વીડિયો / બદ્રીનાથ ધામ નજીક ગ્લેશિયર તૂટતા કેદારનાથ દુર્ઘટનાનો ભય! જુઓ ભયાવહ દ્રશ્યો

ઉત્તરાખંડમાં બદ્રીનાથ ધામથી ચાર કિલોમીટર દૂર કંચનજંગા નદી પર એક ગ્લેશિયર તૂટી પડવાના અહેવાલ આવ્યા છે. જેમાં કોઈ જાનહાનિ થઇ નથી. દર વર્ષે આ ગ્લેશિયર ઉનાળામાં તાપમાન વધતાં ઝડપથી પીગળવા લાગે છે. ચમોલીના પોલીસ અધિક્ષક સુરજીત સિંહ પનવરે જણાવ્યું હતું કે વહીવટીતંત્ર પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

પર્યાવરણ વૈજ્ઞાનિકોના મતે, હિમાલયમાં હિમવર્ષાની પેટર્ન બદલાઈ રહી છે. જાન્યુઆરી-ફેબ્રુઆરી કરતાં માર્ચ-એપ્રિલમાં વધુ બરફ પડી રહ્યો છે. જે સૌથી વધુ બરફીલા મહિના માનવામાં આવે છે. તેનાથી જળ કિનારા ગણાતા ગ્લેશિયર્સ પર સીધી અસર પડે છે. આ પેટર્ન ટ્રી લાઈનને ઉપર તરફ પણ ખસેડી રહી છે.

વાડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હિમાલયન જીઓલોજીના વૈજ્ઞાનિકોના સંશોધનમાંથી આ ચિંતાજનક ચિત્ર બહાર આવ્યું છે. જે લેટેસ્ટ સ્ટડી જર્મન જર્નલ એપ્લાઇડ જીઓમેટિક્સમાં પણ પ્રકાશિત થયું છે.

શિયાળામાં ઓછો બરફ પડવાના અહેવાલ

શિયાળા કરતાં ઉનાળામાં હિમવર્ષા હિમાલયમાં વધુ હિમવર્ષા થવાનું કારણ વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સમાં અસંતુલન છે. શિયાળામાં પશ્ચિમી ડિસ્ટર્બન્સ કમજોર પડવાથી વરસાદ અને હિમવર્ષામાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. ઉનાળામાં તેમના વધારાથી હિમવર્ષા, કરા પડવા અને આફતોનું જોખમ વધ્યું છે. વાડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હિમાલયન જીઓલોજીના વૈજ્ઞાનિકના જણાવ્યા મુજબ બાગેશ્વરમાં પિંડારી અને કફની હિમનદીઓની જેમ સમગ્ર મધ્ય હિમાલય આ પરિવર્તનનો સામનો કરી રહ્યું છે.

• આર્થિક અને સામાજિક નુકસાન

પર્યાવરણવિદના મતે હિમાલયમાં બદલાતા હવામાન પેટર્નથી આર્થિક અને સામાજિક નુકસાનનું જોખમ પણ વધ્યું છે. તેનાથી ખાદ્ય સુરક્ષા પર અસર પડશે અને અનાજના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. પર્યટન અને બાગાયત પર પણ અસર થશે.

• સામાન્યથી વધુ તાપમાન

આ વર્ષે એપ્રિલમાં પિંડારી અને કફની ગ્લેસિયર વિસ્તારોમાં સૌથી વધુ 158 સેન્ટિમીટર હિમવર્ષા થઈ હતી. જેમાં માર્ચમાં 84 સેન્ટિમીટર જ્યારે જાન્યુઆરીમાં માત્ર 96 સેન્ટિમીટર હિમવર્ષા થઈ હતી. તો ડિસેમ્બરમાં માત્ર ચાર હિમવર્ષા થઈ હતી અને તે પણ ખૂબ જ ઉપરના ભાગોમાં. વૈજ્ઞાનિકોના મતે આ અભ્યાસ વિસ્તારમાં હિમવર્ષા નોંધવા માટે પૂરતી નોંધપાત્ર પણ નહોતી. તેનાથી ગ્લેસિયર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં તાપમાન પણ સામાન્ય સ્તર કરતાં વધી ગયું હતું. જેમાં અમુક સ્થળોએ તાપમાનમાં 0.1 થી 5 ડિગ્રી સેલ્સિયસનો વધારો થયો છે.

વધુ વાંચો : કોરોના બાદ વધુ એક વાયરસને લઇ WHOનું એલર્ટ, ભારતે કરી એડવાઇઝરી જાહેર

• ગ્લેસિયર પડી રહ્યા છે કમજોર

એક્સપર્ટ અનુસાર માર્ચ અને એપ્રિલમાં હિમવર્ષા ગ્લેસિયરને જોખમમાં મૂકી શકે છે. આ મહિનાઓ દરમિયાન તાપમાન ઊંચું હોવાથી બરફ જે દરે પડે છે તે જ દરે પીગળી રહ્યો છે, જેનાથી ગ્લેસિયર કમજોરપડી રહ્યા છે. આ ભવિષ્યના પાણીના પ્રવાહોને અસર કરશે અને ડીઝાસ્ટરનું જોખમ વધારશે.