નેશનલ / 16 દિવસમાં 29 વાર ધરા ધ્રુજી, આ રાજ્યમાં કેમ આવી રહ્યા છે આટલા ભૂકંપ, મુંબઈ પર પણ ખતરો?

મહારાષ્ટ્રના નાસિક અને પાલઘર જિલ્લામાં છેલ્લા બે સપ્તાહમાં સતત આવી રહેલા ભૂકંપના નાના-નાના આંચકાઓએ ચિંતા વધારી દીધી છે. વૈજ્ઞાનિકોએ આ સતત થઈ રહેલી ભૂગર્ભીય પ્રવૃત્તિને 'ભૂકંપનો ઝુંડ' (Earthquake Swarm) નામ આપ્યું છે. એક અહેવાલ મુજબ, 30 જૂલાઈથી 14 ઓગસ્ટની વચ્ચે મહારાષ્ટ્રમાં ઓછામાં ઓછા 29 આંચકા નોંધાયા હતા. આમાંથી એકલા નાસિક અને તેની આસપાસ 24, પાલઘરમાં 4 અને નાગપુરમાં 1 આંચકો નોંધાયો હતો. રિક્ટર સ્કેલ પર આ આંચકાઓની તીવ્રતા 2.0 થી 4.3 ની વચ્ચે રહી હતી, જેની ઊંડાઈ જમીનની નીચે 5 km થી 8 km સુધીની હતી. સૌથી મોટો આંચકો 8 August ના રોજ નાસિકમાં નોંધાયો હતો, જેની તીવ્રતા 4.3 હતી.

શું હોય છે Earthquake Swarm?

સામાન્ય ભૂકંપની ઘટનાઓમાં એક મોટો મુખ્ય ભૂકંપ હોય છે અને ત્યારબાદ નાના-નાના આંચકા (આફ્ટરશોક્સ) આવતા હોય છે. તેનાથી વિપરીત, Earthquake Swarm એ મર્યાદિત વિસ્તારમાં ઓછા સમયગાળા દરમિયાન આવતા નાના-નાના ભૂકંપની એક શ્રેણી હોય છે, જેમાં કોઈ એક મુખ્ય કે અત્યંત તીવ્ર ભૂકંપ હોતો નથી. આ આંચકાઓની ઊંડાઈ સામાન્ય રીતે જમીનની નીચે માત્ર 3.5 km થી 5 km આસપાસ હોય છે અને આ સિલસિલો કેટલાક દિવસો, સપ્તાહો કે મહિનાઓ સુધી પણ ચાલુ રહી શકે છે.

કેમ આવી રહ્યા છે આ આંચકા?

પ્રોફેસર અને ભૂકંપ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, નાસિક ડેક્કન પ્લેટુ (દક્ષિણના પહાડી પ્રદેશ) માં આવે છે, જ્યાં મુખ્યત્વે બેસાલ્ટિક ખડકો જોવા મળે છે. ચોમાસા દરમિયાન આ ખડકોની તિરાડો અને છિદ્રોમાં વરસાદનું પાણી ભરાઈ જાય છે. જ્યારે પાણીનું દબાણ અત્યંત વધી જાય છે, ત્યારે તે ખડકોની તિરાડો દ્વારા નાના આંચકાઓ સ્વરૂપે ઊર્જા બહાર ફેંકે છે. આ પ્રક્રિયાને હાઈડ્રો-સીસ્મિસિટી (Hydro-seismicity) કહેવામાં આવે છે. ભારતીય ધોરણ IS 1893 (Part 1) હેઠળ નાસિક અને પાલઘર ઝોન-3 (Zone-3) માં આવે છે, જે મધ્યમ ભૂકંપીય જોખમ ધરાવતો વિસ્તાર દર્શાવે છે. આ પહેલા પાલઘરમાં September 2023 અને February 2019 માં પણ આવા ભૂકંપના ઝુંડ જોવા મળ્યા હતા.

આ પણ વાંચો : શાળાઓ પાસે જંકફૂડના વેચાણ પર પ્રતિબંધની માગ, CM-શિક્ષણ મંત્રીને લખ્યો પત્ર

શું મુંબઈ પર પણ ખતરો છે?

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ આંચકાઓ પર સતત નજર રાખવી જરૂરી છે, પરંતુ તેનાથી કોઈ મોટા કે ભયાનક ભૂકંપ આવવાનું તાત્કાલિક જોખમ નથી. ઓછી ઊંડાઈએથી ઉત્પન્ન થવાના કારણે આ આંચકાઓના મોજા ખૂબ દૂર સુધી મુસાફરી કરી શકતા નથી અને ઝડપથી નબળા પડી જાય છે. આ જ કારણ છે કે નાસિકમાં આવી રહેલા આ આંચકાઓની મુંબઈ જેવા દૂર આવેલા શહેરો પર કોઈ ગંભીર અસર પડશે નહીં.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ