તમારા કામનું / LPG સિલિન્ડરની સબસિડીમાં કાપ! જાણીતી યોજનાના લાભાર્થીને કેન્દ્ર સરકારનો ઝટકો

કેન્દ્ર સરકારે પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જ્વલા યોજના (PMUY) હેઠળ મળતા સબસિડીવાળા LPG સિલિન્ડરની સંખ્યામાં મોટો ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લાભાર્થીઓને મળતી ₹300 પ્રતિ સિલિન્ડરની સબસિડી ચાલુ રહેશે, પરંતુ હવે આ લાભ વર્ષમાં માત્ર ચાર ગેસ રિફિલ સુધી જ મર્યાદિત રહેશે. અગાઉ ઉજ્જ્વલા યોજના હેઠળના લાભાર્થીઓને વર્ષમાં 9 સિલિન્ડર સુધી સબસિડી આપવામાં આવતી હતી.તાજેતરમાં દેશભરમાં 14.2 કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરની કિંમતોમાં વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. તે પછી સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયને ઉજ્જ્વલા યોજના સાથે જોડાયેલા કરોડો પરિવારો માટે મોટો ઝટકો માનવામાં આવી રહ્યો છે. નવા નિયમ મુજબ હવે યોજના હેઠળના લાભાર્થીઓને પ્રથમ ચાર રિફિલ પર જ પ્રતિ સિલિન્ડર ₹300ની ડાયરેક્ટ બેનેફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) સબસિડી મળશે.

સરેરાશ વપરાશને ધ્યાનમાં રાખીને લેવાયો નિર્ણય

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર ઉજ્જ્વલા યોજના હેઠળના એક સામાન્ય પરિવાર દ્વારા વર્ષ દરમિયાન સરેરાશ ચાર ગેસ સિલિન્ડરનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ કારણસર સબસિડીને વાસ્તવિક વપરાશ સાથે જોડવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સરકારનું માનવું છે કે મોટાભાગના લાભાર્થીઓ ચારથી વધુ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ કરતા નથી, તેથી સબસિડીની સંખ્યામાં ઘટાડો કરવો યોગ્ય છે.

2016થી શરૂ થઈ હતી ઉજ્જ્વલા યોજના

પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જ્વલા યોજનાની શરૂઆત મે 2016માં કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ ગરીબ અને આર્થિક રીતે નબળા વર્ગની મહિલાઓને મફત LPG ગેસ કનેક્શન આપવાનો હતો, જેથી તેઓ લાકડું, કોલસો અને અન્ય પ્રદૂષિત ઇંધણના બદલે સ્વચ્છ ઇંધણનો ઉપયોગ કરી શકે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના આંકડા મુજબ યોજના શરૂ થયા બાદ અત્યાર સુધીમાં દેશભરના ગરીબ પરિવારોની મહિલાઓને 10.5 કરોડથી વધુ મફત LPG કનેક્શન આપવામાં આવ્યા છે. આ યોજનાએ મહિલાઓના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો કરવા ઉપરાંત તેમના જીવનધોરણમાં પણ મહત્વપૂર્ણ બદલાવ લાવ્યો છે.

₹200થી વધારીને ₹300 કરવામાં આવી હતી સબસિડી

સરકારે મે 2022માં ઉજ્જ્વલા લાભાર્થીઓને ઘરેલુ LPG સિલિન્ડર પર ₹200ની સબસિડી આપવાની શરૂઆત કરી હતી. ત્યારબાદ ઓક્ટોબર 2023માં આ સબસિડી વધારીને ₹300 પ્રતિ સિલિન્ડર કરવામાં આવી હતી. આ રકમ દરેક રિફિલ બાદ સીધી લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે. સરકારી આંકડા અનુસાર અત્યાર સુધીમાં LPG સબસિડી રૂપે સરકાર દ્વારા લગભગ ₹52,000 કરોડનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. આ કારણે ઉજ્જ્વલા યોજના દેશની સૌથી મોટી સામાજિક કલ્યાણ યોજનાઓમાંની એક ગણાય છે.

આ પણ વાંચોઃ સરકારે LPG ગેસ સબસિડીના નિયમો બદલ્યા, હવે ફક્ત આટલા સિલિન્ડર પર મળશે છૂટ

વધતા ખર્ચ વચ્ચે પણ સબસિડી ચાલુ રહેશે

સરકારે જણાવ્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં LPG અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગને લગતી અનિશ્ચિતતાઓના કારણે તેલ અને ગેસના ભાવ પર દબાણ વધ્યું છે. તેના પરિણામે સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર વેચાણ પર પ્રતિ સિલિન્ડર અંદાજે ₹700 જેટલું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આર્થિક દબાણ હોવા છતાં સરકારે ઉજ્જ્વલા લાભાર્થીઓ માટે ₹300ની સબસિડી ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેને ગરીબ પરિવારો માટે રાહતરૂપ ગણવામાં આવી રહી છે.

સામાન્ય ગ્રાહકો અને ઉજ્જ્વલા લાભાર્થીઓ વચ્ચેનો તફાવત

હાલમાં સામાન્ય ગ્રાહકો માટે 14.2 કિલોગ્રામના LPG સિલિન્ડરની કિંમત લગભગ ₹942 છે. જ્યારે ઉજ્જ્વલા યોજના હેઠળના લાભાર્થીઓને ₹300ની સબસિડી મળતી હોવાથી પ્રથમ ચાર સિલિન્ડર માટે અસરકારક કિંમત લગભગ ₹642 જેટલી પડે છે. આ રીતે સરકાર દ્વારા મળતી સબસિડી ગરીબ પરિવારો માટે ગેસ સિલિન્ડરને વધુ પરવડે તેવો બનાવે છે.

પહેલા 12, પછી 9 અને હવે માત્ર 4 સિલિન્ડર

ઉજ્જ્વલા યોજના શરૂ થઈ ત્યારે લાભાર્થીઓને વર્ષમાં 12 સબસિડીવાળા સિલિન્ડર મળતા હતા. બાદમાં સરકારે તેમાં ઘટાડો કરીને 9 સિલિન્ડર સુધી મર્યાદિત કર્યા હતા. હવે નવા નિર્ણય મુજબ સબસિડીવાળા સિલિન્ડરની સંખ્યા વધુ ઘટાડીને માત્ર 4 કરી દેવામાં આવી છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું વાસ્તવિક વપરાશ અને વધતા નાણાકીય બોજ વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.

લાભાર્થીઓને કેટલું નુકસાન થશે?

અગાઉ ઉજ્જ્વલા યોજના હેઠળના લાભાર્થીઓને વર્ષમાં 9 સિલિન્ડર પર ₹300 પ્રમાણે કુલ ₹2,700ની સબસિડી મળતી હતી. હવે માત્ર 4 સિલિન્ડર પર સબસિડી મળવાથી વાર્ષિક સહાયની મહત્તમ રકમ ₹1,200 રહેશે. એટલે કે દરેક લાભાર્થી પરિવારને હવે વર્ષમાં મળતી સહાયમાં સીધો ₹1,500નો ઘટાડો થશે. આ ફેરફારથી લાખો પરિવારોના ઘરખર્ચ પર અસર પડી શકે છે, ખાસ કરીને એવા પરિવારો પર જે ચારથી વધુ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ કરે છે.

સરકારનું શું કહેવું છે?

તેલ મંત્રાલયના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર નવી વ્યવસ્થા ઉજ્જ્વલા પરિવારોની સરેરાશ વાર્ષિક ગેસ વપરાશને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે આ ફેરફારથી નાણાકીય બોજ ઘટાડવામાં મદદ મળશે અને સાથે ગરીબ પરિવારોને જરૂરી સહાય પણ મળતી રહેશે. સરકારે વૈશ્વિક સ્તરે વધતા LPG ભાવ અને વધતા સબસિડી ખર્ચને આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું છે. તેમ છતાં, લાભાર્થીઓ માટે ₹300 પ્રતિ સિલિન્ડરની સબસિડી યથાવત રાખીને સરકારએ તેમને કેટલીક હદ સુધી રાહત આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ