ગુજરાત / હવેથી રેશન કાર્ડ વિના નહીં લઇ શકો આ યોજનાઓનો લાભ! જાણી લો કામ આવશે

ઘણા લોકો માને છે કે રેશનકાર્ડનો ઉપયોગ માત્ર સરકારી અનાજની દુકાનમાંથી મફતમાં અથવા ઓછા ભાવે અનાજ મેળવવા પૂરતો જ છે. પરંતુ હકીકતમાં રેશનકાર્ડ પરિવારના સભ્યોની ઓળખ અને તેમની વિગતો દર્શાવતો મહત્વપૂર્ણ સરકારી દસ્તાવેજ છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની અનેક યોજનાઓમાં પરિવારની માહિતીના પુરાવા તરીકે તેનો ઉપયોગ થાય છે. ખાસ કરીને પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) અને આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (AB-PMJAY)માં રેશનકાર્ડની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે.

જોકે, દરેક સરકારી યોજનામાં રેશનકાર્ડ ફરજિયાત હોય તેવું નથી. કેટલીક યોજનાઓમાં રેશનકાર્ડના બદલે પરિવારની રચના અને સભ્યોની વિગતો દર્શાવતો અન્ય માન્ય સરકારી દસ્તાવેજ પણ સ્વીકારવામાં આવે છે. તેથી કોઈ પણ યોજનામાં અરજી કરતાં પહેલાં તેની પાત્રતા અને જરૂરી દસ્તાવેજોની માહિતી મેળવવી જરૂરી છે. પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના માટે રેશનકાર્ડ જરૂરી. પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ ગરીબ પરિવારોની પુખ્ત મહિલાઓને સુરક્ષા ડિપોઝિટ વગર LPG ગેસ કનેક્શન આપવામાં આવે છે. આ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે અરજદાર મહિલાની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષ હોવી જરૂરી છે. આ ઉપરાંત પરિવારના અન્ય કોઈ સભ્યના નામે અગાઉથી LPG કનેક્શન હોવું જોઈએ નહીં.

સભ્યોની સંખ્યા ચકાસવા માટે રેશનકાર્ડનો ઉપયોગ

યોજનામાં પરિવારની ઓળખ અને પરિવારના સભ્યોની સંખ્યા ચકાસવા માટે રેશનકાર્ડનો ઉપયોગ થાય છે. જો અરજદાર પાસે રેશનકાર્ડ ન હોય તો રાજ્ય અથવા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જારી કરવામાં આવેલો પરિવારની રચના અને સભ્યોની વિગતો દર્શાવતો અન્ય માન્ય સરકારી દસ્તાવેજ પણ રજૂ કરી શકાય છે.

PM ઉજ્જવલા યોજના માટે કયા દસ્તાવેજો જરૂરી?

• ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ અરજી કરતી વખતે નીચેના દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવા જરૂરી છે.
• અરજદાર મહિલાનું આધાર કાર્ડ.
• રેશનકાર્ડ અથવા પરિવારના સભ્યોની વિગતો ધરાવતો અન્ય માન્ય સરકારી દસ્તાવેજ.
• દસ્તાવેજમાં નોંધાયેલા પુખ્ત પરિવારના સભ્યોનાં આધાર કાર્ડ.
• બેંક ખાતાની વિગતો અને બેંક પાસબુક અથવા રદ કરાયેલો ચેક.
• અરજી ફોર્મ અને KYC ફોર્મ.
• યોજનાની પાત્રતા માટે જરૂરી ઘોષણા.

જો મહિલાના આધાર કાર્ડમાં વર્તમાન સરનામું સાચું હોય તો તેનો ઉપયોગ સરનામાના પુરાવા તરીકે થઈ શકે છે. જો આધાર કાર્ડમાં સરનામું અલગ હોય તો સરનામાનો અન્ય માન્ય પુરાવો આપવો પડશે. આ યોજના હેઠળ પાત્ર મહિલાઓને સુરક્ષા ડિપોઝિટ વગર મફત ગેસ કનેક્શન, પ્રથમ ગેસ સિલિન્ડરનું રિફિલ અને ગેસ ચૂલો મફતમાં આપવામાં આવે છે.

શું આયુષ્માન ભારત યોજના માટે રેશનકાર્ડ ફરજિયાત છે?

આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (AB-PMJAY) હેઠળ પાત્ર પરિવારોને દર વર્ષે ₹5 લાખ સુધીની કેશલેસ સારવારની સુવિધા આપવામાં આવે છે. આ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે સૌથી પહેલાં સરકારી લાભાર્થી યાદીમાં તમારું નામ છે કે નહીં તે તપાસવું જરૂરી છે. અહીં ખાસ સમજવા જેવી વાત એ છે કે આયુષ્માન કાર્ડ બનાવવા માટે દરેક વ્યક્તિ પાસે રેશનકાર્ડ હોવું ફરજિયાત નથી. રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય સત્તામંડળ (NHA)ના નિયમો અનુસાર લાભાર્થીની ઓળખ માટે આધાર કાર્ડ અથવા અન્ય માન્ય સરકારી ઓળખપત્રનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. જ્યારે પરિવારની ઓળખ માટે રેશનકાર્ડ અથવા અન્ય માન્ય કુટુંબ ઓળખ દસ્તાવેજ રજૂ કરી શકાય છે.

આયુષ્માન કાર્ડ બનાવવા માટે કયા દસ્તાવેજો જોઈએ?

• આયુષ્માન કાર્ડ માટે અરજી અથવા નોંધણી કરાવતી વખતે નીચેના દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવા જોઈએ.
• આધાર કાર્ડ અથવા અન્ય માન્ય સરકારી ઓળખપત્ર.
• પરિવારની ઓળખ માટે રેશનકાર્ડ અથવા અન્ય કુટુંબ ઓળખ દસ્તાવેજ.
• મોબાઇલ નંબર અને અન્ય જરૂરી માહિતી.
• રાજ્યના નિયમો પ્રમાણે જરૂરી વધારાના દસ્તાવેજો.

યોજનાની પાત્રતા અને દસ્તાવેજોની જરૂરિયાત રાજ્ય તથા લાભાર્થીની શ્રેણી પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત આયુષ્માન ભારત યોજના હેઠળ 70 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના તમામ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે આયુષ્માન વય વંદના કાર્ડની સુવિધા શરૂ કરવામાં આવી છે. આ કાર્ડ હેઠળ તેમને ₹5 લાખ સુધીની કેશલેસ સારવાર મળી શકે છે. આ શ્રેણીમાં નોંધણી માટે આધાર આધારિત e-KYC જરૂરી છે અને આધાર કાર્ડ મુખ્ય દસ્તાવેજ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

રેશનકાર્ડ નથી તો કેવી રીતે બનાવવું?

જો તમારી પાસે રેશનકાર્ડ નથી તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. તમે તમારા રાજ્યના ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગની મદદથી નવા રેશનકાર્ડ માટે અરજી કરી શકો છો. મોટાભાગનાં રાજ્યોમાં આ પ્રક્રિયા ઓનલાઈન પણ ઉપલબ્ધ છે. જોકે, અરજી કરવાની પ્રક્રિયા અને જરૂરી દસ્તાવેજોમાં રાજ્ય પ્રમાણે થોડો ફેરફાર હોઈ શકે છે.

ઓનલાઈન રેશનકાર્ડ બનાવવા માટેની પ્રક્રિયા:

1. તમારા રાજ્યના ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઇટ ખોલો.
2. વેબસાઇટ પર નવા રેશનકાર્ડ માટે અરજી કરવાનો વિકલ્પ પસંદ કરો.
3. મોબાઇલ નંબર દ્વારા નોંધણી કરાવો.
4. અરજી ફોર્મમાં પરિવારના વડા અને અન્ય સભ્યોની વિગતો ભરો.
5. જરૂરી દસ્તાવેજો સ્કેન કરીને અપલોડ કરો.
6. તમામ વિગતો ચકાસ્યા બાદ ફોર્મ સબમિટ કરો.
7. અરજી કર્યા પછી મળેલો સ્વીકૃતિ નંબર અથવા સંદર્ભ નંબર સાચવી રાખો.

અરજી કર્યા પછી સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું?

રેશનકાર્ડ માટે અરજી કર્યા બાદ મળેલો અરજી સંદર્ભ નંબર સાચવી રાખવો ખૂબ જરૂરી છે. આ નંબરની મદદથી તમે તમારા રાજ્યના ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જઈને અરજીનું સ્ટેટસ ચેક કરી શકો છો. જો અરજીમાં કોઈ માહિતી અધૂરી હોય અથવા દસ્તાવેજ ખૂટતો હોય તો સંબંધિત વિભાગ દ્વારા વધારાની માહિતી કે દસ્તાવેજો માગવામાં આવી શકે છે.

રેશનકાર્ડ કોને મળી શકે? જાણો પાત્રતા

ભારતમાં રેશનકાર્ડ મેળવવા માટે સંબંધિત રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા માપદંડો પૂર્ણ કરવા જરૂરી છે. રેશનકાર્ડ મેળવવા માટે માત્ર ગરીબી જ એકમાત્ર માપદંડ નથી. પરિવારની આવક, રોજગાર, આર્થિક સ્થિતિ અને સામાજિક પરિસ્થિતિના આધારે પાત્રતા નક્કી કરવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા અધિનિયમ (NFSA), 2013 હેઠળ રાજ્ય સરકારો પાત્ર પરિવારોની ઓળખ કરે છે. સામાન્ય રીતે નીચેના પરિવારોને રેશનકાર્ડ માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચો : ગૂડ્સની આડમાં દાણચોરીનું કૌભાંડ! ખાડી દેશોથી આવેલા 18 કન્ટેનર મુન્દ્રામાં અટકાવ્યાં

ઓછી આવક ધરાવતા અને આર્થિક રીતે નબળા પરિવારો.

• દૈનિક વેતન પર કામ કરતા મજૂરો, ભૂમિહીન ખેતમજૂરો અને અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો.
• નાના અને સીમાંત ખેડૂતો.
• નાના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા ગ્રામીણ કારીગરો અને પરિવારો.
• ઝૂંપડપટ્ટીમાં રહેતા જરૂરિયાતમંદ પરિવારો.
• વિધવા, એકલ મહિલા અથવા નિરાધાર વ્યક્તિના સહારે ચાલતા પરિવારો.
• અત્યંત ગરીબ અને સંવેદનશીલ આદિવાસી સમુદાયોના પરિવારો.

જોકે, આમાંથી કોઈ એક શ્રેણીમાં આવતા હોવાનો અર્થ એ નથી કે રેશનકાર્ડ આપમેળે મળી જશે. દરેક રાજ્યના અલગ નિયમો અને પાત્રતાના માપદંડો હોય છે. તેથી અરજી કરતાં પહેલાં તમારા રાજ્યની સત્તાવાર પાત્રતા અને જરૂરી દસ્તાવેજોની માહિતી તપાસવી જરૂરી છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ