વિશ્વ / UNમાં નવો Equal Earth Map પાસ, આફ્રિકા હવે વધુ મોટું દેખાશે, ‘બદલાઈ ગયો દુનિયાનો નકશો!, 164 દેશોનું સમર્થન, અમેરિકાનો વિરોધ!

આ પ્રસ્તાવ ટોગો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો અને તેને આફ્રિકન યુનિયનનું સમર્થન મળ્યું હતું. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં પ્રસ્તાવની તરફેણમાં કુલ 164 દેશોએ મત આપ્યો હતો, જ્યારે 6 દેશો મતદાનથી દૂર રહ્યા હતા. અમેરિકા એકમાત્ર એવો દેશ હતો જેણે આ પ્રસ્તાવની વિરુદ્ધમાં મત આપ્યો. અમેરિકાએ આ પહેલની સખત ટીકા કરી હતી. અમેરિકી પ્રતિનિધિ યારીના ફેરેન્સેવિચે કહ્યું હતું કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ દુનિયાની વાસ્તવિક સમસ્યાઓ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ, ન કે 16મી સદીના નકશાને બદલવા જેવી ચર્ચાઓ પર. તેમણે આને એક વૈચારિક એજન્ડા ગણાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે આવી ચર્ચાઓના કારણે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પોતાની વિશ્વસનીયતા ગુમાવી રહ્યું છે. બીજી તરફ, આફ્રિકન યુનિયને આ નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે. આફ્રિકન યુનિયને તેને દુનિયાનો નકશો વધુ સચોટ અને સમાન બનાવવા માટેનું ઐતિહાસિક પગલું ગણાવ્યું છે.

મર્કેટર નકશામાં આખરે સમસ્યા શું છે?

દુનિયામાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતા નકશાઓમાંથી એક મર્કેટર નકશો છે. તેને યુરોપિયન મેપ મેકર ગેરાર્ડસ મર્કેટરે 1569માં બનાવ્યો હતો. આ નકશાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે સમુદ્રમાં રસ્તો નક્કી કરવા અને જહાજોના નેવિગેશન માટે તે ખૂબ ઉપયોગી છે. પરંતુ આખી ગોળ પૃથ્વીને સપાટ નકશા પર બતાવતી વખતે દેશો અને ખંડોનો આકાર વાસ્તવિકતા કરતાં અલગ દેખાવા લાગે છે. કોઈ વિસ્તાર વિષુવવૃત્તથી જેટલો દૂર જાય છે, તે નકશા પર એટલો જ વધારે મોટો દેખાવા લાગે છે. આ કારણે ઉત્તરી અને દક્ષિણી ભાગોના ઘણા વિસ્તારો વાસ્તવિક કદ કરતાં ઘણા મોટા દેખાય છે.

નકશામાં ગ્રીનલેન્ડ દક્ષિણ અમેરિકા જેટલું જ દેખાય

ગ્રીનલેન્ડ તેનું સૌથી જાણીતું ઉદાહરણ છે. મર્કેટર નકશામાં ગ્રીનલેન્ડ દક્ષિણ અમેરિકા જેટલું જ દેખાય છે. પરંતુ હકીકતમાં બંનેના કદમાં ઘણો મોટો તફાવત છે. ગ્રીનલેન્ડનું ક્ષેત્રફળ આશરે 22 લાખ ચોરસ કિલોમીટર છે. તે લગભગ ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગો જેટલું છે. જ્યારે આફ્રિકાનું ક્ષેત્રફળ આશરે 3 કરોડ ચોરસ કિલોમીટર છે. એટલે કે આફ્રિકા ગ્રીનલેન્ડ કરતાં લગભગ 14 ગણું મોટું છે. તેમ છતાં મર્કેટર નકશામાં બંનેનું કદ લગભગ એકસરખું લાગી શકે છે.

આફ્રિકન દેશો નકશો બદલવાની માગ કેમ કરી રહ્યા હતા?

આફ્રિકન દેશોનું કહેવું છે કે વાત માત્ર કોઈ દેશ કે ખંડ નકશા પર નાનો કે મોટો દેખાય એટલી નથી. દુનિયાનો નકશો એ પણ નક્કી કરે છે કે આપણે દુનિયાના અલગ-અલગ ભાગોને કઈ દ્રષ્ટિથી જોઈએ છીએ. UN સમક્ષ રજૂ કરાયેલા પ્રસ્તાવમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે મર્કેટર નકશામાં આફ્રિકાનું વાસ્તવિક કદ ઘણું નાનું દેખાય છે. લાંબા સમય સુધી આવા નકશાને જોવાથી લોકોના મનમાં આફ્રિકાના કદ અને તેના વૈશ્વિક મહત્વ વિશે ખોટી ધારણા બની શકે છે. પ્રસ્તાવમાં લેટિન અમેરિકા અને દક્ષિણ એશિયાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે નકશામાં આ પ્રદેશોનું નાનું દેખાવું તેમની વિકાસ જરૂરિયાતો, માળખાકીય સુવિધાઓ અને આર્થિક ક્ષમતાને પણ ઓછી આંકવાની ધારણા બનાવી શકે છે. આફ્રિકન દેશ ટોગોના વિદેશ મંત્રી રોબર્ટ ડુસેએ કહ્યું હતું કે નકશા માત્ર ભૂગોળ સમજવાનું સાધન નથી, પરંતુ તે શિક્ષણ અને લોકોની વિચારસરણીને પણ અસર કરે છે.

ન્યુઝીલેન્ડ પણ જૂના નકશાથી પરેશાન હતું

આફ્રિકા એકમાત્ર એવો પ્રદેશ નથી જેને જૂના નકશાને લઈને ફરિયાદ રહી છે. ન્યુઝીલેન્ડ પણ લાંબા સમયથી વિશ્વના નકશા પર પોતાની જગ્યાને લઈને મજાક કરતું રહ્યું છે. 2018માં ન્યુઝીલેન્ડની એક પર્યટન જાહેરાતમાં તત્કાલીન વડાપ્રધાન જેસિન્ડા આર્ડર્ન પણ જોવા મળ્યા હતા. આ જાહેરાતમાં મજાકિયા અંદાજમાં બતાવવામાં આવ્યું હતું કે દુનિયાના ઘણા નકશાઓમાં ન્યુઝીલેન્ડ જાણે ગાયબ જ થઈ જાય છે. મર્કેટર નકશામાં ન્યુઝીલેન્ડ નીચે જમણી બાજુએ એકદમ કિનારે દેખાય છે. ઘણીવાર નકશામાં તે સંપૂર્ણપણે છૂટી પણ જાય છે. ઇક્વલ અર્થ નકશાના કેટલાક સ્વરૂપોમાં ઓશનિયાને કેન્દ્રની નજીક લાવવામાં આવે છે. તેનાથી ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડ જેવા દેશોની સ્થિતિ પણ વધુ પ્રમુખ દેખાય છે.

આ પણ વાંચો : દાર્ચુલામાં વિનાશક ભૂસ્ખલનથી ચૌલાની નદીનો માર્ગ આંશિક બંધ, નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં અચાનક પૂરનું જોખમ; હાઈ એલર્ટ!

શું UNનો નિર્ણય દરેક માટે ફરજિયાત છે?

ના. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાનો આ પ્રસ્તાવ કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા નથી. એટલે કે, તે દેશો, શાળાઓ, પુસ્તક પ્રકાશકો કે ટેક કંપનીઓને મર્કેટર નકશો હટાવવા માટે મજબૂર કરતો નથી. પરંતુ આ નિર્ણયથી નકશા બનાવવા અને શીખવવામાં એવી પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે, જેમાં દેશો અને મહાદ્વીપોનું વાસ્તવિક ક્ષેત્રફળ વધુ સચોટ રીતે દેખાય. મર્કેટર નકશાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાની વાત પણ કરવામાં આવી નથી. દરિયાઈ અને હવાઈ નેવિગેશનમાં તેનો ઉપયોગ ચાલુ રહી શકે છે, કારણ કે તેમાં દિશાઓને સાચી રાખવાની ખાસિયત છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ