નેશનલ / સ્વચ્છતા નં. 1માંથી કેવી રીતે છીનવાયો ઈન્દોરનો તાજ? સામે આવ્યા 5 મોટા કારણ

સતત અનેક વર્ષો સુધી દેશના સૌથી સ્વચ્છ શહેર તરીકે પોતાની અલગ ઓળખ ઊભી કરનાર મધ્ય પ્રદેશના ઇન્દોર શહેરને આ વખતે સ્વચ્છતા સર્વેક્ષણમાં બીજા સ્થાનથી સંતોષ માનવો પડ્યો છે. સ્વચ્છતાના ક્ષેત્રમાં સમગ્ર દેશ માટે ઉદાહરણ બનેલા ઇન્દોર અને દેપાલપુરની જોડી આ વખતે પ્રથમ ક્રમ જાળવી શકી નથી. સર્વેક્ષણના આ પરિણામોએ શહેરવાસીઓને મોટો આંચકો આપ્યો છે અને હવે શહેરમાં એ વાતની જોરશોરથી ચર્ચા થઈ રહી છે કે આખરે ક્યાં ચૂક થઈ અને કઈ ખામીઓને કારણે ઇન્દોર પાસેથી પ્રથમ સ્થાનનો તાજ છીનવાઈ ગયો.

શહેરના અગ્રણી સમાજસેવી શ્રીકૃષ્ણ રાય પુરોહિતે ઇન્દોર પાછળ રહી જવા પાછળના 5 મુખ્ય કારણો રજૂ કર્યા છે. તેમનું માનવું છે કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી શહેરની સફાઈ વ્યવસ્થામાં વિવિધ સ્તરે બેદરકારી અને સંકલનનો અભાવ જોવા મળ્યો છે. જો આ ખામીઓને સમયસર દૂર કરવામાં આવી હોત તો પરિસ્થિતિ વધુ સારી રહી હોત.

અધિકારીઓ અને જનપ્રતિનિધિઓ વચ્ચે તાલમેલનો અભાવ

ઇન્દોર સ્વચ્છતામાં પાછળ રહેવા પાછળનું પ્રથમ મોટું કારણ વહીવટી અધિકારીઓ અને જનપ્રતિનિધિઓ વચ્ચે યોગ્ય તાલમેલની કમી હોવાનું જણાવાયું છે. શ્રીકૃષ્ણ રાય પુરોહિતના જણાવ્યા અનુસાર, શહેરને સ્વચ્છ રાખવા માટે અધિકારીઓ અને જનપ્રતિનિધિઓએ સાથે મળીને કામ કરવું અનિવાર્ય છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયમાં બંને વચ્ચે અપેક્ષિત સુમેળ જોવા મળ્યો નથી, જેની સીધી અસર શહેરની સફાઈ વ્યવસ્થા પર પડી છે.

અધિકારીઓ અને સફાઈ કર્મચારીઓ વચ્ચે સંકલનની કમી

બીજું મહત્વનું કારણ અધિકારીઓ અને સફાઈ કર્મચારીઓ વચ્ચે સંવાદ અને સંકલનનો અભાવ રહ્યું છે. કોઈપણ શહેરની સફાઈ વ્યવસ્થાની ખરી જવાબદારી જમીની સ્તરે કામ કરતા કર્મચારીઓના ખભા પર હોય છે. આવા સંજોગોમાં અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ વચ્ચે બહેતર તાલમેલ હોવો જરૂરી છે, પરંતુ જ્યારે બંને વચ્ચેનું સંકલન નબળું પડે છે ત્યારે સફાઈ સંબંધિત કામગીરી પ્રભાવિત થવા લાગે છે.

સામાન્ય નાગરિકોની ફરિયાદો પ્રત્યે દુર્લક્ષ

ત્રીજું કારણ સામાન્ય જનતાની ફરિયાદોને ગંભીરતાથી ન લેવાનું જણાવાયું છે. શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં રહેતા નાગરિકો જ્યારે ગંદકી કે સફાઈ સંબંધિત સમસ્યાઓની ફરિયાદ કરે છે, ત્યારે તેનો સમયસર નિકાલ આવવો જોઈએ. એવો આક્ષેપ છે કે ઘણી વખત ફરિયાદોનો સમયસર ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો નથી, જેના પરિણામે અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ગંદકીની સમસ્યા યથાવત રહી અને લોકોને હાલાકી ભોગવવી પડી.

સફાઈ વ્યવસ્થાની દેખરેખમાં ઘટાડો

ચોથું મોટું કારણ સફાઈ વ્યવસ્થાની નિયમિત દેખરેખ અને જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવેલી કમીને માનવામાં આવ્યું છે. માત્ર સફાઈ કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવાથી કે સાધનો પૂરા પાડવાથી શહેર સ્વચ્છ રહી શકતું નથી. આ માટે સફાઈનું કામ યોગ્ય રીતે થઈ રહ્યું છે કે નહીં તે સતત જોવું જરૂરી છે. જ્યાં બેદરકારી જણાય ત્યાં જવાબદાર વ્યક્તિઓની જવાબદારી પણ નક્કી થવી જોઈએ. દેખરેખ નબળી પડવાથી સમગ્ર વ્યવસ્થા પર વિપરીત અસર પડી છે.

અગાઉ જેવી કડકાઈ અને કાર્યવાહીનો અભાવ

પાંચમું અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ કારણ સફાઈ વ્યવસ્થાને લઈને કડકાઈમાં આવેલો ઘટાડો હોવાનું જણાવાયું છે. શ્રીકૃષ્ણ રાય પુરોહિતનું કહેવું છે કે અગાઉ ઇન્દોરમાં સ્વચ્છતાને લઈને અધિકારીઓથી લઈને કર્મચારીઓ સુધી કડક વલણ અપનાવવામાં આવતું હતું. સફાઈ કામગીરીની નિયમિત તપાસ થતી હતી અને બેદરકારી દાખવનાર સામે કડક કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવતી હતી, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયમાં પહેલા જેવી કડકાઈ જોવા મળી નથી, જેની અસર શહેરની સ્વચ્છતા પર પડી છે.

વધુ વાંચો : ‘બિલોંગિંગઃ અ જર્ની ઓફ લવ’માં બચ્ચન પરિવારથી PM મોદી સુધીનો ઉલ્લેખ, કોના વિશે રહ્યા મૌન?

ફરીથી પ્રથમ સ્થાન મેળવવા શું કરવું પડશે?

સ્વચ્છતા સર્વેક્ષણમાં ઇન્દોરનું બીજા ક્રમે પહોંચવું એ સમગ્ર શહેર માટે આત્મમંથનનો વિષય બની ગયો છે. સતત અનેક વર્ષો સુધી દેશમાં પ્રથમ સ્થાન હાંસલ કર્યા બાદ આ વખતે પાછળ રહેવું એ દર્શાવે છે કે જૂની સિદ્ધિઓના ભરોસે બેસી શકાય નહીં. ફરીથી ટોચ પર પહોંચવા માટે વહીવટી અધિકારીઓ, જનપ્રતિનિધિઓ, સફાઈ કર્મચારીઓ અને સામાન્ય નાગરિકોએ ખભેખભા મિલાવીને કામ કરવું પડશે. ફરિયાદોનો સમયસર નિકાલ, નિયમિત દેખરેખ અને બેદરકારી પર કડક કાર્યવાહી જેવા નક્કર પગલાં ભરવા પડશે. તો જ ઇન્દોર ફરી એકવાર સ્વચ્છતાના ક્ષેત્રમાં પોતાની જૂની ઓળખ અને પ્રથમ સ્થાનનો તાજ પાછો મેળવી શકશે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ