નેશનલ / ISROમાં 100થી વધારે વૈજ્ઞાનિકોએ રાજીનામુ આપવા પર કેન્દ્રનું કડક વલણ! હવે લીધો મોટો નિર્ણય

ભારતની અવકાશ સંસ્થા, ઈસરો (ISRO), હાલમાં એક નવા પડકારનો સામનો કરી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં 100થી વધુ વૈજ્ઞાનિકો અને તકનીકી નિષ્ણાતોએ રાજીનામાં આપ્યા છે અથવા સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ (VRS) લીધી છે, તેવા અહેવાલો બાદ કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. અવકાશ વિભાગે ઈસરોની મુખ્ય કામગીરીઓ સાથે સંકળાયેલા વૈજ્ઞાનિકોના રાજીનામાને નિયમિતપણે મંજૂરી આપવાની પ્રક્રિયા અટકાવતા નવા નિર્દેશો જારી કર્યા છે.

14 જુલાઈના રોજ જારી કરાયેલા આંતરિક મેમોરેન્ડમમાં, અવકાશ વિભાગે ઈસરોના મુખ્ય કેન્દ્રોને ગગનયાન અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય પ્રોજેક્ટ્સ સાથે સંકળાયેલા ગ્રુપ-એ વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી સ્ટાફના રાજીનામા અથવા સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ (VRS) માટેની વિનંતીઓને માનક પ્રક્રિયા હેઠળ મંજૂર ન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. આવા તમામ કેસ હવે અંતિમ નિર્ણય માટે સીધા અવકાશ વિભાગને મોકલવા જોઈએ. સરકારે વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા રાજીનામાની સંખ્યામાં તાજેતરમાં વધારો થયો હોવાનું સ્વીકાર્યું છે, જે એક વલણ છે જે રાષ્ટ્રીય મહત્વના પ્રોજેક્ટ્સને અસર કરી શકે છે.

અત્યાર સુધી કેટલા વૈજ્ઞાનિકો આપી ચુક્યા છે રાજીનામું?

જોકે સરકારે ઓફિશિયલ આંકડા જાહેર કર્યા નથી, તેમ છતાં વિવિધ અહેવાલો અને ISRO ના સૂત્રો અનુસાર, તાજેતરના મહિનાઓમાં 100 થી 120 વૈજ્ઞાનિકોએ રાજીનામું આપ્યું છે અથવા તેઓ સંસ્થા છોડવાની પ્રક્રિયામાં છે.

• બેંગલુરુ સ્થિત યુ.આર. રાવ સેટેલાઇટ સેન્ટર (URSC) માંથી લગભગ 80 વૈજ્ઞાનિકોએ રાજીનામાં આપ્યાં.
• તિરુવનંતપુરમ સ્થિત વિક્રમ સારાભાઈ સ્પેસ સેન્ટર (VSSC) માંથી લગભગ 20 વૈજ્ઞાનિકોએ સંસ્થા છોડી દીધી.

ISRO હાલમાં અનેક મહત્વાકાંક્ષી મિશન પર કામ કરી રહ્યું છે, જેમાં માનવસહિત અવકાશ ઉડાન મિશન 'ગગનયાન', ચંદ્રયાનના આગામી તબક્કાઓ, અદ્યતન ઉપગ્રહ કાર્યક્રમો તેમજ સંરક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક અવકાશ પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ સંદર્ભમાં, અનુભવી વૈજ્ઞાનિકોનું એકસાથે વિદાય લેવું મિશનની સમયસીમા અને તકનીકી નિપુણતા પર અસર કરી શકે છે.

રાજીનામા અને VRS સ્વીકારવાની શક્તિ

વર્ષ 2020માં, ઈસરો (ISRO)ના કેન્દ્રોના નિયામકોને વૈજ્ઞાનિકોના રાજીનામા અને સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ યોજના (VRS)ની અરજીઓને મંજૂરી આપવાની સત્તા આપવામાં આવી હતી. જોકે, નવી વ્યવસ્થા હેઠળ આ સત્તા પાછી ખેંચી લેવામાં આવી છે અને તેને 'ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સ્પેસ' હસ્તક કેન્દ્રિત કરવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ છે કે મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સ સાથે સંકળાયેલા વૈજ્ઞાનિકો હવે માત્ર રાજીનામું આપીને છૂટા થઈ શકશે નહીં, આ અંગેનો અંતિમ નિર્ણય દિલ્હીમાં થશે.

જોકે સરકાર કે ઈસરો (ISRO) દ્વારા આ અંગે કોઈ ઓફિશિયલ કારણો આપવામાં આવ્યા નથી, તેમ છતાં અવકાશ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો માને છે કે ખાનગી અવકાશ ઉદ્યોગનો ઝડપી વિસ્તાર, વધુ સારા પગાર-પેકેજ, સ્ટાર્ટઅપની તકો અને વૈશ્વિક કંપનીઓ તરફથી વધતી જતી માંગ એ મુખ્ય પરિબળો હોઈ શકે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં ખાનગી સ્પેસ કંપનીઓનો ઝડપી વિસ્તાર જોવા મળ્યો છે.

મંત્રીએ રાજીનામાને લઇ ચિંતા વ્યક્ત કરી

વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે રાજીનામા અંગેની ચિંતાઓને ઓછું મહત્વ આપતા જણાવ્યું હતું કે, કોઈપણ મોટી સંસ્થામાં કર્મચારીઓની અવરજવર એ એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. તેમના મતે, ઈસરો (ISRO) સતત નવા વૈજ્ઞાનિકોની ભરતી કરી રહ્યું છે અને આ બાબત તેના મિશન પર કોઈ ખાસ અસર કરશે નહીં. જોકે, 100 થી વધુ વૈજ્ઞાનિકોના સંસ્થા છોડવાના અહેવાલોએ ઈસરોમાં 'બ્રેઈન ડ્રેઈન' અંગે ચર્ચા જગાવી છે.

આ પણ વાંચોઃ દેશની સૌથી મોટી પરીક્ષા એજન્સીમાં નોકરીનો મોકો, સેલરી 2,00,000 સુધી

જોકે સરકારનું કહેવું છે કે આ મિશન પર કોઈ અસર પડશે નહીં, તેમ છતાં 'ગગનયાન' જેવા વ્યૂહાત્મક કાર્યક્રમો વચ્ચે વૈજ્ઞાનિકોના રાજીનામાની વધતી જતી સંખ્યાને કારણે 'ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સ્પેસ' તેના નિયમો કડક બનાવવા માટે મજબૂર બન્યું છે. વૈજ્ઞાનિકોના આ સામૂહિક રાજીનામાના પ્રવાહને રોકવામાં આ પગલું કેટલું અસરકારક સાબિત થાય છે, તે આગામી મહિનાઓમાં સ્પષ્ટ થશે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ