અનોખી પરંપરા / ગુજરાતના આ ગામમાં દિવાળીના દિવસે ગાયોની નીચે કચડાવવાની પરંપરા

• ગાયના પગ નીચે કચડાવવાને માને છે સૌભાગ્ય
• ખેડૂતો ગૌધનની માંગે છે માફી
• ગાયોને શણગારવામાં આવે છે

ગરબાડાના ગંગારડીના ગામે યોજાયેલા આ મેળો મુખ્ય બજારથી શરુ કરવામાં આવે છે.  ગાય ગોહરી તળે અનેક લોકો ગાયને દંડવત પ્રણામ કરીને સૂઇ જાય છે. તેમના પરથી ગાયો પસાર થતી હોય છે. જેમના પરથી ગાયોના ધણને પસાર કરવામાં આવે છે જેને ગાય ગોહરી પડી એવું કહેવામાં આવે છે. આ વખતે શ્રધ્ધાળુઓ પોતપોતાની બાધા-આખડીઓ પૂરી કરીને એક પરંપરા નિભાવે છે.   

ગાયના પગ નીચે કચડાવવાને માને છે સૌભાગ્ય
મોટી સંખ્યામાં ગાયને સજાવીને લાવવામાં આવે છે, તેની પૂજા કરવામાં આવતી હોય છે બાદમાં ફટાકડા ફોડીને ગાયને તેના અવાજથી ભડકાવવામાં આવે છે ભડકીને ગાયો દોડે છે અને રસ્તામાં સુઈ રહેલા લોકોને કુચડતી જાય છે. રસ્તામાં અનેક લોકો સૂઇ જતા હોવા છતાં કોઇ જ વ્યક્તિ ઘાયલ થઇ હોવાના કોઇ કિસ્સા બહાર આવતાં નથી.

ખેડૂતો ગૌધનની માંગે છે માફી
મેળામાં ભાગ લેવા આવતા ખેડૂતોનું માનવું  છે કે, વર્ષ ની અંદર ગાયો કે બળદની સાથે ખેતી દરમ્યાન ગાયો ને સોટી કે કઈ પણ માર્યું હોય તો હાથ જોડી દંડવત કરી ગાયનાં ટોળાની નીચે સુઈ જઈ પશ્યતાપ કરતા હોય છે. તેની સાથે આવનાર વર્ષ માં સારી ખેતી પાકે તે માટે ખેડૂતો પોતાની બાધા આખડીઓ પૂર્ણ કરતા હોય છે. 

નવા વર્ષે મોટી સંખ્યામાં ભાગ લેવા 
ગાય ગોહરીને જોવા ગરબાડા સહિત નજીકના ગામના લોકો મોટી સંખ્યામાં ઉમટતાં ગંગારડી ના બજારોમાં માનવમહેરાણણ જોવા મળે છે. જિલ્લાના ગંગારડીમાં ગાય ગોહરીનું આયોજન મોટા પાયે કરવામાં આવે છે.  આ જિલ્લાની આ પરંપરા છે અને પ્રતિ વર્ષ આ જ રીતે નવા વર્ષના દિવસે ગાય ગોહરી પડવામાં આવે છે.

ગાયોને શણગારવામાં આવે છે
આ ઉત્સવમાં આદિવાસીઓ તેમની ગાયોને શણગારીને લાવે છે. ગાયને નવડાવીને કલર કરે છે, મેંદી લગાડે છે, પગે ઘૂઘરા બાંધે છે અને મોરપીંછથી શણગારે છે. આ શણગાર પાછળ અંદાજે ત્રણ–ચાર હજાર રૂપિયાનો ખર્ચ પણ તેઓ કરે છે.

આલેખનઃ ગાયત્રી જોષી,અમદાવાદ