5 ફોટો ગેલેરી

ધર્મ / મૃત્યુ પછી દેહના નાક અને કાનમાં રૂઇ કેમ લગાવવામાં આવે છે? ગરુડ પુરાણમાં છૂપાયેલું છે રહસ્ય

Last Updated: 04:41 PM, 2 October 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

હિંદુ ધર્મમાં અંતિમ સંસ્કાર સાથે જોડાયેલાં નિયમોમાં મૃતદેહના નાક અને કાનમાં રૂ લગાવવાની પરંપરા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

1/5

1. મૃત્યુ પછી દેહના નાક અને કાનમાં રૂઇ કેમ લગાવવામાં આવે છે? ગરુડ પુરાણમાં છૂપાયેલું છે રહસ્ય

હિંદુ ધર્મમાં જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધીના સમગ્ર જીવનચક્ર માટે 16 સંસ્કારો અને અનેક ધાર્મિક નિયમોનું વિધાન દર્શાવવામાં આવ્યું છે. આ સંસ્કારો પૈકી અંતિમ સંસ્કાર સાથે જોડાયેલાં રીત-રિવાજોનું ખૂબ વિશેષ મહત્વ છે, જેનું પાલન સદીઓથી કરવામાં આવી રહ્યું છે. વ્યક્તિના મૃત્યુ બાદ પાર્થિવ શરીરની સંભાળ અને અંતિમ યાત્રાની તૈયારીઓ દરમિયાન એક બાબત સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે – મૃતદેહના નાક અને કાનમાં રૂ (Cotton) મુકવું. પ્રાણ નીકળી ગયા બાદ તુરંત જ મૃત વ્યક્તિના મુખ, નાક અને કાન જેવા ખુલ્લા અંગોને રૂ વડે ઢાંકી દેવામાં આવે છે. ગરુડ પુરાણ તેમજ સનાતન પરંપરાઓમાં આ પ્રક્રિયા પાછળ ઊંડા આધ્યાત્મિક અને વૈજ્ઞાનિક તર્કો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.

આ તસવીર શેર કરો

2/5

2. આધ્યાત્મિક માન્યતા અને ગરુડ પુરાણનું દ્રષ્ટિકોણ

સનાતન ધર્મના પવિત્ર ગ્રંથ ગરુડ પુરાણમાં જીવન, મૃત્યુ અને મૃત્યુ પછીની આત્માની યાત્રાનું અત્યંત સૂક્ષ્મતાથી વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. શાસ્ત્રોક્ત માન્યતા અનુસાર, જ્યારે જીવના પ્રાણ શરીર છોડે છે, ત્યારે તેની સૂક્ષ્મ ઊર્જા શરીરના વિવિધ માર્ગો દ્વારા બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ સમયે પાર્થિવ શરીરની આધ્યાત્મિક પવિત્રતા જાળવી રાખવા માટે અને નકારાત્મક ઊર્જા કે બાહ્ય અશુદ્ધિઓને શરીરમાં પ્રવેશતી અટકાવવા માટે નાક અને કાનને રૂથી બંધ કરવામાં આવે છે.

આ તસવીર શેર કરો

3/5

3. પાર્થિવ શરીરની પવિત્રતા અને ગરિમાની રક્ષા

અંતિમ સંસ્કારમાં શરીરને પંચતત્વમાં વિલીન કરતાં પહેલાં અત્યંત પવિત્ર ગણવામાં આવે છે. ધાર્મિક દ્રષ્ટિકોણથી માનવામાં આવે છે કે શરીરના ખુલ્લા ભાગોમાંથી કોઈપણ પ્રકારની અશુદ્ધિ અથવા આસુરી શક્તિઓ પ્રવેશ ન કરે. આ પરંપરા મૃત વ્યક્તિ પ્રત્યે આદર અને તેમની ગરિમા જાળવવાનું એક પ્રતીક છે.

આ તસવીર શેર કરો

4/5

4. જૈવિક પ્રક્રિયા અને દ્રવ્યોના રિસાવને રોકવું

જ્યારે શરીરમાંથી પ્રાણ નીકળી જાય છે, ત્યારે શરીરમાં જૈવિક અને રાસાયણિક ફેરફારો શરૂ થઈ જાય છે. સ્નાયુઓ શિથિલ થતાં શરીરના આંતરિક દ્રવ્યો (Fluids) નાક કે કાન દ્વારા બહાર આવવાની સંભાવના રહે છે. કાન અને નાકમાં રૂ મૂકવાથી આ કુદરતી રિસાવ અટકે છે અને અંતિમ વિધિ સ્વચ્છતા તેમજ સન્માનપૂર્વક પૂર્ણ કરી શકાય છે.

આ તસવીર શેર કરો

5/5

5. સૂક્ષ્મ જીવો અને જંતુઓથી સુરક્ષા

મૃત્યુ પછી શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ સમાપ્ત થઈ જાય છે, જેના કારણે માખી, મચ્છર કે અન્ય સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ ખુલ્લા અંગો મારફતે શરીરમાં પ્રવેશ કરી શકે છે. આથી જંતુઓ અને ગંદકી સામે રક્ષણ મેળવવા માટે કાન-નાકને બંધ કરવાનો નિયમ બનાવવામાં આવ્યો છે.

આ તસવીર શેર કરો

સંકળાયેલા મુદ્દાઓ

GarudPuranRahasya HinduRituals GarudPuran