નેશનલ / IDBI બેંક ખરીદશે કેનેડાનું ફેરફેક્સ ગૃપ

IDBI Bank: કેન્દ્ર સરકારે આઇડીબીઆઇ બેંકના 60.72% હિસ્સાને ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ હોલ્ડિંગ્સની પેટાકંપનીને વેચવાની મંજૂરી આપી છે. કેન્દ્ર સરકાર અને એલઆઇસી ₹52,878.08 કરોડના સોદામાં તેમનો હિસ્સો વેચશે. સફળ બોલી લગાવનાર વ્યક્તિએ પ્રતિ શેર ₹81 ઓફર કરી હતી. આ સોદો ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત પહેલા પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે.

કેન્દ્ર સરકારે IDBI બેંકની વ્યૂહાત્મક પુનર્ગઠન પ્રક્રિયાનો માર્ગ મોકળો કરી દીધો છે. બુધવારે આર્થિક બાબતોની કેબિનેટ સમિતિએ કેનેડા સ્થિત ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ હોલ્ડિંગ્સની પેટાકંપનીને બેંકનો 60.72 ટકા હિસ્સો ખરીદવાની મંજૂરી આપી હતી. આ સોદાનું કુલ મૂલ્ય રૂ. 52878.08 કરોડ છે. આ સોદા હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર બેંકનો 30.48 ટકા હિસ્સો વેચશે અને ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC) 30.24 ટકા હિસ્સો વેચશે. સોદો પૂર્ણ થયા પછી સરકાર પાસે બેંકમાં 15 ટકા હિસ્સો અને એલઆઇસી પાસે 19 ટકા હિસ્સો બચશે.

બેંકની નાણાકીય સ્થિતિ અને પુનર્ગઠન

આઇડીબીઆઇ બેંકની નાણાકીય સ્થિતિ નબળી પડવાને કારણે ઘણી વખત વધારાની મૂડીની જરૂર પડી. શરૂઆતમાં કેન્દ્ર સરકારે અને પછી એલઆઇસીએ બેંકમાં મૂડી નાખી. બેંકની નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સ (NPA) અને સતત નુકસાનને ધ્યાનમાં રાખીને આરબીઆઇએ 5 મે 2017 ના રોજ તેને સુધારાત્મક કાર્યવાહી હેઠળ મૂકી, બેંક પર અનેક નિયંત્રણો લાદ્યા. બેંકની નાણાકીય સ્થિતિમાં સુધારા બાદ આરબીઆઇએ 10 માર્ચ, 2021 ના ​​રોજ ચોક્કસ શરતો સાથે પ્રતિબંધો હટાવી લીધા. ત્યારબાદ બેંકના હિસ્સાનું પુનર્ગઠન અને વેચાણ કરવાની પ્રક્રિયા આગળ વધી. મંત્રીમંડળના નિર્ણયની જાણકારી આપતા કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે આ પગલાથી દેશના નાણાકીય ક્ષેત્રમાં વિદેશી રોકાણ વધશે અને સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે વિકાસની નવીતકો ઊભી થશે.

બોલી પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં

સ્પર્ધાત્મક બોલી પ્રક્રિયા દ્વારા બેંકના હિસ્સાના વેચાણ માટે ખરીદદાર પસંદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં અંતર-મંત્રાલયી સમૂહ, વિનિવેશ સચિવોનું મુખ્ય સમૂહ અને અધિકાર પ્રાપ્ત મંત્રીઓનો સમુહ સામેલ હતું. સરકારે 7 ઓક્ટોબર 2022 ના રોજ એક પ્રારંભિક માહિતી મેમોરેન્ડમ બહાર પાડ્યું હતું, જેમાં રસ ધરાવતા પક્ષો પાસેથી રુચી પત્ર આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. શરૂઆતમાં પાંચ પક્ષોએ રસ દર્શાવ્યો હતો. આમાંથી ચાર પક્ષો પાત્રતાના માપદંડોને પૂર્ણ કરતા હતા. ભારતીય રિઝર્વ બેંક પાસેથી યોગ્યતા મંજૂરી અને ગૃહ મંત્રાલય પાસેથી સુરક્ષા મંજૂરી મેળવવાની શરત પણ લાદવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ટેકનિકલ અને નાણાકીય બોલીઓ આમંત્રિત કરવામાં આવી હતી. આખરે, બે પક્ષોએ તેમની બોલીઓ સબમિટ કરી અને બોલીદાતા બન્યા. આ બોલીઓનું મૂલ્યાંકન કર્યા પછી CCEA એ ફેરફેક્સ જૂથ સાથે સંકળાયેલી કંપનીને ખરીદીની મંજૂરી આપી. આ પહેલા બે સ્વતંત્ર એજન્સીઓએ મૂલ્યાંકન કર્યું હતું. મૂલ્યાંકન સમયગાળા દરમિયાન બેંકના શેરમાં વધઘટ જોવા મળી હતી, જે પ્રતિ શેર ₹61.01 થી ₹118.38ની વચ્ચે રહી હતી. સરકારના મતે મર્યાદિત ટ્રેડિંગ અને ઊંચા ભાવ વધઘટને કારણે, શેરબજારના ભાવને બેંકના વાસ્તવિક ટ્રેડિંગ મૂલ્યનો ચોક્કસ સૂચક માનવામાં આવતો ન હતો.

બેંક મૂલ્યાંકન પદ્ધતિઓ

બજારમાં સમાન કંપનીઓ સાથે મૂલ્યાંકનની સરખામણી: 31 માર્ચ, 2026 ના રોજ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના નાણાકીય ડેટાના આધારે આઇડીબીઆઇ બેંકનું મૂલ્યાંકન બજાર ગુણાંક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવ્યું છે.

સંપત્તિ મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ: વાસ્તવિક ચોખ્ખી સંપત્તિ મૂલ્ય બેંકની જમીન, ઇમારતો અને અન્ય મૂર્ત અને અમૂર્ત સંપત્તિઓ તેમજ તેની જવાબદારીઓને ધ્યાનમાં લઈને નક્કી કરવામાં આવે છે.

બે સ્વતંત્ર એજન્સીઓએ બંને પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને બેંકનું મૂલ્યાંકન કર્યું. તેમના મૂલ્યાંકનનો સરેરાશ શેર દીઠ રૂ. 75.99 હતો. બિડનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે આનો ઉપયોગ બેન્ચમાર્ક ભાવ તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો.

પ્રતિ શેર રૂ.81 ની બોલી વાજબી માનવામાં આવી

સફળ બોલી લગાવનારએ પ્રતિ શેર ₹81 ની કિંમત આપી હતી. આ કિંમત ₹75.99 ની બેન્ચમાર્ક કિંમત કરતાં વધુ હતી, તેમજ બંને સ્વતંત્ર એજન્સીઓના વાજબી મૂલ્યાંકન કરતાં પણ વધુ હતી. આના આધારે સરકારે બોલીને વાજબી ગણીને મંજૂરી આપી.

સોદાની શરતો અને આગળની પ્રક્રિયા

અન્ય મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો

- સોદો પૂર્ણ કરતા પહેલા, સફળ ખરીદનારને ભારતીય રિઝર્વ બેંકને તેની યોગ્યતા અને વિશ્વસનીયતા સંબંધિત દસ્તાવેજો સબમિટ કરવા પડશે.

RBI ની નિયમનકારી આવશ્યકતાઓનું પાલન કરવા માટે રોડમેપ સબમિટ કરીને વ્યવહાર પૂર્ણ કરવાની પણ જરૂર પડશે.

- સીસીઈએએ મંત્રીઓના જૂથને સોદા પછી સરકાર પાસે બાકી રહેલા 15 ટકા હિસ્સામાંથી અલ્પાંસ હિસ્સો વેચવાનો અધિકાર પણ આપ્યો.

- વેચાણ સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત માનક પ્રક્રિયા અનુસાર ખુલ્લા બજારના માધ્યમથી કરવામાં આવશે.

- LIC તેની આંતરિક પ્રક્રિયાઓ અનુસાર બાકીના 19 ટકા હિસ્સા અંગે નિર્ણય લઈ શકશે.

- કંપનીનું નામ અને બ્રાન્ડ ત્રણ વર્ષ સુધી બદલી શકાતું નથી.

ડીલ પૂર્ણ થવાની સમયમર્યાદા અને ગ્રાહકો પર તેની અસર

રોકાણ એવં લોક પરિસંપત્તિ પ્રબંધન વિભાગ (DIPAM) ના સચિવ અરુણિશ ચાવલાએ જણાવ્યું હતું કે આ સોદો ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત પહેલા પૂર્ણ થશે. ફેરફેક્સે અલ્પાંશ શેરધારકોને ઓપન ઓફર પણ કરવી પડશે. ફેરફેક્સનો સીએસબી બેંકમાં પણ હિસ્સો છે. તેણે બે વર્ષમાં સીએસબી બેંકને IDBI બેંક સાથે મર્જ કરવી પડશે અથવા સીએસબી બેંકમાં તેનો હિસ્સો વેચીને બહાર નીકળવું પડશે.

આ પણ વાંચોઃ નેશનલ / રેલવે કાઉન્ટર પરથી ટિકિટ ખરીદવા પર મળશે ઇન્શ્યોરન્સ? વાંચો સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ

ગ્રાહકો પર શું અસર થશે?

બેંકના ખાનગીકરણ પછી તેના સંચાલન, પ્રબંધન અને વ્યવસાયિક વ્યૂહરચનામાં ફેરફાર થવાની સંભાવના છે. નવા રોકાણકારનું આગમન બેંકના સંચાલન અને વિસ્તરણ યોજનાઓને નવી દિશા આપી શકે છે. જોકે ગ્રાહક થાપણો, ખાતાઓ, લોન અને અન્ય બેંકિંગ સેવાઓમાં તાત્કાલિક ફેરફારો નહી થાય. આ આગળ જનાર આધિકારીક ઘોષણા પર નિર્ભર કરશે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ