SCO સમિટ 2025 / PM મોદી-જિનપિંગ અને પુતિનની જ્યાં મુલાકાત થશે તે SCO સમિટ શું છે?, જાણો A to z માહિતી

SCO Summit : શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO) સમિટ આ શબ્દ તમે સાંભળ્યો જ હશે. આજે એટલે કે રવિવારે ચીનના તિયાનજિન શહેરમાં શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO) સમિટનો બે દિવસીય આરંભ થયો છે. આ સમિટ 31 ઑગસ્ટથી 1 સપ્ટેમ્બર સુધી યોજાશે અને તેને અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી SCO સમિટ માનવામાં આવી રહી છે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ આ સમિટની યજમાની કરી રહ્યા છે.

હવે જાણો વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ સમિટનું મહત્વ

આ સમિટ એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે ભૂ-રાજનૈતિક તણાવ અને ટ્રેડ વોર્સ ચાલી રહી છે. ખાસ કરીને અમેરિકાના ટેરિફ વિવાદો, યુક્રેન યુદ્ધ અને મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે આ મંચ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે.

કયા નેતાઓ ભાગ લઈ રહ્યા છે?

આ વર્ષે 2018 પછી પ્રથમવાર ચીનમાં આ સમિટ થઈ રહી છે અને તેમાં 20થી વધુ દેશોના હેડ્સ ઑફ સ્ટેટ અને 10 આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોના નેતાઓ હાજર છે

• ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી
• રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમિર પુટિન
• ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશ્કિયન
• પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શહબાઝ શરીફ
• સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેન્સ
• ASEAN મહાસચિવ કાઓ કિમ હાઉર્ન
• મલેશિયાના વડા પ્રધાન અનવર ઈબ્રાહિમ
• ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોઓ સુબિયાન્તો
• વિયતનામના વડા પ્રધાન ફામ મિન્હ ચિન્હ

તેમજ કમ્બોડિયા, લાઓસ અને મ્યાનમાર જેવા દેશોના નેતાઓ પણ ઉપસ્થિત છે.

હવે જાણીએ SCOનો 2001થી અત્યાર સુધીનો પ્રવાસ

SCOની સ્થાપના 2001માં થઈ હતી. તે પહેલાં તેને “શાંઘાઈ ફાઈવ” તરીકે ઓળખવામાં આવતા જેને ચીન, રશિયા, કઝાખસ્તાન, કિર્ગિસ્તાન અને તાજિકિસ્તાનએ 1990ના દાયકામાં બનાવી હતી. તેનું મુખ્ય ઉદ્દેશ સીમાવિવાદોનું સમાધાન અને પારસ્પરિક વિશ્વાસ સ્થાપિત કરવાનો હતો. આજની તારીખે SCOમાં 10 સંપૂર્ણ સભ્ય દેશો છે જેમાં ઉઝ્બેકિસ્તાન, ભારત, પાકિસ્તાન, ઈરાન અને તાજેતરમાં જોડાયેલ બેલારૂસ સામેલ છે. અફઘાનિસ્તાન અને મંગોલિયા ઓબ્ઝર્વર દેશ છે, જ્યારે તુર્કીયે, શ્રીલંકા, કમ્બોડિયા અને મ્યાનમાર સહિત 14 દેશ ડાયલોગ પાર્ટનર તરીકે જોડાયેલા છે. SCOના સભ્ય દેશોની કુલ વસતિ વિશ્વની લગભગ 42% છે અને આ દેશો મળીને વૈશ્વિક GDPનો 25% હિસ્સો ધરાવે છે.

હવે જાણીએ ભારત-ચીન સંબંધો અને મોદીની યાત્રા વિશે

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 2018 પછી પ્રથમ વખત ચીન પહોંચ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ભારત અને ચીન વચ્ચે સંબંધો તણાવભર્યા રહ્યા છે, પરંતુ હાલમાં તેમાં થોડીક રાહત જોવા મળી રહી છે. અમેરિકાએ ભારત સાથે ટેરિફ ઘટાડવાના ઇનકાર બાદ ભારતે પોતાની કૂટનીતિ ફરીથી સંતુલિત કરવાનો પ્રયત્ન શરૂ કર્યો છે. તાજેતરમાં ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી ભારત આવ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે, ભારત અને ચીને એકબીજાને સ્પર્ધક નહિ પરંતુ ભાગીદાર તરીકે જોવું જોઈએ.

ભારત-પાકિસ્તાન ટકરાવ અને SCOમાં તણાવ

જૂન 2024માં થયેલી SCOની ડિફેન્સ મિટિંગ દરમિયાન ભારતે એક સંયુક્ત નિવેદન પર હસ્તાક્ષર કરવાને ઇનકાર કર્યો હતો. કારણ કે તે નિવેદનમાં પાકિસ્તાનને વિશેષ સ્થાન આપાયું હતું અને 22 એપ્રિલે પહેલગામમાં પર્યટકો પર થયેલા હુમલાનો ઉલ્લેખ નહોતો. જવાબરૂપે ભારતે ઓપરેશન ‘સિંદૂર’ હાથ ધર્યું અને અહેવાલ હતા કે, ચીને પાકિસ્તાનને ઈન્ટેલિજન્સ પૂરી પાડી હતી. પાકિસ્તાને ચીનના હથિયારોનો ઉપયોગ કરીને ભારત પર હુમલા કર્યા હોવાનો પણ દાવો થયો છે. તેમ છતાં ભારત અને ચીન એક જ મંચ પર ચર્ચા માટે તૈયાર છે. SCOની વધતી સભ્યતા અને સહભાગિતા બતાવે છે કે, દુનિયા હવે મલ્ટીપોલર વર્લ્ડ ઓર્ડર તરફ આગળ વધી રહી છે.

શું છે આ SCO સમિટનો મુખ્ય એજન્ડા ?

SCO સામાન્ય રીતે સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધ, વેપાર અને ઊર્જા સહકાર જેવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત રહે છે. પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિમાં યુક્રેન યુદ્ધ, ઈરાન-ઇઝરાઇલ તણાવ અને અમેરિકા સાથેના ટેરિફ વિવાદો પણ એજન્ડામાં છે. રશિયા અને અમેરિકા વચ્ચેનો તણાવ પણ ઊંડો બન્યો છે. તાજેતરમાં પ્યુટિન અને ટ્રંપ વચ્ચે અલાસ્કામાં બેઠક યોજાઈ હતી જે કોઈ નિષ્કર્ષ પર નહીં પહોંચી. ચીન સતત સંઘર્ષોનો શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ લાવવાની વાત કરી રહ્યો છે, પરંતુ યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમીર ઝેલેન્સકી ચીને સુરક્ષા ભરોસો આપનાર દેશ માનવા તૈયાર નથી. આ તરફ હવે જ્યારે મોદીએ ચીનમાં પગ મુકી દીધો છે તે પહેલાં ઝેલેન્સ્કીએ તેમની સાથે વાત કરી હતી અને જણાવ્યું કે, PM મોદી રશિયા સાથે યુક્રેન મુદ્દે ચર્ચા કરશે.

આ પણ વાંચો : ટ્રમ્પના ટેરિફ યુદ્ધ વચ્ચે મોદી-શી જિનપિંગની મુલાકાત રમત બદલી નાખશે ! અમેરિકાને સીધો સંદેશ?

પશ્ચિમી દેશોના વિકારમાં ઉભું થતું મંચ

કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે, SCO હવે NATO અને G7 જેવા પશ્ચિમી સંગઠનોના વિકલ્પ તરીકે ઊભરતો જઈ રહ્યો છે. રશિયા, ચીન, ઈરાન અને ભારત જેવા દેશો તેનો ઉપયોગ પશ્ચિમી દબાણ સામે સંતુલન બનાવવા માટે કરી રહ્યા છે. અહીં ડી-ડોલરાઇઝેશનની ચર્ચા પણ વારંવાર થાય છે, જેને ભારતે પોતાને દૂર રાખ્યું છે, તેમ છતાં આ વિષય પર ચર્ચા ચાલુ છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લે સ્ટોર/ એપ સ્ટોર પર જઈને અથવા આ લાઈન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ