બિઝનેસ / મોંઘુ થશે પેટ્રોલ-ડીઝલ? હોર્મુઝ સંકટથી ભારતનો તેલ-ગેસ આયાત ખર્ચ પહોંચ્યો કરોડોમાં

માર્ચથી ઓગસ્ટ 2026 વચ્ચે ભારતે દરિયાઈ માર્ગે આયાત થતા કાચા તેલ, પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ અને LNG માટે અંદાજે 22 અબજ ડોલર એટલે કે લગભગ 1.8 લાખ કરોડ રૂપિયાનો વધારાનો ખર્ચ કર્યો. CREAના રિપોર્ટ પ્રમાણે ચીન બાદ ભારત કોઈ એક દેશ દ્વારા થયેલા વધારાના આયાત ખર્ચમાં બીજા ક્રમે રહ્યું છે. તમામ ફોસિલ ફ્યુઅલને સાથે ગણવામાં આવે તો ભારતનો નેટ વધારાનો ખર્ચ 14.4 અબજ ડોલર રહ્યો છે. બીજી તરફ માત્ર કાચા તેલ માટે ભારતનો નેટ વધારાનો ખર્ચ 20.5 અબજ ડોલર રહ્યો છે.હવે સવાલ એ છે કે વધતા આયાત ખર્ચની અસર સામાન્ય લોકોના પેટ્રોલ-ડીઝલ અને LPGના ભાવ પર કેટલી પડશે?

હોર્મુઝ સંકટથી ભારતનો તેલ આયાત ખર્ચ વધ્યો

હોર્મુઝ સંકટને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ અને ગેસની કિંમતમાં વધારો થયો છે. ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાતથી પૂરો કરે છે. તેથી વૈશ્વિક ભાવ વધે ત્યારે દેશના આયાત બિલ પર તેની સીધી અસર પડે છે. માર્ચથી ઓગસ્ટ દરમિયાન ભારતે દરિયાઈ માર્ગે આવતા કાચા તેલ, પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ અને LNG માટે લગભગ 22 અબજ ડોલરનો વધારાનો ખર્ચ કર્યો.CREAના આંકડા પ્રમાણે તમામ ફોસિલ ફ્યુઅલને સાથે ગણવામાં આવે તો ભારતનો નેટ વધારાનો ખર્ચ 14.4 અબજ ડોલર રહ્યો. આ રકમ ભારતની GDPના લગભગ 0.38 ટકા જેટલી છે. તેને દેશની લગભગ 1.4 દિવસની રાષ્ટ્રીય આવકની બરાબર પણ ગણાવવામાં આવી છે. માત્ર કાચા તેલની વાત કરીએ તો નેટ વધારાનો ખર્ચ 20.5 અબજ ડોલર રહ્યો.

દુનિયાએ 330 અબજ ડોલરનો વધારાનો ખર્ચ કર્યો

હોર્મુઝ સંકટની અસર માત્ર ભારત પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. સંકટ બાદના છ મહિનામાં દુનિયાભરના ફોસિલ ફ્યુઅલ ખરીદનારા દેશોએ કુલ આશરે 330 અબજ ડોલરનો વધારાનો ખર્ચ કર્યો. તેમાં કાચા તેલનો હિસ્સો સૌથી મોટો રહ્યો. કાચા તેલ માટે લગભગ 164.1 અબજ ડોલરનો વધારાનો ખર્ચ થયો.આ સમયગાળા દરમિયાન ડીઝલ અને ગેસોઇલ માટે લગભગ 73.8 અબજ ડોલર અને પેટ્રોલ માટે 35.7 અબજ ડોલરનો વધારાનો ખર્ચ થયો. LNG માટે પણ લગભગ 38 અબજ ડોલરનો વધારાનો ખર્ચ થયો. એટલે હોર્મુઝ સંકટે વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર મોટો નાણાકીય બોજ નાખ્યો છે.

કાચા તેલ અને ડીઝલના ભાવમાં મોટો વધારો

સંકટ બાદ બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ બજારના અગાઉના અંદાજ કરતાં સરેરાશ 35 ટકા વધારે રહ્યો. માર્ચથી ઓગસ્ટ વચ્ચે બ્રેન્ટ ક્રૂડનો સરેરાશ ભાવ લગભગ 93 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહ્યો હતો. 23 જુલાઈએ તેનો ભાવ લગભગ 105 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો હતો. કાચા તેલના ભાવમાં આ વધારો ભારત જેવા મોટા આયાતકાર દેશ માટે ચિંતાનો વિષય છે.ડીઝલના ભાવ પણ અગાઉના અંદાજ કરતાં સરેરાશ 59 ટકા વધારે રહ્યા. ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં ડીઝલનો ઉપયોગ પરિવહનથી લઈને ખેતી અને ઉદ્યોગો સુધી મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડીઝલ અને કાચા તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહે તો તેનો અસરકારક બોજ સમગ્ર અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે.

આ પણ વાંચોઃ SEBIએ આપી મંજૂરી, Jioના IPOથી 37,700 કરોડ રૂપિયા ઉભા થશે, વેલ્યુએશન 9.5 લાખ કરોડ

LPG માટે પણ ભારતે વધુ કિંમત ચૂકવી

હોર્મુઝ સંકટ દરમિયાન ભારતે આયાત કરેલા LPG માટે બજારની અગાઉની અપેક્ષા કરતાં લગભગ 29 ટકા વધારે કિંમત ચૂકવી. જોકે આ સમયગાળા દરમિયાન LPGની આયાતનું પ્રમાણ લગભગ 26 ટકા ઘટ્યું હતું. માર્ચથી ઓગસ્ટ દરમિયાન ભારતનું LPG આયાત બિલ આશરે 4.7 અબજ ડોલર રહ્યું હતું.આ બિલમાં લગભગ 1.1 અબજ ડોલરનો વધારાનો ખર્ચ થયો હોવાનું રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે. માર્ચમાં ભારતની LPG આયાત છેલ્લા બે વર્ષના સરેરાશની સરખામણીએ લગભગ 49 ટકા ઘટી હતી. બીજી તરફ અમેરિકાથી થતી LPG આયાતનો હિસ્સો ફેબ્રુઆરીમાં 8 ટકાથી વધુ હતો જે એપ્રિલમાં વધીને 32 ટકા થઈ ગયો હતો.

ક્લીન એનર્જીએ ભારત સહિત દેશોને આપી રાહત

આ સમગ્ર સંકટ વચ્ચે સ્વચ્છ ઊર્જાના વધતા ઉપયોગથી થોડો ફાયદો પણ થયો છે. 2020 બાદ સ્વચ્છ વીજળીની ક્ષમતામાં થયેલા વધારાને કારણે સંકટના પહેલા પાંચ મહિનામાં ખરીદદાર દેશોએ લગભગ 36 અબજ ડોલરના કોલસા, ગેસ અને તેલના આયાત ખર્ચથી બચત કરી હતી. ભારત પણ આ બચત મેળવનારા મુખ્ય દેશોમાં સામેલ રહ્યું હતું.જોકે વધેલા આયાત ખર્ચનો સીધો અર્થ એ નથી કે ભારતમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ કે LPGના છૂટક ભાવ પણ એટલા જ પ્રમાણમાં વધી જશે. દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના અંતિમ ભાવ પર ટેક્સ સહિતના અનેક પરિબળોની અસર થાય છે.

LPGના ભાવમાં પણ સબસિડી અને અન્ય ખર્ચ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી હોર્મુઝ સંકટથી આયાત ખર્ચ વધ્યો હોવા છતાં ગ્રાહકો માટે ભાવમાં કેટલો વધારો થશે તે અલગ બાબત છે.હાલ હોર્મુઝ સંકટને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર દબાણ યથાવત છે. જો કાચા તેલ અને ગેસના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેશે તો ભારતના આયાત બિલ પર વધુ અસર પડી શકે છે. તેની સાથે પેટ્રોલ-ડીઝલ અને LPGના ભાવ પર પણ દબાણ વધવાની શક્યતા રહેશે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ