સાયન્સ / શું તમે જાણો છો, Spaceમાં સ્પર્મ ક્યાં ચાલ્યા જતા હશે? ખરેખર જાણવા જેવું

એલન મસ્ક, NASA અને ચીન ઇચ્છતાં હોવા છતાં ચંદ્ર કે મંગળ પર માનવ કોલોની નિર્માણ કરી શકશે નહીં. કારણ કે અંતરિક્ષમાં સ્પર્મ ભટકી જાય છે અને યોગ્ય રસ્તો શોધી શકતા નથી.આથી અંતરિક્ષમાં રહેતા એસ્ટ્રોનોટ્સ માટે બાળકો પેદા કરવા મુશ્કેલ થશે. જ્યારે બાળકો પેદા જ નહી થાય તો કોલોની કેવી રીતે અને કોના માટે વસાવવામાં આવશે?

પૃથ્વી પર ગ્રેવિટી હોવાથી સ્પર્મ સરળતાથી ઈંડા સુધી પહોંચવાનો માર્ગ શોધી લે છે. પરંતુ અંતરિક્ષની માઈક્રોગ્રેવિટીમાં સ્પર્મ ભટકી જાય છે. નવા સ્ટડી મુજબ માઈક્રોગ્રાવિટીમાં સ્પર્મનું નેવિગેશન, ઈંડાનું ફર્ટિલાઈઝેશન અને ભ્રૂણનો વિકાસ ત્રણેય પર ખરાબ અસર પડે છે.

સ્ટડી કેવી રીતે કરવામાં આવી અને શું જાણવા મળ્યું?

ઓસ્ટ્રેલિયાની એડિલેડ યુનિવર્સિટીની રિસર્ચર નિકોલ મેકફર્સનની ટીમે પૃથ્વી પર જ માઈક્રોગ્રેવિટી જેવી સ્થિતિ બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. તેના માટે તેમણે ક્લિનોસ્ટેટ મશીનનો ઉપયોગ કર્યો. આ મશીન સેલ્સને ઝડપથી ફરાવે છે જેથી ગ્રેવિટીની કોઈ એક દિશા રહેતી નથી. પરિણામે સ્પેસ જેવી સ્થિતિ ઊભી થાય છે. આ રીતે વૈજ્ઞાનિકોએ અંતરિક્ષ જેવી પરિસ્થિતિમાં સ્પર્મ અને પ્રજનન પ્રક્રિયા પર શું અસર પડે છે તે અભ્યાસ કર્યો.

ટીમે માનવ, ઉંદર અને ડુક્કરના શુક્રાણુઓને એક નાના ભુલભુલામણામાં મૂક્યા જે મહિલાના રિપ્રોડક્ટિવ ટ્રેક એટલે કે માદાના પ્રજનન અંગે જેવુ હતું. પરિણામો ચોંકાવનારા હતા. સૂક્ષ્મ ગુરુત્વાકર્ષણમાં ખૂબ ઓછા શુક્રાણુઓ ટેબલના અંત સુધી પહોંચ્યા. સામાન્ય પૃથ્વી ગુરુત્વાકર્ષણ હેઠળ પોતાનો માર્ગ શોધી શકે તેવા શુક્રાણુઓ કરતાં પણ ઓછા શુક્રાણુઓ અવકાશ જેવી પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થઈ શક્યા.

શુક્રાણુઓ કેમ ભટકી જાય છે?

શુક્રાણુની સપાટી પરના ઘણા પ્રોટીન મિકેનોસેન્સર તરીકે કાર્ય કરે છે. આ પ્રોટીન ગુરુત્વાકર્ષણના સહેજ પણ ખેંચાણને અનુભવે છે શુક્રાણુને યોગ્ય દિશામાં માર્ગદર્શન આપે છે. જ્યારે ગુરુત્વાકર્ષણ ગેરહાજર હોય છે ત્યારે આ સેન્સર મૂંઝવણમાં મુકાય છે જેના કારણે શુક્રાણુ ભટકવા લાગે છે.

મહિલાના શરીરમાં ઓવ્યુલેશન પછી પ્રોજેસ્ટેરોન હોર્મોન નીકળે છે જે સ્પર્મને ઈંડા તરફ પહોંચવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે. પરંતુ સ્પેસ જેવી સ્થિતિમાં જ્યારે આ હોર્મોન આપવામાં આવ્યો ત્યારે તે કામ કરવા માટે ખૂબ વધારે માત્રામાં આપવો પડ્યો, જે સામાન્ય રીતે શરીરમાં સ્વાભાવિક રીતે બનતું નથી. એનો અર્થ એ થયો કે જો શરીરમાં પ્રોજેસ્ટેરોન પૂરતી માત્રામાં ન બને તો સ્પર્મ ભટકી જશે અને ઈંડા સુધી પહોંચી શકશે નહીં.

આ પણ વાંચોઃ યુદ્ધના સંકટ વચ્ચે આ દેશમાં ફરી કોરોનાએ માથું ઉચક્યું, જાણો ભારતને કેટલું જોખમ?

ફર્ટિલાઇઝેશન અને ભ્રૂણના વિકાસ પર અસર

સ્ટડીમાં જાણવા મળ્યું કે ઉંદરમાં ઈંડાનું ફર્ટિલાઇઝેશન લગભગ 30% ઓછું થયું જ્યારે ડુક્કર (સૂવર)માં લગભગ 15% ઘટાડો જોવા મળ્યો. ફર્ટિલાઇઝેશન પછીના છ દિવસમાં સૂવરના ભ્રૂણનો વિકાસ પણ ધીમો રહ્યો. ભ્રૂણને ગર્ભાશયની દીવાલ સાથે જોડાવા માટે પણ ગ્રેવિટી જરૂરી હોય છે. આ પછી ભ્રૂણના સેલ્સને યોગ્ય રીતે ગોઠવાવું પડે છે જેથી શરીરના બધા અંગો યોગ્ય રીતે બને. સાથે જ પ્લેસેંટા (ભ્રૂણને પોષણ આપતું અંગ) પણ સારી રીતે કામ કરે તે માટે ગ્રેવિટી ખૂબ જરૂરી છે. પરંતુ સ્પેસની માઇક્રોગ્રેવિટી આ તમામ પ્રક્રિયાઓને બગાડી દે છે જેના કારણે ભ્રૂણના વિકાસમાં મુશ્કેલી ઊભી થાય છે.

ચંદ્ર અને મંગળ પર વસાહતનું શું થશે?

ચંદ્ર અને મંગળ પર સ્થાયી માનવ કોલોની બનાવવાના પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યા છે. પરંતુ આ સ્ટડી બતાવે છે કે ફક્ત એસ્ટ્રોનોટ્સને જીવંત રાખવું પૂરતું નથી. ત્યાં બાળકોનો જન્મ, ભ્રૂણનો વિકાસ અને સ્વસ્થ પેઢી તૈયાર કરવી મોટો પડકાર બની શકે છે. જો સ્પેસમાં ગ્રોવિટી ન હોવાને કારણે સ્પર્મ ભટકે છે, ફર્ટિલાઇઝેશન ઓછું થાય છે અને ભ્રૂણના વિકાસમાં વિલંબ થાય છે તો ભવિષ્યમાં સ્પેસમાં રહેતા પરિવારો માટે પ્રજનન એક મોટી સમસ્યા બની શકે છે.

ઉકેલ શું હોઈ શકે?

રિસર્ચર નિકોલ મેકફર્સન કહે છે કે ગ્રેવિટી માત્ર એક બેકગ્રાઉન્ડ નથી પરંતુ જીવન બનાવવાની દરેક પ્રક્રિયામાં ખૂબ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. હાલ આ સ્ટડી પૃથ્વી પર માઇક્રોગ્રેવિટી જેવી સ્થિતિ બનાવીને કરવામાં આવી છે એટલે કે ઓરિજનલ સ્પેસમાં લાંબા સમય સુધી વધુ ટેસ્ટ કરવાની જરૂર છે. ભવિષ્યમાં શક્ય છે કે સ્પેસ સ્ટેશનોમાં આર્ટિફિશિયલ ગ્રેવિટી (કૃત્રિમ ગુરુત્વાકર્ષણ) બનાવવામાં આવે અથવા દવાઓ દ્વારા સ્પર્મ અને ભ્રૂણને સપોર્ટ આપવામાં આવે. પરંતુ હાલ માટે એક વાત સ્પષ્ટ છે કે સ્પેસમાં કોલોની બનાવવી માત્ર રૉકેટ અને હાઈસ્પીડ ટ્રાવેલનો મુદ્દો નથી પરંતુ જીવવિજ્ઞાન (બાયોલોજી)નો મોટો પડકાર પણ છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ