National / નેસ્લે અને HULને પોષણ ઉત્પાદનોના કથિત ભ્રામક દાવા બદલ નોટિસ, ગંભીર ઉલ્લંઘન બાદ બાલાજી ફૂડ પ્રોડક્ટ્સનું લાઇસન્સ રદ

પોષણ અને સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને ગ્રાહકો વિવિધ ઉત્પાદનો ખરીદતા હોય છે, પરંતુ જો આ ઉત્પાદનોના લેબલ અને જાહેરાતોમાં કરવામાં આવતા દાવા નિયમો સાથે સુસંગત ન હોય તો ગ્રાહકોના વિશ્વાસ પર સવાલ ઊભા થાય છે. આવી જ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (FSSAI)એ મોટી કાર્યવાહી કરી છે. શનિવારે નિયમનકારે નેસ્લે ઇન્ડિયા અને હિન્દુસ્તાન યુનિલિવર લિમિટેડ (HUL) સહિતની અગ્રણી FMCG કંપનીઓને અમુક પોષણ ઉત્પાદનો અંગે કથિત ભ્રામક દાવા અને નિયમનકારી બિન-પાલન બદલ નોટિસ ફટકારી છે. આ ઉપરાંત, ખાદ્ય સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાના ગંભીર ઉલ્લંઘનને પગલે બાલાજી ફૂડ પ્રોડક્ટ્સનું લાઇસન્સ પણ તાત્કાલિક અસરથી રદ કરવામાં આવ્યું છે.

નેસ્લે ઇન્ડિયાના ઉત્પાદન અંગે FSSAIની નોટિસ

FSSAIએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે નેસ્લે ઇન્ડિયાને તેના 'નેસ્લે રિસોર્સ રેનલ વેનીલા ફ્લેવર પાવડર' અંગે નોટિસ આપવામાં આવી છે. આ ઉત્પાદન રૂઢિચુસ્ત રીતે સારવાર કરાયેલા ક્રોનિક કિડની રોગ ધરાવતા લોકોના આહાર વ્યવસ્થાપન માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. નિયમનકારના જણાવ્યા અનુસાર, મળેલી ફરિયાદ, ઉત્પાદનના લેબલ, જાહેરાતો અને ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પરની પ્રોડક્ટ લિસ્ટિંગની તપાસ દરમિયાન અનેક નિયમનકારી ખામીઓ સામે આવી હતી.

આ પ્રકારનાં ઉત્પાદનો માટે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ

FSSAIએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રકારનાં ઉત્પાદનો માટે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ (હેલ્થ સપ્લિમેન્ટ્સ, ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ્સ, સ્પેશિયલ ડાયેટરી યુઝ માટેના ફૂડ, સ્પેશિયલ મેડિકલ પર્પઝ માટેના ફૂડ તથા પ્રીબાયોટિક અને પ્રોબાયોટિક ફૂડ) રેગ્યુલેશન્સ, 2022 હેઠળ પૂર્વ મંજૂરી જરૂરી છે. જોકે, કંપનીએ જરૂરી મંજૂરી મેળવી ન હોવાથી ઉત્પાદન લાગુ નિયમોનું પાલન કરતું ન હોવાનું નિયમનકારે જણાવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, ઉત્પાદનના લેબલ પર ફરજિયાત શાકાહારી અથવા માંસાહારી પ્રતીક ન હોવાની ખામી પણ નોંધવામાં આવી હતી. FSSAIએ કંપનીને કારણદર્શક નોટિસનો જવાબ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં રજૂ કરવા જણાવ્યું છે. સંતોષકારક જવાબ નહીં મળે તો ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા હેઠળ વધુ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

HULના હોર્લિક્સ મધર્સ પ્લસ પર સવાલ

FSSAIએ હિન્દુસ્તાન યુનિલિવર લિમિટેડને 'હોર્લિક્સ મધર્સ પ્લસ કેસર 400 ગ્રામ BIB' અંગે પણ નોટિસ ફટકારી છે. આ ઉત્પાદનના લેબલ પર કરવામાં આવેલા 'સ્વસ્થ જન્મ વજન' અને જાહેરાતોમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા 'શિશુના સ્વસ્થ જન્મ વજન માટે' જેવા દાવાઓને નિયમનકારે સંભવિત રીતે ભ્રામક ગણાવ્યા છે. આ ઉપરાંત, ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પર ઉત્પાદનના પ્રચાર માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા કેટલાક વર્ણનો પણ નિયમનકારી આવશ્યકતાઓને અનુરૂપ ન હોવાનું જણાવાયું છે. આ મામલે HUL પાસેથી સ્પષ્ટતા માગવામાં આવી છે.

હોર્લિક્સ વિમેન્સ પ્લસના દાવાઓની પણ તપાસ

HULના 'હોર્લિક્સ વિમેન્સ પ્લસ ચોકલેટ ન્યુટ્રિશન ડ્રિંક 400 ગ્રામ' અંગે અલગથી નોટિસ આપવામાં આવી છે. FSSAIએ ઉત્પાદનના પ્રચારમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા અનેક દાવાઓ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. આ દાવાઓમાં 'મજબૂત હાડકાં માટે પોષણ', '6 મહિનામાં હાડકાની મજબૂતાઈ સુધારવામાં મદદ કરવા માટે ક્લિનિકલી સાબિત' અને 'હાડકાના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો' જેવા દાવાઓનો સમાવેશ થાય છે. નિયમનકારે આ દાવાઓને સંભવિત રીતે ભ્રામક અથવા લાગુ ધોરણોનું પાલન ન કરતા ગણાવ્યા છે. નિયમનકારે 'સ્વસ્થ સ્નાયુઓ' જેવા દાવા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. FSSAIના જણાવ્યા અનુસાર, ખાદ્ય ઉત્પાદનોના દાવાઓમાં 'સ્વસ્થ' શબ્દના ઉપયોગને નિયંત્રિત કરતી જોગવાઈઓનું પાલન થવું જરૂરી છે.

FSSAI has issued notices to Nestlé India Ltd. and Hindustan Unilever Ltd. regarding misleading claims and non-compliances. Additionally, licenses have been suspended for M/s Sukhdarshan Pharma and M/s Bala Ji Food Products for serious food safety violations. 1(2) #FSSAINotice https://t.co/Nqf0VE3llt

— FSSAI (@fssaiindia) October 17, 2026

'કોઈ ઉમેરેલી ખાંડ નથી'

વધુમાં, ઉત્પાદનના ફોર્મ્યુલેશનમાં માલ્ટોડેક્સ્ટ્રિન હોવા છતાં 'કોઈ ઉમેરેલી ખાંડ નથી' એવો દાવો સંભવિત રીતે ભ્રામક હોવાનું નિયમનકારે નોંધ્યું હતું. પોષણ માહિતીના કોષ્ટકમાં પણ ખામીઓ મળી આવી હતી. 'કેલ્શિયમ, વિટામિન D અને K2 ના 100 ટકા RDA' અંગેના દાવાને પણ લાગુ ખાદ્ય સુરક્ષા આવશ્યકતાઓ સાથે સુસંગત ન હોવાનું જણાવાયું હતું. FSSAIએ HULને પણ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં નોટિસનો જવાબ આપવા જણાવ્યું છે. સાથે જ સંબંધિત લાઇસન્સિંગ સત્તાવાળાઓ અને ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મને ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા અનુસાર જરૂરી કાર્યવાહી કરવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

બાલાજીનું લાઈસન્સ પણ સસ્પેન્ડ થયું

ખાદ્ય સુરક્ષાના નિયમોના ગંભીર ઉલ્લંઘન બદલ બાલા જી ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. તપાસ દરમિયાન સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય સુરક્ષાને લગતી ગંભીર ખામીઓ સામે આવી હતી. અગાઉ પણ લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ કરાયું હતું, પરંતુ કંપનીનો ખુલાસો સંતોષકારક ન જણાતાં FSSAI દ્વારા લાઇસન્સ તાત્કાલિક અસરથી રદ કરવામાં આવ્યું છે. સાથે જ કંપનીને ઉત્પાદન, પેકેજિંગ, પ્રોસેસિંગ અને વિતરણ સહિતની તમામ કામગીરી તાત્કાલિક બંધ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. જોકે, કંપની દ્વારા આપવામાં આવેલા ખુલાસાઓ સંતોષકારક જણાયા નહોતા અને નોંધાયેલી ખામીઓ દૂર કરવામાં આવી ન હતી. પરિણામે લાઇસન્સ રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. FSSAIએ બાલાજી ફૂડ પ્રોડક્ટ્સને તમામ ઉત્પાદન, પ્રક્રિયા, પેકેજિંગ અને વિતરણ પ્રવૃત્તિઓ તાત્કાલિક બંધ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.

આ પણ વાંચો : કોલકાતામાં દુર્ગા પૂજાની ઉજવણી વચ્ચે મોટી દુર્ઘટના! અનેક લોકોનાં મોતની આશંકા અને 40 જેટલા ઘાયલ

ખાદ્ય ઉત્પાદનોના દાવાઓ પર નિયમનકારની નજર

આ સમગ્ર કાર્યવાહીથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ખાદ્ય ઉત્પાદનોના લેબલ, જાહેરાતો, પોષણ સંબંધિત દાવાઓ અને ઉત્પાદન મંજૂરીઓના નિયમોનું પાલન કરવું કંપનીઓ માટે જરૂરી છે. નેસ્લે ઇન્ડિયા અને HULના કિસ્સામાં હાલ નોટિસ અને સ્પષ્ટતા માગવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે, જ્યારે બાલાજી ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ સામે લાઇસન્સ રદ કરવાનું પગલું લેવામાં આવ્યું છે. નોંધનીય છે કે નેસ્લે અને HUL સામેની કાર્યવાહી નોટિસના તબક્કે છે અને કંપનીઓના જવાબ બાદ આગળની કાર્યવાહી અંગે નિર્ણય લેવાઈ શકે છે. બીજી તરફ, બાલાજી ફૂડ પ્રોડક્ટ્સને તમામ સંબંધિત કામગીરી બંધ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.