ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / ગુજરાત / VTV વિશેષ / અન્ય જિલ્લા / 36 કિમીનો જંગલ, લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અને 4 યુગની માન્યતા! શું છે ગિરનારની લીલી પરિક્રમાનો સદીઓ જૂનો ઇતિહાસ?
Last Updated: 12:50 PM, 19 November 2026
ADVERTISEMENT
Girnar Lili Parikrama 2026 : જૂનાગઢના ગિરનાર પર્વતની તળેટીમાં ફરી એક વખત ભક્તિ અને શ્રદ્ધાનો માહોલ સર્જાવા જઈ રહ્યો છે. ગિરનારની પ્રસિદ્ધ લીલી પરિક્રમા 20 નવેમ્બરથી શરૂ થઈને 24 નવેમ્બર, 2026 સુધી યોજાવાની છે. કારતક સુદ અગિયારસ એટલે કે દેવઉઠી એકાદશીથી શરૂ થતી આ પરિક્રમા કારતક પૂર્ણિમા એટલે દેવદિવાળીના દિવસે પૂર્ણ થાય છે. પરંપરા પ્રમાણે પરિક્રમાનો પ્રારંભ ભવનાથ તળેટીથી થાય છે અને ભાવિકો ગિરનાર પર્વતની ફરતે આવેલા જંગલ વિસ્તારમાંથી પસાર થઈ ફરી ભવનાથ તળેટી પહોંચે છે. આ વર્ષે પણ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આ યાત્રામાં જોડાવાની અપેક્ષા છે.
ADVERTISEMENT
પરિક્રમા એટલે કોઈ પવિત્ર સ્થાન, પર્વત, મંદિર કે ધાર્મિક સ્થળની પ્રદક્ષિણા કરવી. હિન્દુ ધર્મમાં પરિક્રમાને પૂજા અને ઉપાસનાનો એક મહત્ત્વનો ભાગ માનવામાં આવે છે. ગિરનારની લીલી પરિક્રમામાં શ્રદ્ધાળુઓ ગિરનાર પર્વતની ફરતે આવેલા નિર્ધારિત જંગલ માર્ગે પગપાળા યાત્રા કરે છે. આ સમગ્ર માર્ગ આશરે 36 કિલોમીટરનો છે.
ADVERTISEMENT
આ યાત્રાની વિશેષતા એ છે કે તે કોઈ પાકા રસ્તા કે શહેરના માર્ગ પરથી પસાર થતી નથી. મોટાભાગનો માર્ગ ગિરનારના જંગલ, નદી-નાળાં, પથરાળ રસ્તા અને કુદરતી વાતાવરણમાંથી પસાર થાય છે. ચોમાસા બાદ ગિરનારના જંગલમાં ચારે તરફ હરિયાળી છવાયેલી હોય છે. વૃક્ષો, વનસ્પતિ, પાણીનાં વહેણ અને પ્રકૃતિના આ સાનિધ્યમાં થતી પરિક્રમાને કારણે જ તેને 'લીલી પરિક્રમા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અહીં લીલો રંગ માત્ર પ્રકૃતિનું નહીં, પરંતુ જીવન, શ્રદ્ધા અને આધ્યાત્મિકતાનું પણ પ્રતીક બની જાય છે.
ADVERTISEMENT
ગિરનારની લીલી પરિક્રમાનો ઇતિહાસ સમજવા માટે પહેલાં ગિરનાર પર્વતના ધાર્મિક મહત્ત્વને સમજવું જરૂરી છે. જૂનાગઢમાં આવેલો ગિરનાર માત્ર એક પર્વત નથી, પરંતુ હિન્દુ, જૈન અને નાથ સંપ્રદાયની અનેક ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પરંપરાઓ સાથે જોડાયેલું પવિત્ર તીર્થસ્થાન છે. પ્રાચીન ધાર્મિક ગ્રંથો અને પરંપરાઓમાં ગિરનારનો ઉલ્લેખ રેવતાચળ, રેવતગિરિ અને ઉજ્જયંત જેવા નામોથી પણ જોવા મળે છે. શિવપુરાણ સાથે જોડાયેલી માન્યતા પ્રમાણે ગિરનારને દેવતાઓનું નિવાસસ્થાન માનવામાં આવે છે. એવી લોકમાન્યતા છે કે અહીં 33 કરોડ દેવતાઓનો વાસ છે. આ જ કારણ છે કે ગિરનારની પરિક્રમાને માત્ર પર્વતની પ્રદક્ષિણા નહીં, પરંતુ દેવસ્થાનોની સામૂહિક આરાધના તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.

ADVERTISEMENT
લીલી પરિક્રમાની શરૂઆત કોણે કરી હતી તે અંગે એક રસપ્રદ લોકવાયકા પ્રચલિત છે. માન્યતા પ્રમાણે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે સૌથી પહેલાં ગિરનારની પરિક્રમા કરી હતી. કેટલીક લોકકથાઓમાં પાંડવોનો પણ આ યાત્રા સાથે સંબંધ જોડવામાં આવે છે. જોકે, આ વાતને ઐતિહાસિક રીતે સાબિત કરતો ચોક્કસ દસ્તાવેજી પુરાવો ઉપલબ્ધ નથી. તેથી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે પ્રથમ પરિક્રમા કરી હોવાની વાતને ઐતિહાસિક હકીકતને બદલે ધાર્મિક લોકમાન્યતા તરીકે જ સમજવી જોઈએ. આસ્થા પ્રમાણે ગિરનારની પરિક્રમા કરવાથી 33 કરોડ દેવતાઓના આશીર્વાદ મળે છે અને સાત જન્મનું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે, તેવી પણ માન્યતા છે.
પરિક્રમાના ઇતિહાસમાં એક મહત્ત્વની બાબત એ પણ છે કે તેની પરંપરા કેટલી સદીઓ જૂની છે તેનો ચોક્કસ સમય નક્કી કરવો મુશ્કેલ છે. જોકે, પરિક્રમાના આધુનિક અને વ્યવસ્થિત સ્વરૂપના ઇતિહાસમાં ઈ.સ. 1864નું વર્ષ મહત્ત્વનું માનવામાં આવે છે. ઐતિહાસિક નોંધો અનુસાર જૂનાગઢના તત્કાલીન દીવાન અનંતજી અમરચંદ વસાવડાએ તે સમયે ગિરનારની પરિક્રમાને ફરી વ્યવસ્થિત રીતે શરૂ કરાવી હતી. કહેવાય છે કે તે વખતે આશરે 1,900 લોકોનો સંઘ પરિક્રમામાં જોડાયો હતો. એટલે કે, પરિક્રમાની પ્રાચીન ધાર્મિક પરંપરા અને ઈ.સ. 1864માં તેના થયેલા વ્યવસ્થિત આયોજનને અલગ-અલગ રીતે સમજવું જરૂરી છે.
ADVERTISEMENT

ADVERTISEMENT
ગિરનારની લીલી પરિક્રમા સાથે ચાર યુગની ધાર્મિક માન્યતા પણ જોડાયેલી છે. હિન્દુ ધર્મની માન્યતા પ્રમાણે સૃષ્ટિનો સમયગાળો સત્યયુગ, ત્રેતાયુગ, દ્વાપરયુગ અને કલિયુગ એમ ચાર યુગમાં વહેંચાયેલો છે. ગિરનારને આ ચારેય યુગની ધાર્મિક પરંપરાઓ સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે. આ પર્વતને માત્ર વર્તમાન સમયનું તીર્થ નહીં, પરંતુ પ્રાચીન સમયથી ઋષિ-મુનિઓ, સાધુ-સંતો અને તપસ્વીઓની સાધનાભૂમિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી જ ગિરનારની પરિક્રમાને ચાર યુગની આસ્થા અને પરંપરાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. જોકે, આ ધાર્મિક માન્યતાઓ છે, જેને ઇતિહાસની પ્રમાણિત ઘટનાઓ તરીકે રજૂ કરી શકાય નહીં.
ગિરનારની લીલી પરિક્રમા હિન્દુ પંચાંગના કારતક મહિનામાં યોજાય છે. સામાન્ય રીતે કારતક સુદ અગિયારસ એટલે કે દેવઉઠી એકાદશીથી કારતક પૂર્ણિમા એટલે કે દેવદિવાળી સુધી આ ધાર્મિક યાત્રાનો સમયગાળો હોય છે. હિન્દુ માન્યતા પ્રમાણે અષાઢ સુદ એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ક્ષીરસાગરમાં શયન કરવા જાય છે અને કારતક સુદ એકાદશીના દિવસે યોગનિદ્રામાંથી જાગે છે. આ દિવસને દેવઉઠી એકાદશી અથવા પ્રબોધિની એકાદશી કહેવામાં આવે છે. ચાતુર્માસની પૂર્ણાહુતિ બાદ આ દિવસથી શુભ અને માંગલિક કાર્યોની શરૂઆત થતી હોવાની પણ માન્યતા છે.
દેવઉઠી એકાદશીથી શરૂ થતી ગિરનારની પરિક્રમા દેવદિવાળીના દિવસે પૂર્ણ થાય છે. દેવદિવાળી કારતક પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનું શૈવ પરંપરામાં પણ વિશેષ મહત્ત્વ છે. એવી ધાર્મિક માન્યતા છે કે આ દિવસે દેવતાઓ પૃથ્વી પર આવીને દિવાળી ઉજવે છે. આથી કારતક મહિનાની આ પાંચ દિવસીય યાત્રાને ધાર્મિક દૃષ્ટિએ વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે.
પરિક્રમાની શરૂઆતના દિવસે અનેક ભાવિકો દામોદર કુંડમાં સ્નાન કરે છે અને દામોદરજીનાં દર્શન કરે છે. ત્યારબાદ ભવનાથ મહાદેવ અને દૂધેશ્વર મહાદેવનાં દર્શન કરીને પરિક્રમાની તૈયારી કરે છે. ભવનાથ તળેટીમાંથી નીકળતી આ યાત્રામાં ભજન-કીર્તન, જયઘોષ અને 'જય ગિરનારી'ના નાદ સાથે શ્રદ્ધાળુઓ આગળ વધે છે. પરિક્રમામાં જોડાનારા ઘણા લોકો માટે આ માત્ર ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ વર્ષોથી ચાલતી આવતી પારિવારિક અને સામાજિક પરંપરા પણ છે.

ગિરનારની લીલી પરિક્રમાનો કુલ માર્ગ આશરે 36 કિલોમીટરનો છે. આ માર્ગ ભવનાથ તળેટીથી શરૂ થાય છે અને ગિરનારના જંગલ વિસ્તારની ફરતે ફરી ભવનાથ ખાતે જ પૂર્ણ થાય છે. સામાન્ય રીતે આ માર્ગને ચાર મુખ્ય પડાવમાં વહેંચવામાં આવે છે. દરેક પડાવમાં અલગ પ્રકારનો કુદરતી નજારો, ધાર્મિક સ્થળો અને મુશ્કેલ રસ્તાઓ જોવા મળે છે. પરિક્રમા દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓ ગિરનારના ગાઢ જંગલ, પહાડી ઘોડીઓ, નદી-નાળાં અને પથરાળ રસ્તાઓમાંથી પસાર થાય છે.
પરિક્રમાનો પ્રથમ પડાવ ભવનાથ તળેટીથી ઝીણા બાવાની મઢીનો છે, જે આશરે 12 કિલોમીટરનો છે. ભવનાથ તળેટીના દૂધેશ્વર મહાદેવ મંદિર પાસેથી યાત્રાનો પ્રારંભ થાય છે. અહીંથી યાત્રાળુઓ ઇટવા ઘોડીના જંગલ માર્ગે આગળ વધે છે. ગિરનારના ગાઢ જંગલ અને પહાડી રસ્તાઓમાંથી પસાર થઈને તેઓ ઝીણા બાવાની મઢી પહોંચે છે. હસનાપુર ડેમ નજીક આવેલું આ સ્થળ પરિક્રમાનો પ્રથમ મોટો પડાવ છે. અહીં મોટી સંખ્યામાં યાત્રાળુઓ આરામ કરે છે અને રાત્રિ રોકાણ પણ કરે છે.
બીજો પડાવ ઝીણા બાવાની મઢીથી માળવેલાનો છે, જે આશરે 8 કિલોમીટરનો છે. આ માર્ગમાં ગિરનારના જંગલનું સૌંદર્ય જોવા મળે છે. રસ્તામાં ચંદ્રમૌલેશ્વર મહાદેવ, સરકડિયા હનુમાનજી મંદિર અને સૂરજકુંડ જેવાં ધાર્મિક સ્થળો આવેલાં છે. શ્રદ્ધાળુઓ અહીં દર્શન કરીને આગળ વધે છે. આ સમગ્ર વિસ્તાર વન્યજીવ અભયારણ્યનો ભાગ હોવાથી અહીં વનવિભાગના નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
ત્રીજો પડાવ માળવેલાથી બોરદેવીનો છે, જે આશરે 8 કિલોમીટરનો છે. આ તબક્કો પરિક્રમાના સૌથી પડકારજનક ભાગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. આ રસ્તામાં નળપાણીની ઘોડી આવે છે. અહીં પહાડી ચઢાણ અને ઉતાર હોવાથી પગપાળા ચાલનારાઓએ ખાસ સાવચેતી રાખવી પડે છે. આ માર્ગે આગળ વધતાં યાત્રાળુઓ બોરદેવી માતાજીના મંદિર સુધી પહોંચે છે. ગિરનારની પ્રકૃતિ અને ધાર્મિક આસ્થાનું અનોખું સંયોજન આ માર્ગ પર જોવા મળે છે.
ચોથો અને અંતિમ પડાવ બોરદેવીથી ભવનાથ તળેટીનો છે, જે આશરે 8 કિલોમીટરનો છે. બોરદેવી માતાજીનાં દર્શન કર્યા બાદ શ્રદ્ધાળુઓ ફરી ભવનાથ તરફ પ્રયાણ કરે છે. ભવનાથ તળેટી પહોંચતાં આશરે 36 કિલોમીટરની આ પદયાત્રા પૂર્ણ થાય છે. આમ, ચારેય પડાવનું અંતર 12, 8, 8 અને 8 કિલોમીટર મળીને કુલ 36 કિલોમીટર થાય છે.
ગિરનારની લીલી પરિક્રમાની વિશેષતા એ છે કે તેના માર્ગમાં અનેક ધાર્મિક સ્થળો અને કુદરતી સ્થળો આવેલાં છે. કાળકાનો વડલો, ઝીણા બાવાની મઢી, ચંદ્રમૌલેશ્વર મહાદેવ, સરકડિયા હનુમાનજી મંદિર, સૂરજકુંડ, નાગદેવતાનું સ્થાનક અને બોરદેવી માતાજીનું મંદિર આ યાત્રાનાં મહત્ત્વનાં સ્થળો છે. આ સ્થળોએ શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન કરે છે અને થોડો સમય રોકાઈને આરામ પણ કરે છે.
ખાસ વાત એ છે કે પરિક્રમાના માર્ગમાં આવતા તમામ સ્થળો એકસરખા પ્રકારનાં નથી. ક્યાંક નાનાં મંદિરો અને સાધુ-સંતોનાં આશ્રમો જોવા મળે છે, તો ક્યાંક કુદરતી જળાશયો અને જંગલનાં રમણીય દૃશ્યો જોવા મળે છે. હસનાપુર ડેમ નજીકનો વિસ્તાર અને જંગલમાંથી પસાર થતો માર્ગ યાત્રાળુઓ માટે વિશેષ આકર્ષણ ધરાવે છે. ગિરનારના જંગલમાં વસતા વન્યજીવોના કારણે આ યાત્રા દરમિયાન કુદરતની નજીક હોવાનો અનુભવ પણ થાય છે.
ગિરનારનો મોટો વિસ્તાર વન્યજીવ અભયારણ્ય હેઠળ આવે છે. સામાન્ય દિવસોમાં આ જંગલના કેટલાક વિસ્તારોમાં લોકોની અવરજવર પર વનવિભાગના નિયમો મુજબ નિયંત્રણ હોય છે. પરંતુ લીલી પરિક્રમાના સમયગાળા દરમિયાન વહીવટી તંત્ર અને વનવિભાગની મંજૂરીથી પરિક્રમાનો નિર્ધારિત માર્ગ શ્રદ્ધાળુઓ માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવે છે.
આ વ્યવસ્થા પાછળનો મુખ્ય હેતુ ધાર્મિક પરંપરાને જાળવી રાખવાની સાથે વન્યજીવો અને જંગલની સુરક્ષા જાળવવાનો છે. ગિરનારના જંગલમાં સિંહ, દીપડા સહિત અનેક પ્રકારનાં વન્યજીવો વસવાટ કરે છે. તેથી પરિક્રમા દરમિયાન યાત્રાળુઓને નિર્ધારિત માર્ગ પર જ ચાલવા, જંગલમાં કચરો ન ફેંકવા અને વન્યજીવોને હેરાન ન કરવા સૂચના આપવામાં આવે છે. જંગલમાં આગ લાગવાનું જોખમ ટાળવા માટે ધૂમ્રપાન અને જ્વલનશીલ વસ્તુઓથી દૂર રહેવું પણ જરૂરી છે.
આ રીતે ધાર્મિક આસ્થા અને પ્રકૃતિનું સંરક્ષણ બંને સાથે ચાલે છે. પરિક્રમાનો હેતુ માત્ર ગિરનારની પ્રદક્ષિણા કરવાનો નથી, પરંતુ આ પવિત્ર પર્વત અને તેની આસપાસની પ્રાકૃતિક સંપત્તિ પ્રત્યેની જવાબદારી નિભાવવાનો પણ છે.
ગિરનાર લીલી પરિક્રમા – આપની સુવિધા અને સલામતી અમારી પ્રાથમિકતા… ગિરનાર લીલી પરિક્રમા અન્વયે વિવિધ વિભાગો/ખાતાઓના કંટ્રોલરૂમના સંપર્ક નંબર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. કોઈપણ આપાતકાલીન પરિસ્થિતિમાં અથવા જરૂરી સહાય માટે નીચે દર્શાવેલ સંપર્ક નંબરો પર સંપર્ક કરવા નમ્ર અપીલ છે. https://t.co/NqhltyJYtS
— Collector Junagadh (@collectorjunag) November 18, 2026
ગિરનારની લીલી પરિક્રમામાં સામાજિક સેવા અને માનવતાનું પણ અનોખું સ્વરૂપ જોવા મળે છે. પરિક્રમાના દિવસો દરમિયાન વિવિધ ધાર્મિક સંસ્થાઓ, સેવાભાવી મંડળો અને સ્વયંસેવકો દ્વારા માર્ગમાં અલગ-અલગ સ્થળોએ અન્નક્ષેત્ર અને સદાવ્રત શરૂ કરવામાં આવે છે. અહીં યાત્રાળુઓને વિનામૂલ્યે ભોજન, નાસ્તો, ચા અને પીવાનું પાણી આપવામાં આવે છે. કેટલાક સ્થળોએ રાત્રિ રોકાણ અને આરામ માટે પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.
પરિક્રમામાં જોડાનારા અનેક લોકો પોતાનું ભોજન સાથે લઈને આવે છે, જ્યારે કેટલાક શ્રદ્ધાળુઓ જંગલમાં પરંપરાગત રીતે વનભોજનનો આનંદ માણે છે. આ દરમિયાન સેવાભાવી લોકો અજાણ્યા યાત્રાળુઓને પણ પરિવારના સભ્યની જેમ ભોજન પીરસે છે. કોઈને પાણીની જરૂર હોય તો પાણી આપે છે, કોઈ થાકી ગયું હોય તો આરામ કરવાની જગ્યા આપે છે. આ રીતે પરિક્રમા માત્ર ધાર્મિક મેળાવડો નહીં, પરંતુ સામૂહિક સેવા, સહકાર અને માનવતાનો ઉત્સવ પણ બની જાય છે.
આ વર્ષે ગિરનારની લીલી પરિક્રમા 20 નવેમ્બરથી 24 નવેમ્બર દરમિયાન યોજાવાની છે. જૂનાગઢ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર દ્વારા લાખો યાત્રાળુઓની સંભવિત ભીડને ધ્યાનમાં રાખીને વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. 20 નવેમ્બરની મધરાતથી પરિક્રમાનો વિધિવત પ્રારંભ થશે. સુરક્ષા માટે 2,200થી વધુ પોલીસ અને સુરક્ષાકર્મીઓ તહેનાત કરવામાં આવશે. યાત્રાળુઓની અવરજવર સરળ બને તે માટે એસટી વિભાગ દ્વારા આશરે 450 બસો દોડાવવામાં આવશે.
ગિરનાર લીલી પરિક્રમા – ૨૦૨૬ “નિર્ભય સવારી” – સ્માર્ટ રિક્ષા ડેટાબેઝ ગિરનાર લીલી પરિક્રમા દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓની સલામતી અને સુરક્ષિત મુસાફરી સુનિશ્ચિત કરવા જૂનાગઢ જિલ્લા પોલીસ દ્વારા “નિર્ભય સવારી” જૂનાગઢ જિલ્લા પોલીસ સેવા | સુરક્ષા | શાંતિ https://t.co/Ru6BR7covU
— SP Junagadh (@SP_Junagadh) November 17, 2026
આ ઉપરાંત પરિક્રમા માર્ગ પર 11 કામચલાઉ આરોગ્ય કેન્દ્રો, એમ્બ્યુલન્સ, મોબાઇલ હેલ્થ યુનિટ અને તબીબી ટીમોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. યાત્રાળુઓ માટે 2,500થી વધુ શૌચાલય, પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા અને વીજળીની સુવિધા ઊભી કરવામાં આવી છે. વનવિભાગના 425થી વધુ કર્મચારીઓને પણ ફરજ સોંપવામાં આવી છે. પરિક્રમાના માર્ગ પર વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા અન્નક્ષેત્ર અને સદાવ્રતનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
ગીરનાર લીલી પરિક્રમા દરમિયાન યાત્રિકોની સુરક્ષા માટે જૂનાગઢ જિલ્લા પોલીસ દ્વારા વ્યૂહાત્મક 15 સ્થળોએ 42 CCTV કેમેરા લગાવી સતત દેખરેખ રાખવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. તથા કોઈપણ અનિચ્છનીય બનાવને ત્વરિત પ્રતિસાદ આપવા પોલીસ તંત્ર સજ્જ છે. યાત્રિકોની સુરક્ષા અમારી પ્રાથમિકતા! https://t.co/mjxW2j6aKQ
— SP Junagadh (@SP_Junagadh) November 17, 2026
ગિરનારની લીલી પરિક્રમામાં દર વર્ષે ગુજરાત ઉપરાંત દેશનાં અન્ય રાજ્યોમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આવે છે. આ યાત્રામાં ભાગ લેનારાઓની સંખ્યા કેટલી મોટી હોય છે તેનો અંદાજ અગાઉના વર્ષોના આંકડા પરથી પણ લગાવી શકાય છે. જિલ્લા વહીવટી તંત્રના આંકડા અનુસાર વર્ષ 2022માં આશરે 12.19 લાખ, વર્ષ 2023માં 16.25 લાખ અને વર્ષ 2024માં 7.84 લાખ શ્રદ્ધાળુઓએ પરિક્રમામાં ભાગ લીધો હતો. વર્ષ 2025માં વરસાદને કારણે પરિક્રમા યોજાઈ નહોતી.
આ પરિક્રમાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં ઉંમર, જ્ઞાતિ, પ્રદેશ કે આર્થિક સ્થિતિના ભેદભાવ વગર લોકો જોડાય છે. કોઈ ભગવાનનાં દર્શન અને પુણ્યપ્રાપ્તિની ભાવનાથી આવે છે, તો કોઈ વર્ષોથી ચાલી આવતી પારિવારિક પરંપરા નિભાવવા માટે આવે છે. ઘણા લોકો માટે આ યાત્રા આત્મશાંતિ અને આધ્યાત્મિક અનુભવ મેળવવાનો અવસર હોય છે. બીજી તરફ સેવાભાવી સંસ્થાઓ માટે આ નિઃસ્વાર્થ સેવા કરવાનો અવસર બને છે.
આમ, ગિરનારની લીલી પરિક્રમા માત્ર 36 કિલોમીટરનું અંતર કાપવાની પદયાત્રા નથી. તેની સાથે સદીઓ જૂની ધાર્મિક માન્યતાઓ, લોકકથાઓ, પ્રકૃતિ પ્રત્યેનો આદર અને સામાજિક એકતાની ભાવના જોડાયેલી છે. ગિરનારની ગોદમાં યોજાતી આ યાત્રા ગુજરાતની એવી પરંપરા છે, જેમાં શ્રદ્ધા, સેવા અને પ્રકૃતિનો અનોખો સંગમ જોવા મળે છે. દર વર્ષે લાખો લોકો 'જય ગિરનારી'ના નાદ સાથે આ યાત્રામાં જોડાય છે અને ગિરનારની પ્રદક્ષિણા કરીને પોતાની આસ્થાને વ્યક્ત કરે છે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
વધુ વાંચો