8 ફોટો ગેલેરી

તમારા કામનું / ટ્રેન ઉપડવાની થોડી મિનિટો પહેલાં પણ ટિકિટ મળી શકે છે! રેલવેનો 5 મિનિટનો નિયમ શું છે?

Last Updated: 01:17 PM, 5 August 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

અચાનક ક્યાંક જવાનું થાય અને ટ્રેન ઉપડવામાં માત્ર થોડી જ મિનિટો બાકી હોય તો પણ નિરાશ થવાની જરૂર નથી. ભારતીય રેલવેએ મુસાફરોની સુવિધા માટે એવો નિયમ બનાવ્યો હતો, જેના કારણે ટ્રેન ઉપડતા પહેલાં પણ ટિકિટ બુક અથવા કેન્સલ કરી શકાતી હતી.

1/8

1. રેલવેનો 5 મિનિટનો નિયમ શું છે?

અચાનક ક્યાંક જવાનું થાય અને ટ્રેન ઉપડવામાં માત્ર થોડી જ મિનિટો બાકી હોય તો પણ નિરાશ થવાની જરૂર નથી. ભારતીય રેલવેએ મુસાફરોની સુવિધા માટે એવો નિયમ બનાવ્યો હતો, જેના કારણે ટ્રેન ઉપડતા પહેલાં પણ ટિકિટ બુક અથવા કેન્સલ કરી શકાતી હતી.આ સુવિધા ખાસ કરીને એવા મુસાફરો માટે ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થઈ હતી, જેમને છેલ્લી ઘડીએ મુસાફરી કરવી પડતી હોય અથવા જેમનો પ્રવાસનો પ્લાન અચાનક બદલાઈ જતો હોય. ચાલો જાણીએ આ નિયમ કેવી રીતે કામ કરતો હતો અને મુસાફરોને તેનો શું લાભ મળતો હતો.

આ તસવીર શેર કરો

2/8

2. સેકન્ડ રિઝર્વેશન ચાર્ટ શું છે?

ભારતીય રેલવે દરેક ટ્રેન માટે પ્રથમ રિઝર્વેશન ચાર્ટ તૈયાર કરે છે. ત્યારબાદ ટ્રેન ઉપડતા પહેલાં બીજો એટલે કે સેકન્ડ રિઝર્વેશન ચાર્ટ પણ તૈયાર કરવામાં આવતો હતો. આ સમય દરમિયાન જો કોઈ મુસાફર પોતાની ટિકિટ રદ કરે અથવા કોઈ સીટ ખાલી થાય તો તે સીટ અન્ય મુસાફરને ફાળવી શકાય. એટલે ટ્રેન ઉપડવાની થોડી મિનિટો પહેલાં પણ કન્ફર્મ ટિકિટ મળવાની શક્યતા રહેતી હતી.

આ તસવીર શેર કરો

3/8

3. છેલ્લી ઘડીએ ટિકિટ કેવી રીતે બુક કરી શકાતી હતી?

મુસાફરો બે રીતે ટિકિટ બુક કરી શકતા હતા. પ્રથમ IRCTCની વેબસાઇટ અથવા મોબાઇલ એપ દ્વારા અને બીજું PRS (Passenger Reservation System) રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પરથી. જો બીજા ચાર્ટ પહેલાં સીટ ઉપલબ્ધ હોય તો સિસ્ટમ તરત જ કન્ફર્મ ટિકિટ આપી શકતી હતી.

આ તસવીર શેર કરો

4/8

4. છેલ્લી ઘડીએ ટિકિટ કેન્સલ પણ કરી શકાતી હતી

જો કોઈ મુસાફરનો પ્રવાસનો પ્લાન બદલાઈ જાય તો બીજા ચાર્ટ તૈયાર થાય તે પહેલાં ટિકિટ કેન્સલ કરવાની પણ સુવિધા હતી. ટિકિટ કેન્સલ થતાં ખાલી થયેલી સીટ અન્ય રાહ જોતા મુસાફરને ફાળવવામાં આવતી હતી. તેના કારણે ટ્રેનમાં ખાલી સીટો ઓછી રહેતી અને વધુ મુસાફરોને કન્ફર્મ ટિકિટ મળતી હતી.

આ તસવીર શેર કરો

5/8

5. શું દરેકને છેલ્લી ઘડીએ કન્ફર્મ ટિકિટ મળી શકે?

ના. આ સુવિધા સંપૂર્ણપણે સીટની ઉપલબ્ધતા પર આધારિત હતી. જો કોઈ મુસાફરે ટિકિટ કેન્સલ કરી હોય અથવા કોઈ સીટ ખાલી હોય તો જ કન્ફર્મ ટિકિટ મળવાની શક્યતા રહેતી હતી. જો તમામ સીટો પહેલેથી ભરાઈ ગઈ હોય તો છેલ્લી ઘડીએ પણ ટિકિટ મળવી શક્ય નહોતી.

આ તસવીર શેર કરો

6/8

6. રેલવેએ આ સુવિધા કેમ શરૂ કરી હતી?

આ નિયમનો મુખ્ય હેતુ ટ્રેનમાં ખાલી સીટોની સંખ્યા ઘટાડવાનો હતો. પહેલાં ઘણા મુસાફરો છેલ્લી ઘડીએ ટિકિટ કેન્સલ કરતા હતા, પરંતુ ચાર્ટ તૈયાર થઈ જતાં તે સીટો અન્ય મુસાફરોને મળતી નહોતી. સેકન્ડ ચાર્ટની વ્યવસ્થાથી આવી ખાલી પડતી સીટોનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ થઈ શક્યો અને વધુ લોકોને મુસાફરી કરવાની તક મળી.

આ તસવીર શેર કરો

7/8

7. મુસાફરો માટે શું ઉપયોગી સલાહ?

જો તમને અચાનક ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવાની જરૂર પડે તો ટ્રેન ઉપડતા પહેલાં એકવાર IRCTC એપ અથવા વેબસાઇટ પર સીટની ઉપલબ્ધતા જરૂર તપાસો. ઘણી વખત છેલ્લી ઘડીએ કોઈ મુસાફર ટિકિટ રદ કરતો હોવાથી કન્ફર્મ સીટ મળી શકે છે.

આ તસવીર શેર કરો

8/8

8. નિયમોમાં ફેરફાર થઈ શકે છે

ભારતીય રેલવે સમયાંતરે ટિકિટ બુકિંગ, કેન્સલેશન અને રિફંડ સંબંધિત નિયમોમાં ફેરફાર કરતી રહે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પણ આવા નિયમોમાં કેટલાક બદલાવ કરવામાં આવ્યા છે. તેથી મુસાફરી પહેલાં IRCTC અથવા ભારતીય રેલવે દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજા નિયમો જરૂર તપાસવા જોઈએ.છેલ્લી ઘડીએ ટિકિટ બુકિંગ અને કેન્સલેશનની આ વ્યવસ્થાએ હજારો મુસાફરોને રાહત આપી હતી. તેનાથી અચાનક મુસાફરી કરનારા લોકોને કન્ફર્મ ટિકિટ મળવાની તક વધી અને રેલવેની ખાલી સીટોનો પણ વધુ અસરકારક ઉપયોગ શક્ય બન્યો.

આ તસવીર શેર કરો

સંકળાયેલા મુદ્દાઓ

IRCTC Railway 5 Minute Rule Second Reservation Chart