકાય તે અંગેની કાનૂની તૈયારીઓ કરી લેવામાં આવી છે. નાગરિકતા અને સ્થળાંતર, જકાત દર, આવાસ અને સરકારી ખર્ચ જેવા મહત્વના વિષયો પર વિશેષ કારોબારી આદેશો દ્વારા આગળ વધવાના વિકલ્પો ચકાસવામાં આવી રહ્યા છે. ટ્રમ્પે પોતે પણ સંકેત આપ્યો છે કે આવી સ્થિતિ નિર્માણ પામશે તો તેઓ કડક વલણ અપનાવશે, પરંતુ મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે શું કેવળ રાષ્ટ્રપતિના કારોબારી આદેશોના જોરે સમગ્ર દેશનું શાસન ચલાવવું શક્ય બનશે?

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ