7 ફોટો ગેલેરી

તમારા કામનું / આ પ્રાણીઓ જન્મે નર અને પછી બની જાય છે માદા? શું તમે જાણો છો કુદરતી રીતે લિંગ બદલી શકતા આ અનોખા જીવો વિશે

Last Updated: 12:37 PM, 25 September 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

કુદરતમાં કેટલાક પ્રાણીઓની પ્રજનન પ્રક્રિયા ખૂબ જ અનોખી હોય છે. કેટલીક પ્રજાતિઓમાં જીવ જન્મે ત્યારે નર હોય છે અને જીવનના આગળના તબક્કામાં માદા બની જાય છે. આ બદલાવ કોઈ માનવીય પ્રક્રિયાથી નહીં પરંતુ કુદરતી રીતે થાય છે. કેટલીક પ્રજાતિઓમાં સામાજિક વ્યવસ્થા તો કેટલીકમાં શરીરનું કદ અને પર્યાવરણ આ પ્રક્રિયામાં ભૂમિકા ભજવે છે.

1/7

1. નરથી માદા બની જાય છે આ પ્રાણીઓ!

કુદરતમાં કેટલાક એવા અનોખા પ્રાણીઓ પણ છે જે જીવનની શરૂઆત નર તરીકે કરે છે અને પછી કુદરતી રીતે માદા બની જાય છે.આ પ્રક્રિયા તેમની પ્રજનન વ્યવસ્થા, શરીરનું કદ અને સામાજિક પરિસ્થિતિ સાથે જોડાયેલી હોય છે.ક્લાઉનફિશથી લઈને હમ્પ્ડ શ્રિમ્પ સુધી જાણો લિંગ બદલવાની ક્ષમતા ધરાવતા આ રસપ્રદ જીવો વિશે.

આ તસવીર શેર કરો

2/7

2. ક્લાઉનફિશ પહેલા નર અને પછી બને છે માદા

ક્લાઉનફિશ નરથી માદા બનતા પ્રાણીઓનું જાણીતું ઉદાહરણ છે. તેના સમૂહમાં એક મોટી અને મુખ્ય માદા હોય છે અને તેની સાથે ઘણા નર રહે છે. જો મુખ્ય માદાનું મૃત્યુ થાય અથવા તે સમૂહમાંથી દૂર થઈ જાય તો સૌથી મોટો નર ધીમે ધીમે માદામાં બદલાઈ જાય છે.આ બદલાવથી સમૂહમાં પ્રજનનની પ્રક્રિયા ચાલુ રહે છે. નવી માદા માટે બીજા સમૂહમાંથી જીવ આવવાની રાહ જોવી પડતી નથી. સૌથી મોટો નર જ માદાની ભૂમિકા સંભાળી લે છે.

આ તસવીર શેર કરો

3/7

3. હમ્પ્ડ શ્રિમ્પમાં પહેલા નર પછી માદા

હમ્પ્ડ શ્રિમ્પનું જીવનચક્ર પણ ખૂબ રસપ્રદ છે. આ જીવ શરૂઆતમાં નર હોય છે અને પછીના તબક્કામાં માદા બની જાય છે. આ પ્રક્રિયાને પ્રોટેન્ડ્રી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.તે સામાન્ય રીતે જીવનના પહેલા વર્ષમાં નર રહે છે અને બીજા વર્ષમાં માદા બને છે. મોટા શરીર સાથે માદા બનવાથી વધુ ઈંડા પેદા કરવાનો ફાયદો મળે છે. તેથી તેના જીવનચક્રમાં પહેલા નર અને પછી માદા બનવાની પ્રક્રિયા જોવા મળે છે.

આ તસવીર શેર કરો

4/7

4. બ્લુહેડ રેસમાં માદા બની જાય છે નર

બ્લુહેડ રેસમાં પ્રક્રિયા ક્લાઉનફિશથી વિપરીત જોવા મળે છે. તેના સમૂહમાં સામાન્ય રીતે એક મોટો અને મુખ્ય નર હોય છે તથા તેની સાથે ઘણી માદાઓ રહે છે. જો મુખ્ય નરનું મૃત્યુ થાય અથવા તે સમૂહમાંથી દૂર થઈ જાય તો સૌથી મોટી માદા નરમાં બદલાઈ શકે છે.આ બદલાવ દરમિયાન તેના શરીરમાં ઝડપથી ફેરફાર થાય છે. તેના અંડાશય પ્રજનન માટે જરૂરી નર અંગોમાં બદલાય છે. થોડા જ સમયમાં તે નરની ભૂમિકા સંભાળી શકે છે અને સમૂહની માદાઓ સાથે પ્રજનન કરી શકે છે.

આ તસવીર શેર કરો

5/7

5. બિયર્ડેડ ડ્રેગનમાં તાપમાન પણ કરે છે અસર

બિયર્ડેડ ડ્રેગનનો કિસ્સો થોડો અલગ છે. તે જીવનમાં સામાન્ય રીતે નરથી માદામાં બદલાતો નથી. તેના બદલે ઈંડાના વિકાસ દરમિયાન તાપમાન તેના જાતીય વિકાસ પર અસર કરી શકે છે.ઈંડું વિકસતું હોય ત્યારે તાપમાન આશરે 32 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર જાય તો સામાન્ય રીતે નર બનનારા કેટલાક ભ્રૂણ માદા તરીકે વિકસિત થઈ શકે છે. એટલે આ પ્રાણીમાં જાતીય વિકાસ માટે માત્ર ક્રોમોઝોમ જ નહીં પરંતુ તાપમાન પણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

આ તસવીર શેર કરો

6/7

6. ગ્રીન ફ્રોગમાં પણ જોવા મળે છે બદલાવ

કેટલાક ગ્રીન ફ્રોગમાં પણ જૈવિક સેક્સમાં બદલાવ જોવા મળ્યો છે. ટેડપોલ અવસ્થામાં આનુવંશિક સેક્સ અને શરીરના વિકાસ વચ્ચે ફેરફાર થઈ શકે છે અને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં વિપરીત સેક્સના પુખ્ત જીવ તરીકે વિકાસ થઈ શકે છે.શરૂઆતમાં આવા ફેરફારને કેટલાક વિસ્તારોમાં પાણીના પ્રદૂષણ સાથે જોડવામાં આવ્યા હતા. જોકે બાદમાં પ્રદૂષણ વગરના તળાવોમાં પણ આવા કિસ્સા જોવા મળ્યા હતા. તેથી પર્યાવરણ અને સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓ પણ આ પ્રક્રિયામાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

આ તસવીર શેર કરો

7/7

7. પ્રાણીઓ લિંગ કેમ બદલે છે?

આવા પ્રાણીઓમાં લિંગ બદલાવ પાછળ મુખ્ય કારણ પ્રજનન સાથે જોડાયેલું હોય છે. જો સમૂહનો મુખ્ય નર અથવા માદા ન રહે તો બીજો જીવ તેની જગ્યા લઈ શકે છે. આ રીતે પ્રજનનની પ્રક્રિયા અટકતી નથી.કેટલીક પ્રજાતિઓમાં શરીરનું કદ પણ મહત્વનું હોય છે. નાના કદમાં નર બનવું અને મોટા થયા પછી માદા બનવું વધુ ઈંડા પેદા કરવા માટે ફાયદાકારક બની શકે છે. એટલે કુદરતમાં કેટલીક પ્રજાતિઓ માટે લિંગ બદલાવ તેમના જીવનચક્રનો એક કુદરતી ભાગ છે.

આ તસવીર શેર કરો

સંકળાયેલા મુદ્દાઓ

Clownfish Animals Change Sex Humped Shrimp