ગુજરાત / એકમાત્ર નર વાઘ માટે મધ્યપ્રદેશથી આવશે બે વાઘણ, રતનમહાલ અભયારણ્યમાં વાઘની વસ્તી વધારવાની તૈયારી

ગુજરાતના જંગલોમાં દાયકાઓ બાદ ફરી વાઘની વસ્તી વધવાની આશા જાગી છે. રાજ્યમાં એકમાત્ર નર વાઘની હાજરી વચ્ચે હવે તેને બે સંભવિત સાથીદાર મળે તે દિશામાં વન વિભાગે તૈયારી શરૂ કરી છે. નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (એનટીસીએ)ની પહેલથી મધ્યપ્રદેશમાંથી બે વાઘણ ગુજરાત લાવવાની દરખાસ્ત છે. વન વિભાગને આશા છે કે ડિસેમ્બર સુધીમાં બંને વાઘણ ગુજરાત આવી જશે.

ગુજરાતનો આ નર વાઘ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૫માં રાજ્યમાં પ્રવેશ્યા બાદ દાહોદ, છોટાઉદેપુર અને સાગટાળા વિસ્તારને આવરી લેતા રતનમહાલ અભયારણ્યના વિશાળ વિસ્તારમાં વિચરણ કરી રહ્યો છે. તેની ઉંમર આશરે ચાર વર્ષની છે. વન્યજીવન નિષ્ણાતોના મતે નર વાઘના વિચરણ ક્ષેત્રના અલગ-અલગ ભાગોમાં બંને વાઘણને છોડવામાં આવે તો તેમની વચ્ચે મુલાકાત થવાની અને ભવિષ્યમાં પ્રજનન થવાની શક્યતા વધી શકે છે.

છોટાઉદેપુર અને સાગટાળામાં વાઘણ છોડવાની દરખાસ્ત

આ યોજના હેઠળ એક વાઘણને છોટાઉદેપુર નજીક અને બીજી વાઘણને સાગટાળા વિસ્તારમાં છોડવાનો પ્રસ્તાવ છે. બંને વાઘણની ઉંમર નર વાઘની ઉંમરની નજીક હોવાની અપેક્ષા છે. વન્યજીવન નિષ્ણાતો માને છે કે યોગ્ય સ્થળે વાઘણને છોડવાથી નર વાઘ સાથે તેમનો સંપર્ક થવાની શક્યતા વધશે અને પ્રજનન માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.

જળવાયુ પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા રચવામાં આવેલી સમિતિ

આ દરખાસ્ત કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને જળવાયુ પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા રચવામાં આવેલી સમિતિના અહેવાલને પગલે આગળ વધી છે. સમિતિએ ગુજરાતને વાઘણના સ્થળાંતર માટે અનુકૂળ ગણાવ્યું છે અને આ પ્રક્રિયા માટે જરૂરી માર્ગદર્શિકા પણ રજૂ કરી છે. સમિતિના અધ્યક્ષ એચ.એસ. સિંહ છે, જેઓ અગાઉ નેશનલ બોર્ડ ફોર વાઈલ્ડલાઈફ (NBWL) સાથે સંકળાયેલા હતા. સમિતિમાં વન્યજીવન વૈજ્ઞાનિક ડો. બિલાલ હબીબ અને નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી સાથે સંકળાયેલા સહાયક મહાનિરીક્ષક એન. વી. કાલેનો પણ સમાવેશ થાય છે.

વાઘણના સ્થળાંતર માટે ગુજરાત અનુકૂળ

સમિતિના અહેવાલ અંગે એચ.એસ. સિંહે જણાવ્યું કે ગુજરાત સરકાર અને કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને જળવાયુ પરિવર્તન મંત્રાલયને અહેવાલ સુપરત કરવામાં આવ્યો છે. વાઘણના સ્થળાંતર માટે ગુજરાત અનુકૂળ હોવાનું અમે શોધી કાઢ્યું છે. ગુજરાતમાં વાઘના પુનરાગમન માટેના પ્રયાસોને ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫માં વેગ મળ્યો હતો. રતનમહાલ અભયારણ્યમાં વાઘની હાજરીની પુષ્ટિ કરતાં નિશાન અને ફોટોગ્રાફિક પુરાવા મળ્યા બાદ રાજ્યનો સમાવેશ ૨૦૨૬ના અખિલ ભારતીય વાઘ અંદાજ કાર્યક્રમમાં કરવામાં આવ્યો હતો.

કેમેરા ટ્રેપથી વાઘની હિલચાલ પર નજર

વાઘણને ગુજરાતમાં લાવવાની સંભવિત યોજના પહેલાં વન વિભાગ સમગ્ર વિસ્તારમાં દેખરેખ વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યો છે. સીસીટીવી કેમેરા અને કેમેરા ટ્રેપ લગાવવા માટે ટેન્ડર મંગાવવામાં આવ્યાં છે. નવેમ્બરના અંત સુધીમાં આશરે ૧,૧૦૦ કેમેરા લગાવવાનું આયોજન છે. આ દેખરેખ વ્યવસ્થાથી વન અધિકારીઓને હાલના નર વાઘની હિલચાલ પર નજર રાખવામાં મદદ મળશે. સાથે જ, ભવિષ્યમાં અહીં છોડવામાં આવનારી વાઘણોની હિલચાલ પર પણ દેખરેખ રાખી શકાશે.

આ પણ વાંચો : સાબરમતી જેલમાં બંધ લોરેન્સ બિશ્નોઈની પૂછપરછ કેમ નથી કરતી તપાસ એજન્સીઓ? સલમાન ખાનને ધમકી

વાઘે રતનમહાલ અભયારણ્યમાં પોતાનું વિચરણ ક્ષેત્ર સ્થાપિત કર્યું હોવાનું પણ અહેવાલમાં જણાવાયું છે. આ વિસ્તારની વાઘની વસ્તીને ટકાવી રાખવાની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે નીલગાય અને જંગલી ભૂંડ જેવાં શિકાર બનતાં પ્રાણીઓની હાજરીને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હતી. નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટીએ અભયારણ્યમાં સંરક્ષણનાં પગલાં વધુ મજબૂત બનાવવાની સૂચના આપી છે. બીજી તરફ, ૨૦૨૬માં થનારી વાઘની ગણતરીથી આ વિસ્તારમાં વાઘની હાજરી અંગે વધુ સ્પષ્ટ ચિત્ર મળવાની અપેક્ષા છે. અહેવાલ અનુસાર, નવેમ્બર ૨૦૨૫માં પણ ગુજરાતમાં વાઘણ લાવવાની યોજના જાહેર કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ઔપચારિક દરખાસ્ત રજૂ ન થતાં તે મૌખિક ચર્ચાના તબક્કાથી આગળ વધી શકી નહોતી. હવે સમિતિના અહેવાલ અને વધારાની દેખરેખ વ્યવસ્થાને પગલે આ યોજના ફરી આગળ વધવાની આશા જાગી છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ