નેશનલ / ભારતમાં કેમ નબળું પડ્યું ચોમાસું? હવે નાસાએ પણ કરી દીધો ખુલાસો

ભારત માટે 2026નું વર્ષ હવામાનની દ્રષ્ટિએ પડકારજનક બની શકે છે. પ્રશાંત મહાસાગરમાં વિકસતી અલ નીનો સ્થિતિના કારણે દેશમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડી શકે છે. ખાસ કરીને જુલાઈ અને ઓગસ્ટ મહિનામાં અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદમાં 50થી 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. આ સાથે લાંબા સમય સુધી હીટવેવ, કૃષિ ક્ષેત્રને નુકસાન અને પાણીના સંકટ જેવી સમસ્યાઓ ઊભી થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. વૈશ્વિક હવામાન એજન્સીઓએ સરકારો અને લોકોને અગાઉથી તૈયારી રાખવાની સલાહ આપી છે.

શું છે અલ નીનો?

અલ નીનો એક કુદરતી હવામાન પ્રક્રિયા છે, જેમાં પ્રશાંત મહાસાગરના પાણીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ વધી જાય છે. તેના કારણે વિશ્વભરના હવામાન ચક્રમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળે છે. ભારતમાં તેની સીધી અસર ચોમાસા પર પડે છે અને ઘણીવાર વરસાદ ઓછો થાય છે. WMO અનુસાર જૂનથી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન અલ નીનો સક્રિય રહેવાની આશરે 80 ટકા શક્યતા છે, જ્યારે નવેમ્બર સુધી આ સંભાવના 90 ટકા કરતાં વધુ હોઈ શકે છે.

ચોમાસા પર પડશે મોટી અસર

હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ અલ નીનોના કારણે ભેજવાળી પવનો નબળી પડી શકે છે, જેના કારણે ચોમાસું સામાન્ય કરતાં નબળું રહેવાની શક્યતા છે. જુલાઈ અને ઓગસ્ટ દરમિયાન દેશના અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદમાં 50થી 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે.મધ્ય ભારત, મહારાષ્ટ્ર, બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને અન્ય કેટલાક રાજ્યોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)એ પણ ચોમાસું સરેરાશ કરતાં ઓછું રહેવાની આગાહી કરી છે.

NASAએ પણ આપી ચેતવણી

નાસાના સેટેલાઇટ ડેટા દર્શાવે છે કે ટ્રોપિકલ પેસિફિક વિસ્તારમાં ગરમ પાણીનો વિસ્તાર ઝડપથી વધી રહ્યો છે. સમુદ્રનું વધતું તાપમાન અને નબળી પડતી ટ્રેડ વિન્ડ્સ અલ નીનોના સ્પષ્ટ સંકેતો છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી ચાલી રહેલી લા નીના સ્થિતિ બાદ હવે અલ નીનો ફરી સક્રિય થવાથી હવામાન વધુ અનિશ્ચિત બની શકે છે.

ભારે ગરમી અને હીટવેવનો ખતરો

WMOએ ચેતવણી આપી છે કે જૂનથી ઓગસ્ટ દરમિયાન વિશ્વના અનેક વિસ્તારોમાં સરેરાશ કરતાં વધુ તાપમાન નોંધાઈ શકે છે. ભારતમાં ઉત્તર, પશ્ચિમ, મધ્ય અને દક્ષિણ ભાગોમાં લાંબા સમય સુધી હીટવેવ રહેવાની શક્યતા છે. રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં તાપમાન 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ રહેવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

પાણીની અછત વધી શકે

ઓછા વરસાદના કારણે ડેમ, તળાવો અને જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ઘટી શકે છે. પીવાના પાણીની સાથે ખેતી અને ઉદ્યોગો માટે પણ પાણીની સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ અલ નીનો દરમિયાન ગરમ હવા વધુ ભેજ શોષી લે છે, જેના કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ પડે છે જ્યારે મોટા વિસ્તારો સૂકા રહે છે.

આ પણ વાંચોઃ તમિલનાડુમાં આકાશ ચીરતો વિશાળ ટોર્નેડો, રૂંવાટી ઉભી કરી દેતો Video વાયરલ

કૃષિ અને અર્થતંત્ર પર અસર

ભારતની કૃષિ મોટાભાગે ચોમાસા પર આધારિત છે. વરસાદ ઓછો પડવાથી ધાન, મકાઈ, સોયાબીન અને અન્ય ખરીફ પાકોને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે.તેના કારણે ખેડૂતોની આવક ઘટી શકે છે, ખાદ્ય ઉત્પાદન પર અસર પડી શકે છે અને ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર પર ભાર વધી શકે છે. અગાઉ 1972, 2009 અને 2015 જેવા અલ નીનો વર્ષોમાં ભારતને ભારે આર્થિક નુકસાન સહન કરવું પડ્યું હતું.

IOD આપી શકે છે થોડી રાહત

હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ ઇન્ડિયન ઓશન ડાયપોલ (IOD) ક્યારેક અલ નીનોની નકારાત્મક અસરને ઓછી કરી શકે છે. જો IOD પોઝિટિવ સ્થિતિમાં આવે તો ચોમાસાને થોડી મદદ મળી શકે છે. જોકે હાલમાં IOD ન્યુટ્રલ સ્થિતિમાં હોવાથી તેની તરફથી ખાસ રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી માનવામાં આવી રહી છે.

શું કરવી જોઈએ તૈયારી?

નિષ્ણાતોના મતે સરકારોએ પાણી સંરક્ષણ, દુષ્કાળ વ્યવસ્થાપન અને પાક વીમા જેવી યોજનાઓ પર વધુ ધ્યાન આપવું જોઈએ. ખેડૂતોને દુષ્કાળ સહન કરી શકે તેવા બીજ અને વૈકલ્પિક પાક અપનાવવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે. સામાન્ય લોકોએ પણ પાણીનો બગાડ ટાળવો, ગરમીથી બચવાના ઉપાયો અપનાવવા અને પાણી બચાવવાના પ્રયાસો વધારવા જોઈએ.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ