7 ફોટો ગેલેરી

ધર્મ / ગરુડ પુરાણનું રહસ્ય: મૃત્યુ પહેલાં કેવા સંકેતો મળે છે? જાણો આત્મા અને શરીરના અલગ થવાની પ્રક્રિયા

Last Updated: 04:31 PM, 16 September 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

ગરુડ પુરાણ અનુસાર, મૃત્યુ એ અચાનક થતી ઘટના નથી, પરંતુ તે પહેલાં દેહ અને આત્માના અલગ થવાના કેટલાક ખાસ શારીરિક અને આધ્યાત્મિક સંકેતો જોવા મળે છે.

1/7

1. ગરુડ પુરાણનું રહસ્ય: મૃત્યુ પહેલાં કેવા સંકેતો મળે છે? જાણો આત્મા અને શરીરના અલગ થવાની પ્રક્રિયા

સનાતન ધર્મમાં ગરુડ પુરાણનું અનન્ય મહત્વ છે. ભગવાન વિષ્ણુ અને તેમના વાહન પક્ષીરાજ ગરુડજી વચ્ચેના આ પવિત્ર સંવાદમાં મૃત્યુ, આત્માનો પ્રવાહ, પુનર્જન્મ અને કર્મોના ફળ વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજાવવામાં આવ્યું છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, જ્યારે માણસનો અંતિમ સમય નજીક આવે છે ત્યારે દેહત્યાગ અચાનક નથી થતો; આત્મા શરીર છોડે તે પહેલાં કેટલાક ખાસ આભાસ અને લક્ષણો જણાઈ આવે છે.

આ તસવીર શેર કરો

2/7

2. યમદૂતો અને સ્વર્ગસ્થ પૂર્વજોનો આભાસ

ગરુડ પુરાણ અનુસાર, મૃત્યુની ક્ષણો નજીક આવતાં જ વ્યક્તિને એવા દ્રશ્યો દેખાવા લાગે છે જે આસપાસના અન્ય લોકોને દેખાતા નથી. યમરાજ મોકલેલા દૂતોને જોઈને વ્યક્તિ ભય કે વ્યાકુળતા અનુભવી શકે છે. આ ઉપરાંત, પૃથ્વી પરથી વિદાય લઈ ચૂકેલા માતા-પિતા કે વડિલો જેવા પૂર્વજો પણ તેને દેખાવા લાગે છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે પવિત્ર અને પુણ્યશાળી કર્મો કરનાર આત્માઓને આગળની પરલોક યાત્રા માટે દોરી જવા તેમના પૂર્વજો સામે આવે છે.

આ તસવીર શેર કરો

3/7

3. જીવનના સમગ્ર કર્મોનું સ્મરણ

અંતિમ તબક્કે પહોંચેલી વ્યક્તિને તેના બાળપણથી લઈને વર્તમાન સુધીના જીવનના તમામ નાના-મોટા પ્રસંગો, સારા અને ખરાબ કામો એકસાથે યાદ આવવા લાગે છે. જીવનના અંતે ધન-દોલત કે હોદ્દો નિરર્થક બની જાય છે અને માત્ર સંબંધો તેમજ સાચા કર્મો જ મહત્વના રહે છે. સારા કર્મો મનને શાંતિ આપે છે, જ્યારે કરેલા પાપનો પશ્ચાતાપ મનમાં ભારે અસ્વસ્થતા ઊભી કરે છે.

આ તસવીર શેર કરો

4/7

4. દ્રષ્ટિ અને પરછાયામાં બદલાવ

ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, અંતિમ સમયે વ્યક્તિની જોવાની ક્ષમતા બદલાઈ જાય છે. તેને દિવસના સમયે પણ આકાશમાં તારા કે અસામાન્ય રોશની દેખાઈ શકે છે. દર્પણ, પાણી કે તેલમાં પોતાનો પરછાયો કે ચહેરો સ્પષ્ટ ન દેખાવો એ આત્માનું શરીર પરનું બંધન શિથિલ થવાની નિશાની મનાય છે. આ ઉપરાંત, આંખોની પૂતળીઓ સ્થિર થઈ જવી અને પાંપણો ઓછી ઝપકવી એ પણ દેહ છૂટવાની પ્રક્રિયાના લક્ષણો છે.

આ તસવીર શેર કરો

5/7

5. વૈતરણી નદી અને શારીરિક લક્ષણો

ગરુડ પુરાણમાં દર્શાવ્યા મુજબ, આત્માએ યમલોક તરફ જતાં વૈતરણી નદી પાર કરવી પડે છે. તેથી અંતિમ ક્ષણે વ્યક્તિને પાણી, અંધકાર, અગ્નિ કે મુશ્કેલ રસ્તાઓ જેવા અહેસાસ થઈ શકે છે. ભૌતિક સ્તરે, શરીરનું તાપમાન ઘટતાં હાથ-પગ ઠંડા પડી જાય છે, સ્વાદ અને સૂંઘવાની ઇન્દ્રિયો નબળી પડે છે, ગળામાંથી ઘરઘરાટીનો અવાજ આવે છે અને શ્વાસોશ્વાસની ગતિ ધીમી પડી જાય છે.

આ તસવીર શેર કરો

6/7

6. ધાર્મિક વિભાવના vs તબીબી દ્રષ્ટિકોણ

આધ્યાત્મિકતા આ તમામ બાબતોને આત્માનું દેહ સાથેનું જોડાણ તૂટવા સાથે જોડે છે, પરંતુ તબીબી વિજ્ઞાન (Medical Science) નો દ્રષ્ટિકોણ અલગ છે. ડોક્ટરોના મતે, દર્દીની ગંભીર બીમારી, મગજમાં ઓક્સિજનનો પુરવઠો ઘટવો, દવાઓની ભારે અસર કે અંગોનું કામ કરતાં બંધ થવું – આ પરિસ્થિતિઓમાં પણ દર્દીને આભાસ થવા, અવાજો સંભળાવવા કે હાથ-પગ ઠંડા પડી જવા જેવા ફેરફારો જોવા મળે છે.

આ તસવીર શેર કરો