ન્યૂઝ અપડેટ્સ
Last Updated: 08:21 AM, 19 September 2026
ADVERTISEMENT
અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે ટેરિફને લઈને તણાવ વધવાની શક્યતા છે. અમેરિકામાં રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો સામે 100% સુધી ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ ધરાવતા કાયદાને મંજૂરી મળ્યાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 40%થી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ રશિયા પાસેથી આયાત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય નિકાસ, વેપાર અને ઇંધણના ભાવ પર તેની શું અસર થઈ શકે છે, જાણો આ અહેવાલમાં.
ADVERTISEMENT
યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ ભારતે રશિયા પાસેથી સસ્તું ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનું વધાર્યું હતું. 2022-23માં રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો તેલ સપ્લાયર બન્યો હતો. યુદ્ધ પહેલાં ભારત રશિયા પાસેથી ખૂબ ઓછું તેલ ખરીદતું હતું, પરંતુ ત્યારબાદ આયાત વધીને દરરોજ આશરે 16થી 20 લાખ બેરલ સુધી પહોંચી હતી.હાલમાં ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 40%થી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ રશિયા પાસેથી આયાત કરે છે. આ કારણે ભારત રશિયન તેલ ખરીદતા મોટા દેશોમાં સામેલ છે. જો અમેરિકાના નવા કાયદા હેઠળ ભારત પર ટેરિફ લાગુ થાય તો બંને દેશોના વેપાર સંબંધો પર તેની અસર પડી શકે છે.
ADVERTISEMENT

ADVERTISEMENT
રશિયા ઉપરાંત ભારત અન્ય દેશો પાસેથી પણ ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદે છે. તેમાં ઇરાક, સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), કુવૈત અને કતાર મુખ્ય સપ્લાયર્સ છે. આ ઉપરાંત ભારત નાઇજીરિયા, અંગોલા, બ્રાઝિલ અને અમેરિકાથી પણ ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરે છે.જો રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા પર દબાણ વધે તો ભારત આ દેશો પાસેથી આયાત વધારવાનો વિકલ્પ અપનાવી શકે છે. જોકે, વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ, સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા અને પરિવહન ખર્ચ જેવા પરિબળો ભારતના આયાત બિલને અસર કરી શકે છે.
ADVERTISEMENT
અમેરિકાના નવા કાયદા હેઠળ રાષ્ટ્રપતિને રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં તેલ કે ગેસ ખરીદતા દેશો પર 100% સુધી ટેરિફ લાદવાની સત્તા મળી છે. જોકે, કાયદો બન્યો એટલે ભારત પર તરત જ 100% ટેરિફ લાગુ થઈ ગયો છે એવું નથી. ટેરિફ કયા દેશ પર, કેટલા દરે અને ક્યારે લાગુ કરવો તે અંગે અમેરિકી વહીવટીતંત્ર પાસે નિર્ણય લેવાની સત્તા છે. ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખે અને અમેરિકા ભારત પર ઊંચો ટેરિફ લાગુ કરે તો ભારતીય માલ અમેરિકામાં મોંઘો થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં અમેરિકાના આયાતકારો બાંગ્લાદેશ, વિયેતનામ, મેક્સિકો અથવા અન્ય દેશોમાંથી વિકલ્પ શોધી શકે છે. તેના કારણે ભારતના ટેક્સટાઇલ, જેમ્સ-જ્વેલરી, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, ચામડાની વસ્તુઓ, દરિયાઈ ઉત્પાદનો અને કેમિકલ્સ જેવા ક્ષેત્રોના ઓર્ડર પર દબાણ આવી શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક અસર ટેરિફના દર, લાગુ પડતા ઉત્પાદનો અને અમલીકરણની શરતો પર નિર્ભર રહેશે.
ADVERTISEMENT
જો અમેરિકાના દબાણને કારણે ભારત રશિયા પાસેથી તેલની આયાત ઘટાડે તો અન્ય દેશો પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવું પડી શકે છે. રશિયા પાસેથી મળતા સસ્તા તેલના સ્થાને બીજા દેશોનું તેલ ખરીદવાથી ભારતનું આયાત બિલ વધી શકે છે. જોકે, આ અસર વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને ભારતને મળતી ખરીદીની શરતો પર નિર્ભર રહેશે.જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થાય અને તેની અસર સ્થાનિક બજાર સુધી પહોંચે તો પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર પણ દબાણ આવી શકે છે. તેનાથી પરિવહન ખર્ચ વધવાની અને મોંઘવારી પર અસર થવાની શક્યતા રહે છે. જોકે, પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો નિશ્ચિત નથી, કારણ કે તેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ ઉપરાંત અન્ય પરિબળો પણ અસર કરે છે.

ADVERTISEMENT
આ પણ વાંચોઃ ભારત પર 100% અમેરિકન ટેરિફ? લિન્ડસે ગ્રેહામના રશિયા પ્રતિબંધ બિલની સંપૂર્ણ વિગતો
‘લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ ઓફ 2026’માં રશિયાના ઊર્જા અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રો પર કડક પ્રતિબંધો લગાવવાની જોગવાઈ છે. આ કાયદા હેઠળ રશિયાના તેલના વેપાર સાથે સંકળાયેલા લોકો અને સંસ્થાઓ સામે પણ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. તેનો હેતુ રશિયાને મળતી આવક પર દબાણ વધારવાનો છે.આ કાયદામાં રશિયાના ‘શેડો ફ્લીટ’ પર પણ કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ છે. શેડો ફ્લીટ એવા ટેન્કરોના નેટવર્કને કહેવામાં આવે છે, જે હાલના પ્રતિબંધોથી બચીને રશિયાનું તેલ અન્ય દેશો સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત રશિયાના નાણાકીય સંસ્થાનો, સંરક્ષણ ઉદ્યોગ અને પ્રતિબંધો ટાળવામાં મદદ કરનારા લોકો સામે પણ પગલાં લઈ શકાય છે.
આ કાયદા હેઠળ 1996ના ઈરાન પ્રતિબંધ કાયદાની સમયમર્યાદા પણ 2031 સુધી લંબાવવામાં આવી છે. આ કાયદો ઈરાન સાથે વેપાર કરતી બિન-અમેરિકી કંપનીઓ પર પ્રતિબંધો લાદવાની જોગવાઈ ધરાવે છે. આથી ઈરાન સાથે વેપાર કરતી કંપનીઓ માટે અમેરિકાના પ્રતિબંધોનું જોખમ વધી શકે છે.નવા કાયદા હેઠળ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિને રશિયન સામાન પર 500% સુધી ટેરિફ લગાવવાની સત્તા પણ આપવામાં આવી છે. આ સત્તા પાંચ વર્ષ સુધી લાગુ રહેશે. જોકે, કયા સંજોગોમાં અને કઈ વસ્તુઓ પર આ સત્તાનો ઉપયોગ થશે તે અમલીકરણના નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે.
આ કાયદામાં રશિયન કુદરતી ગેસની આયાત કરતા દેશો માટે કેટલીક છૂટની જોગવાઈ પણ છે. જો કોઈ દેશ રશિયાની કુલ ગેસ નિકાસમાંથી 15%થી ઓછો હિસ્સો ખરીદતો હોય અને રશિયન ગેસ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે નોંધપાત્ર પગલાં લેતો હોય તો તેને ગેસ સંબંધિત ટેરિફમાંથી રાહત મળી શકે છે. કાયદા હેઠળ કેટલાક યુરોપિયન દેશોને પણ પ્રસ્તાવિત 100% ટેરિફમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે. આ છૂટની જોગવાઈઓને કારણે તમામ દેશો પર એકસરખી રીતે ટેરિફ લાગુ થશે એવું નથી. ડેમોક્રેટિક સેનેટર રિચર્ડ બ્લૂમેન્થલે કહ્યું હતું કે આ કાયદાનો હેતુ યુરોપિયન સહયોગીઓને નિશાન બનાવવાનો નહીં, પરંતુ રશિયાના તેલ વેપારને આર્થિક સહારો આપતા દેશો પર દબાણ વધારવાનો છે.
અમેરિકા પર 40 ટ્રિલિયન ડોલરથી વધુનું દેવું હોવા અને વૈશ્વિક વેપારમાં ટેરિફ તથા પ્રતિબંધો વધવાની ચર્ચા વચ્ચે રોકાણકારો માટે પણ અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ શકે છે. કેટલાક રોકાણકારો પોતાના નાણાં અમેરિકાની બહાર ક્યાં રોકાણ કરવા તે અંગે વિચાર કરી રહ્યા હોવાની ચર્ચા છે. જોકે, આ કાયદાની સીધી અસર તરીકે વૈશ્વિક રોકાણ અમેરિકામાંથી મોટા પ્રમાણમાં બહાર જશે એવું અત્યારે નિશ્ચિત કહી શકાય નહીં.અમેરિકાની આર્થિક નીતિઓ, વ્યાજદર, વેપાર સંબંધો અને વૈશ્વિક રાજકીય સ્થિતિ રોકાણકારોના નિર્ણયો પર અસર કરી શકે છે. તેથી ભારત સહિતના દેશો માટે આગામી સમયમાં અમેરિકાની ટેરિફ નીતિ અને તેના અમલીકરણ પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
Sub Editor at VTV Gujarati | 8+ Years of Experience in Gujarati Journalism, News Writing & Digital Content Creation.
વધુ વાંચો