Business / ના હોય, આ તારીખથી ચલણમાં આવી જશે 10-20 રૂપિયાની પ્લાસ્ટિકની નોટ?

તમારા ખિસ્સામાં રહેલી ₹10 અને ₹20ની નોટો હવે કાગળને બદલે પ્લાસ્ટિકની જોવા મળે તો નવાઈ નહીં! અત્યાર સુધી આપણે કાગળની ચલણી નોટોનો ઉપયોગ કરતા આવ્યા છીએ, પરંતુ હવે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ચલણી નોટોમાં મોટો ફેરફાર કરવાની તૈયારી કરી રહી હોવાના સમાચાર સામે આવ્યા છે. અહેવાલ મુજબ, RBI 1 એપ્રિલ 2027થી ₹10 અને ₹20ની નવી પોલિમર એટલે કે પ્લાસ્ટિકની નોટોનો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ નોટોની સૌથી મોટી ખાસિયત એ હશે કે તે પાણીથી સરળતાથી ખરાબ નહીં થાય અને સામાન્ય કાગળની નોટો કરતાં વધુ સમય સુધી ટકી શકશે. જોકે આ સમાચાર વચ્ચે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું જૂની ₹10 અને ₹20ની કાગળની નોટો બંધ થઈ જશે?

1 એપ્રિલ 2027થી નવી પ્લાસ્ટિક નોટોનો ટ્રાયલ શરૂ કરવાની તૈયારી

અહેવાલ મુજબ, ભારતીય રિઝર્વ બેંક 1 એપ્રિલ 2027થી ₹10 અને ₹20ની પોલિમર નોટોનો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ એટલે કે ફિલ્ડ ટ્રાયલ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ નવી પ્લાસ્ટિક નોટોનો ઉપયોગ કરીને તેમની ગુણવત્તા, ટકાઉપણું અને રોજિંદા વ્યવહારોમાં ઉપયોગિતા ચકાસવામાં આવશે. આ નોટોના કદમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં. એટલે કે નવી નોટોનું કદ હાલની ₹10 અને ₹20ની નોટો જેટલું જ રહેશે. આ નિર્ણયથી બેંકોને પણ ફાયદો થવાની શક્યતા છે.

બેંકોને ATMમાં ફેરફાર કરવાનો ખર્ચ નહીં થાય

નવી પોલિમર નોટોના કદમાં કોઈ ફેરફાર નહીં કરવાનો નિર્ણય બેંકો માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. મનીકંટ્રોલ સાથે વાત કરતા એક જાહેર ક્ષેત્રની બેંકના વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે નોટોનું કદ યથાવત્ રાખવાથી બેંકોને ATM ફરીથી ગોઠવવાનો પ્રારંભિક ખર્ચ ટાળવામાં મદદ મળશે. નવી નોટોના કદમાં ફેરફાર થાય તો ATMમાં જરૂરી ટેકનિકલ ફેરફારો કરવા પડી શકે છે. જોકે નોટોનું કદ સરખું રાખવાથી આ પ્રકારના વધારાના ખર્ચમાં બચત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને નાના મૂલ્યની નોટો માટે શરૂ થનારા આ પાયલોટ પ્રોજેક્ટમાં આ નિર્ણય ઉપયોગી બની શકે છે.

₹10 અને ₹20ની કુલ 200 કરોડ નોટોનો ટ્રાયલ

અહેવાલ મુજબ, આ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ₹10ની 100 કરોડ પોલિમર નોટો અને ₹20ની 100 કરોડ પોલિમર નોટો ટ્રાયલ માટે જારી કરવાની યોજના છે. એટલે કે કુલ 200 કરોડ નવી પ્લાસ્ટિક નોટોનો ટ્રાયલ કરવામાં આવશે. આ નોટોનો ઉપયોગ સામાન્ય વ્યવહારોમાં કરીને તેમની ગુણવત્તા અને ટકાઉપણું ચકાસવામાં આવશે. જોકે આ માત્ર ફિલ્ડ ટ્રાયલ હોવાથી દેશભરમાં એકસાથે તમામ કાગળની નોટોને બદલી નાખવામાં આવશે નહીં.

શું જૂની ₹10 અને ₹20ની નોટો બંધ થઈ જશે?

નવી પ્લાસ્ટિક નોટો આવવાના સમાચાર વચ્ચે લોકોના મનમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે હાલની કાગળની નોટોનું શું થશે? તો અહેવાલ મુજબ, જૂની ₹10 અને ₹20ની કાગળની નોટો બંધ કરવામાં આવશે નહીં. નવી પોલિમર નોટો હાલની કાગળની નોટોની સાથે જ ચલણમાં રહેશે. એટલે કે લોકો પોતાની પાસે રહેલી જૂની નોટોનો ઉપયોગ પહેલાની જેમ કરી શકશે. RBI દ્વારા હાલની કાગળની નોટોને અમાન્ય જાહેર કરવાની કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. તેથી લોકોને જૂની નોટો બદલાવવા માટે ઉતાવળ કરવાની જરૂર નથી.

શા માટે પ્લાસ્ટિકની નોટો લાવવાની તૈયારી?

ભારતમાં ₹10 અને ₹20ની નોટોનો રોજિંદા વ્યવહારોમાં મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે. શાકભાજી બજાર, બસ અને ઓટો ભાડું, નાની દુકાનો અને અન્ય નાના વ્યવહારોમાં આ નોટો સતત એક વ્યક્તિના હાથમાંથી બીજી વ્યક્તિના હાથમાં જાય છે. વધુ ઉપયોગ થવાને કારણે કાગળની નોટો ઝડપથી ફાટી જાય છે, ગંદી થઈ જાય છે અથવા તેમનો રંગ ઝાંખો પડી જાય છે. પરિણામે RBIને દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં જૂની અને ખરાબ થયેલી નોટો ચલણમાંથી દૂર કરીને નવી નોટો છાપવી પડે છે. આ સમસ્યાને ઘટાડવા માટે પોલિમર નોટો ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.

કાગળની નોટો કરતાં 3થી 4 ગણું વધુ આયુષ્ય

પોલિમર નોટોની સૌથી મોટી ખાસિયત તેમનું લાંબું આયુષ્ય છે. આ નોટો ખાસ પ્રકારના પ્લાસ્ટિક મટિરિયલમાંથી બનાવવામાં આવે છે. તેથી તે પાણી અને ગંદકી સામે વધુ ટકાઉ હોય છે અને સરળતાથી ફાટતી નથી. અહેવાલ મુજબ, સામાન્ય કાગળની નોટોનું આયુષ્ય આશરે 1થી 2 વર્ષ હોય છે, જ્યારે પોલિમર નોટો 3થી 4 ગણો વધુ સમય ટકી શકે છે. આ કારણે વારંવાર નવી નોટો છાપવાની જરૂર ઓછી થઈ શકે છે. લાંબા ગાળે નોટોના છાપકામ અને બદલવાના ખર્ચમાં પણ મોટી બચત થવાની શક્યતા છે.

RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ પણ જણાવી હતી ખાસિયત

ઓગસ્ટ મહિનામાં RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ પોલિમર ચલણી નોટોના આયુષ્ય અંગે વાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કેટલીક જગ્યાએ પોલિમર નોટો 30 વર્ષથી વધુ સમય સુધી ટકી રહી છે. ખાસ કરીને નાના મૂલ્યની નોટો માટે આ ટેકનોલોજી વધુ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે આવી નોટોનો રોજિંદા વ્યવહારોમાં વધુ ઉપયોગ થાય છે. જો પોલિમર નોટો લાંબા સમય સુધી સારી સ્થિતિમાં રહે તો RBIને વારંવાર નવી નોટો છાપવાની જરૂર ઓછી પડશે. તેના કારણે લાંબા ગાળે છાપકામના ખર્ચમાં કરોડો રૂપિયાની બચત થવાની શક્યતા છે.

₹1000ની નવી પ્લાસ્ટિક નોટનો દાવો ખોટો

બીજી તરફ સોશિયલ મીડિયા પર ₹1000ની નવી પોલિમર નોટોને લઈને કેટલાક ફોટા અને પોસ્ટ વાયરલ થયા છે. આ પોસ્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે RBIએ ₹1000ની નવી પ્લાસ્ટિક નોટો જારી કરી છે. જોકે ભારત સરકારની સત્તાવાર એજન્સી PIB ફેક્ટચેકે આ દાવાને ખોટો ગણાવ્યો છે. RBI દ્વારા હાલમાં ઉચ્ચ મૂલ્યની પોલિમર નોટો રજૂ કરવાનો કોઈ પ્રસ્તાવ જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. તેથી સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતા ₹1000ની નવી પ્લાસ્ટિક નોટોના ફોટા કે સંદેશાઓ પર વિશ્વાસ કરવો નહીં.

આ પણ વાંચો : સોનું 24 % સસ્તું, દિવાળી પણ આવીને ઊભી રહી, છતાંય જ્વેલર્સવાળા ખરીદવા તૈયાર નહીં, જાણો કેમ?

નવી નોટોની માહિતી માટે RBIની વેબસાઇટ ચકાસો

ચલણી નોટો સંબંધિત કોઈપણ સમાચાર સામે આવે ત્યારે તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે. RBI નવી ચલણી નોટો, નાણાકીય નીતિ અથવા ચલણ સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો અંગે પોતાની સત્તાવાર વેબસાઇટ અને પ્રેસ રિલીઝ દ્વારા માહિતી આપે છે. તેથી લોકોને સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતા ખોટા દાવાઓથી સાવચેત રહેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. નવી પોલિમર નોટો અંગે વધુ માહિતી મેળવવા માટે RBIની સત્તાવાર વેબસાઇટ rbi.org.in પર જઈને માહિતી ચકાસી શકાય છે. હાલ અહેવાલ મુજબ ₹10 અને ₹20ની પોલિમર નોટોનો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાની તૈયારી છે, જ્યારે જૂની કાગળની નોટો માન્ય રહેશે.

DISCLAIMER: બિઝનેસને લગતો આ આર્ટિકલ ન્યૂઝ આધારિત છે જેમાં રિસ્કનું પ્રમાણ વધુ હોય શકે છે, કોઈ પણ જગ્યાએ રોકાણ કે બિઝનેસને લગતો વહીવટ કરતી વખતે એક વખત માર્કેટ નિષ્ણાંતની સલાહ લેવી જરૂરી છે, vtvgujarati.com કોઈ પણ મુશ્કેલી માટે બંધનકર્તા રહેશે નહીં જેની ખાસ નોંધ લેવી.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ