અહો આશ્ચર્યમ / અંતરિક્ષમાંથી મળ્યા આલ્કોહોલના વાદળ? એ પણ એવાં, જેમાં પૃથ્વી આખી સમાઈ જાય!

પૃથ્વી પર જે લોકો મદ્યપાનનો આનંદ લે છે, તેમને એ જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે અવકાશમાં પણ 'આલ્કોહોલ' અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આપણી આકાશગંગા (મિલ્કી વે) ના કેન્દ્રની નજીક, વાયુ અને ધૂળના એક વિશાળ વાદળની શોધ થઈ છે, જેમાં વિવિધ પ્રકારના આલ્કોહોલ અણુઓ રહેલા છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ત્યાં 'પ્રોપેનોલ' નામનો આલ્કોહોલ પણ શોધી કાઢ્યો છે, જે અત્યાર સુધી અવકાશમાં શોધાયેલા આલ્કોહોલના અણુઓમાં સૌથી મોટો છે.

જોકે, આ પીવાલાયક આલ્કોહોલ નથી; પરંતુ તે એક પ્રકારનો રાસાયણિક પદાર્થ છે. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે તેની શોધથી એ પ્રક્રિયાને સમજવામાં મદદ મળી શકે છે જેના દ્વારા અવકાશમાં જટિલ કાર્બનિક પદાર્થો જે જીવન માટે જરુરી છે.

આકાશગંગાના કેન્દ્રમાં મળ્યો આલ્કોહોલનો ખજાનો

વૈજ્ઞાનિકોની નજર 'સેજિટેરિયસ B2' નામના એક વિશાળ આણ્વિક વાદળ પર છે, જે આકાશગંગાના કેન્દ્રની નજીક આવેલું છે. તે પૃથ્વીથી લગભગ 26,000 પ્રકાશવર્ષ દૂર સ્થિત છે. આ વિસ્તાર વાયુ અને ધૂળથી ભરેલો છે અને અહીં મોટી સંખ્યામાં નવા તારાઓનું સર્જન થાય છે; આ કારણોસર, તેને તારાઓના જન્મસ્થળ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ વાદળમાં, વૈજ્ઞાનિકોએ વિવિધ પ્રકારના આલ્કોહોલ અણુઓ શોધી કાઢ્યા છે. તેમાં મિથેનોલ અને ઇથેનોલ જેવા રસાયણોની સાથે સાથે વિનાઇલ આલ્કોહોલ, ઇથાઇલ ફોર્મેટ અને પ્રોપેનોલનો પણ સમાવેશ થાય છે.

વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, 'સેજિટેરિયસ B2'માં મિથેનોલ અને ઇથેનોલનું પ્રમાણ એટલું વિશાળ છે કે તેમાં આ પદાર્થો લગભગ 10 અબજ અબજ અબજ લિટર જેટલા હોવાનો અંદાજ છે. આનો અર્થ એ નથી કે ત્યાં આલ્કોહોલ કોઈ મહાસાગર કે તળાવની જેમ પ્રવાહી સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે; પરંતુ, આ અણુઓ અવકાશમાં રહેલા વાયુ અને ધૂળની વચ્ચે ફેલાયેલા છે.

શું છે અંતરિક્ષમાં મળ્યો આ આલ્કોહોલ?

અવકાશમાં શોધાયેલા પ્રોપેનોલની ખાસ વાત એ છે કે, તે અત્યાર સુધી મળી આવેલા આલ્કોહોલના અણુઓમાં સૌથી મોટો અણુ છે. પૃથ્વી પર તેનો ઉપયોગ વિવિધ હેતુઓ માટે થાય છે. તેનું એક સ્વરૂપ આઇસોપ્રોપેનોલ છે, જેનો ઉપયોગ હેન્ડ સેનિટાઇઝરમાં કરવામાં આવે છે. બીજું સ્વરૂપ 'નોર્મલ પ્રોપેનોલ' તરીકે ઓળખાય છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ ચિલીમાં સ્થિત રેડિયો ટેલિસ્કોપનો ઉપયોગ કરીને ધનુરાશિ B2 માં આઇસોપ્રોપેનોલની હાજરી શોધી કાઢી છે. આ શોધને લગતા બે અભ્યાસો વૈજ્ઞાનિક જર્નલ એસ્ટ્રોનોમી એન્ડ એસ્ટ્રોફિઝિક્સ માં પ્રકાશિત થયા છે.

આ સંશોધન સાથે સંકળાયેલા વૈજ્ઞાનિકોના મતે, પ્રોપેનોલના બંને સ્વરૂપોની શોધ અત્યંત મહત્વની છે. તેનું કારણ એ છે કે તેમની રાસાયણિક સંરચનાઓ ઘણી સમાન છે અને તે લગભગ એકસરખી પરિસ્થિતિઓમાં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે. તેમની સાપેક્ષ માત્રાની તુલના કરીને, વૈજ્ઞાનિકો અવકાશમાં આવા જટિલ રસાયણો કેવી રીતે રચાય છે તે વિશે સમજ મેળવી શકે છે.

અંતરિક્ષમાં કેવી રીતે બને છે આવા રસાયણ?

વૈજ્ઞાનિકો સામેનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કેઅવકાશમાં આવા જટિલ કાર્બનિક અણુઓ કેવી રીતે રચાય છે? અત્યાર સુધીમાં, અવકાશમાં લગભગ 125 પ્રકારના અણુઓની ઓળખ કરવામાં આવી છે.

વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે આમાંના મોટાભાગના અણુઓ ત્યારે બને છે જ્યારે નાના અણુઓ અથવા પરમાણુઓ એકબીજા સાથે અથડાય છે અને જોડાય છે. જો કે, વિનાઇલ આલ્કોહોલ અને પ્રોપેનોલ જેવા જટિલ રસાયણોની હાજરીને માત્ર આ પ્રક્રિયા દ્વારા સંપૂર્ણપણે સમજાવી શકાતી નથી.

વર્ષ 2001માં, 12-મીટરના રેડિયો ટેલિસ્કોપનો ઉપયોગ કરીને, વૈજ્ઞાનિકોએ 'સેજિટેરિયસ B2'માં વિનાઇલ આલ્કોહોલના સંકેતો શોધી કાઢ્યા. અવકાશમાં શોધાયેલા C2H4O સમૂહના ત્રણ સ્થિર અણુઓ પૈકી આ છેલ્લો અણુ હતો.

તે સમયે, અમેરિકન નેશનલ રેડિયો એસ્ટ્રોનોમી ઓબ્ઝર્વેટરીના વૈજ્ઞાનિક બેરી ટર્નરે જણાવ્યું હતું કે, વિનાઇલ આલ્કોહોલની શોધ અવકાશમાં જટિલ કાર્બનિક પદાર્થોના નિર્માણની પ્રક્રિયાને સમજવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત પૂરો પાડે છે.

અંતરિક્ષમાં રાસબેરીનો સ્વાદ અને રમ જેવી સુંગધ!

'સેજિટેરિયસ B2' વાદળમાં થયેલી અન્ય એક શોધ ઘણી રસપ્રદ છે. વૈજ્ઞાનિકોને ત્યાં 'ઈથાઈલ ફોર્મેટ' નામનું એક રસાયણ મળ્યું છે, આ એ જ પદાર્થ છે જે રાસબેરીને તેનો વિશિષ્ટ સ્વાદ આપે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, તેની સુગંધ પણ રમ જેવી જ હોય ​​છે.

આ કારણસર, વૈજ્ઞાનિકોએ એકવાર મજાકમાં એવી ટિપ્પણી કરી હતી કે આપણી આકાશગંગાના કેન્દ્રનો સ્વાદ કદાચ રાસબેરી જેવો હોઈ શકે અને તેની સ્મેલ રમ જેવી હોઈ શકે છે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે અવકાશમાં ખરેખર રાસબેરી કે રમ અસ્તિત્વ ધરાવે છે; આ તો માત્ર અમુક રાસાયણિક અણુઓના ગુણધર્મો છે.

શુ આ શોધથી બીજા ગ્રહો પર જીવનની જાણ થશે?

વૈજ્ઞાનિકો માટે, આ શોધનું મહત્વ માત્ર એટલા પૂરતું જ સીમિત નથી કે અવકાશમાં આલ્કોહોલ સાથે સંકળાયેલા રસાયણો મળી આવ્યા છે. વાસ્તવમાં, આ રસાયણો તેમને એ સમજવામાં મદદ કરી શકે છે કે જીવન માટે આવશ્યક જટિલ કાર્બનિક અણુઓ અવકાશમાં કેવી રીતે રચાય છે અને તે કેવી રીતે વિવિધ સ્થળોએ પહોંચે છે.

આ પણ વાંચોઃ ''ભારતે 5000 વર્ષ પહેલાં જ...'', એલન મસ્કની ફ્લાઈંગ કાર પર રણબીરનો જોરદાર કટાક્ષ

આ જ કારણ છે કે 'સેજિટેરિયસ B2' જેવા વિશાળ આણ્વિક વાદળો પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. વૈજ્ઞાનિકોને આશા છે કે તેમના અભ્યાસથી એ જાણવા મળી શકશે કે શું પૃથ્વી પર જોવા મળતી પરિસ્થિતિઓ ઉપરાંત, જીવન માટે જરૂરી રાસાયણિક પરિસ્થિતિઓ બ્રહ્માંડમાં અન્ય ક્યાંય અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે કે કેમ.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ