એકતાના શિલ્પી / જેને રજવાડાઓને એક કરી અખંડ ભારત બનાવ્યું, જાણો એ વલ્લભભાઈની 'સરદાર' પટેલ બનવા સુધીની સફર

Sardar Vallabhbhai Patel: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે દેશની એકતાને હંમેશા અગ્રેસર રાખી હતી. તેમણે આઝાદી પછી દેશને એકીકૃત કરીને ભારતનું નિર્માણ અને એકીકરણ કરવામાં સફળતા મેળવી હતી. એટલે જ તો તેમના માટે કહેવામાં આવે છે કે, અસરદાર 'સરદાર'. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની આજે 150મી જન્મજયંતિ ઉજવાઈ રહી છે. જેમણે રાજકીય અને રાજદ્વારી ક્ષમતા બતાવીને સ્વતંત્ર ભારતને એક કરવાનું અસાધારણ કાર્ય ખૂબ જ કાર્યક્ષમતાથી કર્યું હતું, સરદાર પટેલનો જન્મજયંતિને રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

150મી જન્મજયંતિ બે વર્ષ સુધી ઉજવવામાં આવશે

આ વખતે દેશના પ્રથમ ગૃહમંત્રી અને લોખંડી પુરુષ તરીકે જાણીતા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની 150મી જન્મજયંતિ 2024 થી 2026 સુધીના બે વર્ષના રાષ્ટ્રવ્યાપી કાર્યક્રમ સાથે ઉજવશે. દેશમાં 2014થી દર વર્ષે સરદારના જન્મદિવસને એકતા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. સરદાર પટેલના દ્રઢ નિશ્ચય, કર્તવ્ય પ્રત્યેની નિષ્ઠા અને રાષ્ટ્ર પ્રત્યેના લોખંડી ઈરાદાનું પરિણામ છે કે આજે આઝાદીના 76 વર્ષ પછી ભારત વિશ્વની સામે આદર સાથે મક્કમ અને અખંડ ઊભું છે. એકતા દિવસના દિવસે સમગ્ર દેશ રન ફોર યુનિટી અને રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસના શપથ લે છે.

સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીનું નિર્માણ

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના સન્માનમાં સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. તે સરદાર સરોવર ડેમથી 3.5 કિલોમીટરના અંતરે એક સુંદર જગ્યાએ કેવડિયામાં બનાવવામાં આવ્યું છે. આ વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા છે. જેની ઊંચાઈ 182 મીટર છે. તેમાં 135 મીટરની ઉંચાઈ પર પ્રેક્ષક ગેલેરી છે, જેમાં 200 લોકો બેસીને મનમોહક દૃશ્ય જોઈ શકે છે. સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીનું નિર્માણ કાર્ય માત્ર 46 મહિનામાં પૂર્ણ થયું છે. જેમાં 70 હજાર મેટ્રિક ટન સિમેન્ટ, 6 હજાર મેટ્રિક ટન સ્ટ્રક્ચરલ સ્ટીલ અને 18 હજાર 500 મેટ્રિક ટન રિઇન્ફોર્સમેન્ટ બારનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. સરદાર પટેલની 143મી જન્મજયંતિ નિમિત્તે 31 ઓક્ટોબર, 2018ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ પ્રતિમા સ્ટેચ્યુ ઓફ લિબર્ટી કરતાં લગભગ બમણી ઊંચી છે. તે પ્રખ્યાત શિલ્પકાર રામ વી સુતાર દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.

View this post on Instagram

A post shared by VTV Gujarati News and Beyond (@vtv_gujarati_news)

<script async src="//www.instagram.com/embed.js"></script>

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનો જીવન પરિચય

ગુજરાતના આણંદ નજીકના કરમસદ ગામના એક સામાન્ય જમીનદારને ત્યાં 1875ની 31મી ઓક્ટોબરે જન્મેલા બાળકનું નામ વલ્લભભાઈ જવેરભાઈ પટેલ હતું. ખેડૂત પરિવારમાં જન્મેલા પટેલને તેમની રાજદ્વારી ક્ષમતાઓ માટે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. સરદાર પટેલને તેમનું શાળાકીય શિક્ષણ પૂરું કરવામાં ઘણો સમય લાગ્યો, તેમણે 22 વર્ષની ઉંમરે 10મા ધોરણની પરીક્ષા પાસ કરી. એક યુવાન વકીલના રુપમાં પોતાની સખત મહેનથી તેમણે પૂરતા પૈસા બચાવ્યા હતા, જેથી તે ઈંગ્લેન્ડમાં ઉચ્ચ અભ્યાસ પ્રાપ્ત કરી શકે. આ પછી તેઓ એક નીડર વકીલ તરીકે મોટા થયા અને જાહેર હિતના મુદ્દાઓ પર સખત અને નિર્ભય વકીલાત તરીકે જાણીતા બન્યા હતા.

સરદાર પટેલ સામે અનેક પડકારો હતા

દેશની એકતાની રક્ષા કરતા પહેલા સ્પષ્ટપણે ઘણા પડકારો હતા. સરદાર પટેલે આ પડકારોનો અદભૂત કુશળતાથી સામનો કર્યો અને દેશને એક સાથે બાંધવાનું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું અને એકીકૃત ભારતના શિલ્પકાર બન્યા. તેમણે સ્વતંત્રતા ચળવળ સહિત અનેક મોરચે સફળ નેતૃત્વ આપ્યું હતું. સરદાર પટેલે સોમનાથ મંદિરનો ફરી જીર્ણોદ્ધારનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમણે મદ્યપાન, અસ્પૃશ્યતા, જાતિ ભેદભાવ અને સ્ત્રી મુક્તિ સામે વ્યાપકપણે કામ કર્યું હતું. સરદાર પટેલનું 1950ની 15મી ડિસેમ્બરે 75 વર્ષની વયે હૃદયરોગના હુમલાથી અવસાન થયું હતું.

વધુ વાંચો : 150મી જન્મજયંતિ નિમિત્તે કેવડિયામાં સરદાર પટેલને PM મોદીની પુષ્પાંજલિ, એકતા પરેડમાં દેખાયું જવાનોનું શોર્ય પ્રદર્શન

રજવાડાઓને એક કરીને આજના ભારતનું નિર્માણ કર્યું

આઝાદી પછી, ભાગલા પાડો અને રાજ કરોની નીતિ અપનાવનારા અંગ્રેજોએ ભારતને ખંડિત કરીને નાના રજવાડાઓમાં વહેંચી દીધું હતું. તે સમયે એક સરદાર જ હતા કે જેમણે થોડા દિવસોમાં 550થી વધુ રજવાડાઓને એક કરીને ભારત માતાનો વર્તમાન નકશો બનાવવાનું એક વિશાળ કાર્ય કર્યું હતું. સાવચેતીપૂર્વક આયોજન, વાટાઘાટો, પરામર્શ અને ચતુરાઈથી હેન્ડલિંગ દ્વારા, તેમણે તમામ રજવાડાઓનું ભારતમાં વિલીનીકરણ હાંસલ કર્યું, જે આધુનિક ઈતિહાસની સૌથી મોટી સિદ્ધિઓમાંની એક છે. માતૃભૂમિ પ્રત્યેનો તેમનો પ્રેમ, નેતૃત્વ ક્ષમતા, સાદગી, પ્રામાણિકતા, પ્રામાણિકતા, ડાઉન ટુ અર્થ પ્રકૃતિ, જટિલ સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટેનો વ્યવહારુ અભિગમ, દુન્યવી બુદ્ધિ, શિસ્ત અને કૌશલ્ય ક્ષમતા દરેક ભારતીય માટે હંમેશા પ્રેરણા સ્ત્રોત બની રહેશે.

આ રીતે જૂનાગઢ અને હૈદરાબાદને ભારતમાં ભેળવ્યું

પટેલે લક્ષદ્વીપ જૂથને ભારતમાં ભળવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ વિસ્તારના લોકો દેશની મુખ્ય ધારામાંથી કપાઈ ગયા હતા. તેમને ભારતની આઝાદીની માહિતી ઘણા દિવસો પછી મળી હતી. તે સમયે સરદાર પટેલને લાગ્યું કે પાકિસ્તાન લક્ષદ્વીપ પર દાવો કરી શકે છે, તેથી આવી કોઈપણ પરિસ્થિતિને ટાળવા માટે, તેમણે લક્ષદ્વીપમાં રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવા માટે ભારતીય નેવીનું જહાજ મોકલ્યું હતું જેમણે ભારતીય ધ્વજ લહેરાવ્યો હતો. આ ઉપરાંત હૈદરાબાદ, કાશ્મીર અને જૂનાગઢ સિવાય, બાકીના ભારતીય રજવાડાઓ 1947ની 15મી ઓગસ્ટ સુધીમાં ભારતીય સંઘમાં જોડાઈ ગયા હતા, જે ભારતીય ઈતિહાસમાં એક મોટી સિદ્ધિ હતી. આ પછી જ્યારે લોકોએ જૂનાગઢના નવાબ સામે બળવો કર્યો, ત્યારે નવાબ પાકિસ્તાન ભાગી ગયા અને જૂનાગઢ ભારતમાં ભળી ગયું. હૈદરાબાદના નિઝામે ભારતમાં વિલીનીકરણની દરખાસ્તને નકારી કાઢી હતી, જો કે સરદાર પટેલે ત્યાં સૈન્ય મોકલીને નિઝામ પાસે આત્મસમર્પણ કરાવ્યું હતું. આ રીતે હૈદરાબાદને ભારતમાં ભેળવ્યું હતું.

સત્યાગ્રહમાં મુખ્ય ચળવળો અને ભૂમિકા

સરદાર પટેલનું સ્વતંત્રતા ચળવળમાં પ્રથમ અને સૌથી મોટું યોગદાન 1918માં ખેડા સંગ્રામમાં જોવા મળ્યું હતું. ચંપારણ પછી, 1918માં, મહાત્મા ગાંધીએ ગુજરાતના ખેડામાં બ્રિટિશ શાસન વિરુદ્ધ સૌથી મોટું ખેડૂતોનું આંદોલન શરૂ કર્યું. આ આંદોલનની સૌથી મોટી સિદ્ધિ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનો રાજકારણમાં પ્રવેશ હતો. ખેડા આંદોલન ખેડૂતો દ્વારા બ્રિટિશ સરકાર પાસેથી કરમુક્તિ મેળવવા માટે કરવામાં આવ્યું હતું. આખરે બ્રિટિશ સરકાર ઢીલી પડી અને તે વર્ષે ટેક્સમાં રાહત આપવામાં આવી, આ સરદાર પટેલની પ્રથમ સફળતા હતી. સરદાર પટેલે 1928માં બારડોલી સત્યાગ્રહમાં ખેડૂતોના આંદોલનનું પણ સફળતાપૂર્વક નેતૃત્વ કર્યું હતું. તે સમયે પ્રાંતીય સરકારે ખેડૂતોના ટેક્સમાં 30 ટકાનો વધારો કર્યો હતો. પટેલે આ વધારાનો ઉગ્ર વિરોધ કર્યો હતો. આ આંદોલનની સફળતા બાદ ત્યાંની મહિલાઓએ વલ્લભભાઈ પટેલને 'સરદાર'નું બિરુદ આપ્યું. સરદારના બિરુદ વિશે એવું પણ કહેવાય છે કે ગાંધીજીએ વલ્લભભાઈ પટેલને પણ 'સરદાર'નું બિરુદ આપ્યું હતું. સરદાર પટેલ ગાંધીજીની અહિંસા નીતિથી પ્રભાવિત હતા, તેથી ગાંધીજી દ્વારા ચલાવવામાં આવેલી તમામ સ્વતંત્રતા ચળવળો જેમ કે અસહકાર ચળવળ, સ્વરાજ ચળવળ, દાંડી કૂચ, ભારત છોડો આંદોલનમાં સરદાર પટેલની ભૂમિકા મહત્વની હતી.

કામ પ્રત્યેનું સમર્પણ

સરદાર પટેલના પત્ની ઝવેર બા કેન્સરથી પીડિત હતા, તેમને 1909માં મુંબઈની એક હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. હોસ્પિટલમાં ઓપરેશન દરમિયાન ઝવેર બાનું અવસાન થયું, તે સમયે સરદાર પટેલ કોર્ટની કાર્યવાહીમાં વ્યસ્ત હતા. કોર્ટમાં ચર્ચા ચાલી રહી હતી, જ્યારે એક વ્યક્તિએ પેપરમાં લખીને ઝવેર બાના મૃત્યુની જાણ કરી. એ સંદેશ વાંચીને સરદાર પટેલે ચુપચાપ પોતાના કોટના ખિસ્સામાં રાખ્યો અને કોર્ટમાં ક્રોસ એક્ઝામિનેશન રાખી અને કેસ જીત્યો હતો. જ્યારે કોર્ટની કાર્યવાહી પૂરી થઈ ત્યારે તેણે તેની પત્નીના મૃત્યુ વિશે બધાને જાણ કરી હતી. આ તેમના કામ પ્રત્યેનું સમર્પણ હતું.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ