આરોગ્ય / દર 10માંથી એક મહિલાને હોય છે આ ગંભીર બીમારી, લક્ષણો દેખાય તો ચેતી જજો!

PCOS Symptoms: આજની લાઇફસ્ટાઇલને લીધે છેલ્લા વર્ષોમાં હોર્મોનને લગતી બીમારી એટલે કે PCOS વિશે તમે પણ ક્યારેય ને ક્યાંક સાંભળ્યું જ હશે. PCOS એ સ્ત્રીઓમાં એક સામાન્ય સ્થિતિ છે જેને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર દ્વારા મોટાભાગે નિયંત્રિત કરી શકાય છે. જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો તે માત્ર ગર્ભાવસ્થાને અવરોધી શકે છે પરંતુ ઘણી લાંબા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું જોખમ પણ વધારી શકે છે.

પોલિસિસ્ટિક અંડાશય સિન્ડ્રોમ (PCOS) સ્ત્રીઓમાં એક સામાન્ય સમસ્યા છે. PCOS એ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જોવા મળતી સૌથી સામાન્ય હોર્મોનલ ઇમબેલેન્સમાંની એક છે. છતાં તેને ઘણીવાર ગેરસમજ કરવામાં આવે છે અને સંપૂર્ણપણે અવગણવામાં આવે છે. જોકે PCOS એ એક એવી સ્થિતિ હોઈ શકે છે જે ફક્ત ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જ નહીં પરંતુ રોજિંદા જીવનમાં પણ ઘણી મુશ્કેલીઓનું કારણ બની શકે છે. PCOS વિશ્વભરમાં 10 માંથી 1 મહિલાને અસર કરે છે. ભારતમાં હાલની સ્થિતિ પ્રમાણે મોટી સંખ્યામાં યુવતીઓ PCOSથી પીડાય છે. ચાલો જાણીએ કે PCOS ના લક્ષણો શું છે અને તેને કેવી રીતે અટકાવી શકાય.

PCOS શું છે?

આ અંગે વરિષ્ઠ ગાયનેકોલોજિસ્ટ જણાવે છે કે PCOS એક જટિલ હોર્મોનલ ડિસઓર્ડર છે જેમાં અંડાશય વધુ પડતા એન્ડ્રોજન અથવા પુરુષ હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરે છે. જે ઘણા લક્ષણો તરફ દોરી શકે છે.

• અનિયમિત માસિક સ્રાવ
• ગર્ભધારણ કરવામાં મુશ્કેલી
• વજન વધારો
• ખીલ
• ચહેરા અથવા શરીરના વધુ પડતા વાળ

અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્ત્રીના અંડાશયમાં નાની નાની ગાંઠો (સિસ્ટ) જોવા મળે છે. પરંતુ માત્ર સિસ્ટ હોવું PCOS નું ચોક્કસ નિદાન નથી. તે ઘણીવાર ઇન્સ્યુલિન રેસિસ્ટન્સ, લાઇફસ્ટાઇલ અને આનુવંશિકતા સાથે જોડાયેલું હોય છે. તેની શરૂઆતમાં જ જાણ થઈ જવી જરૂરી છે કારણ કે તે ફક્ત ગર્ભાવસ્થા સંબંધિત સમસ્યા નથી પરંતુ તે સ્ત્રીના જીવનભર શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે.

જો PCOS ની સારવાર ન કરવામાં આવે તો શું થઈ શકે છે?

PCOS ને અવગણવાથી અથવા યોગ્ય રીતે મેનેજ ન કરવાથી ઘણી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે જેમ કે-

• વંધ્યત્વ - અનિયમિત ઓવ્યુલેશનને કારણે, સ્ત્રીઓમાં ગર્ભવતી ન થવાનું આ મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે.
• મેટાબોલિક ડિસઓર્ડર - આ સ્થિતિ ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર, ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ અને સ્થૂળતા થવાનું જોખમ વધારે હોય છે.
• હૃદય રોગનું જોખમ - ઉચ્ચ કોલેસ્ટ્રોલ, ઉચ્ચ બ્લડ પ્રેશર અને હૃદય રોગનું જોખમ વધારે છે.
• એન્ડોમેટ્રાયલ કેન્સર - અનિયમિત ઓવ્યુલેશન ગર્ભાશયની અસ્તર જાડી થઈ શકે છે, જેનાથી કેન્સરનું જોખમ વધી શકે છે.
• માનસિક સ્વાસ્થ્ય - હોર્મોનલ અસંતુલન અને લક્ષણો ડિપ્રેશન, ચિંતા અને સ્વ-છબીની સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે.

તેનો ઈલાજ અને લાઈફસ્ટાઈલમાં ફેરફાર

• વજન જાળવી રાખો - તમારા વજનના માત્ર 5-10% ઘટાડાથી ઓવ્યુલેશનમાં સુધારો થઈ શકે છે, માસિક સ્રાવ નિયમિત થઈ શકે છે અને ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકારમાં સુધારો થઈ શકે છે.
• હેલ્ધી ખોરાક લો - આખા અનાજ, દુર્બળ પ્રોટીન, ફળો, શાકભાજી અને સ્વસ્થ ચરબીથી ભરપૂર આહાર બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત કરવામાં અને લક્ષણો ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
• નિયમિત કસરત કરો - શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઇન્સ્યુલિન સંવેદનશીલતા વધારે છે, તણાવ ઘટાડે છે અને વજન નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
• તણાવ ઓછો કરો - આ માટે, યોગ, ધ્યાન અને પૂરતી ઊંઘ હોર્મોનલ સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.

જો આ આદતો સમયસર અપનાવવામાં આવે તો PCOSની ગમભીર અસરથી બચી શકાય છે.

વધુ વાંચો: આજથી બદલાયા આ મહત્વના નિયમો, તમારા ખિસ્સા પર પડશે સીધી અસર

PCOS નો ઈલાજ શું?

PCOS ની સારવાર શક્ય છે પરંતુ તેનો સંપૂર્ણ ઇલાજ થઈ શકતો નથી. ડોકટરો દરેક વ્યક્તિની સારવાર કેસ-બાય-કેસ સ્ટડીના આધારે કરે છે. જેમાં સ્ત્રીની વ્યક્તિગત સમસ્યાઓ, જેમ કે માસિક સ્રાવનું નિયમન, ગર્ભાવસ્થામાં મદદ કરવી અથવા મેટાબોલિક જોખમો ઘટાડવાનો સમાવેશ થાય છે. સારવારનું પ્રથમ પગલું વજન નિયંત્રણ અને જીવનશૈલીમાં ફેરફારથી શરૂ થાય છે. જન્મ નિયંત્રણ ગોળીઓ માસિક સ્રાવને નિયંત્રિત કરવામાં અને ખીલ અને વાળના વિકાસને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. મેટફોર્મિન જેવી દવાઓ ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર ઘટાડવામાં અસરકારક છે. ગર્ભાવસ્થા માટે ઓવ્યુલેશનને ઉત્તેજીત કરતી દવાઓ આપી શકાય છે. જ્યારે દવાઓ બિનઅસરકારક હોય છે, ત્યારે IVF (ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન) જેવી પ્રજનન સારવારનો પ્રયાસ કરી શકાય છે.

Disclaimer આરોગ્ય અને સુખાકારી હેઠળ પ્રકાશિત સામગ્રી સામાન્ય જાણકારી ઉપલબ્ધ કરાવે છે. અહીં પ્રકાશિત લેખ તબીબ, વૈદ્ય, નિષ્ણાત અને રિસર્ચ આધારિત નિષ્કર્ષ પર છે. તમામ નિર્દેશોનું પાલન કરી વાંચકોની જાગૃતિ વધારવાના હેતુથી આ સામગ્રી તૈયાર કરાઈ છે. આ લેખ કોઈ પણ રીતે યોગ્ય ઉપચારનો વિકલ્પ નથી, વધુ જાણકારી માટે હંમેશા નિષ્ણાત કે આપના ચિકિત્સકની સલાહ લેવી. vtvgujarati.com આ જાણકારી માટે જવાબદારીનો દાવો કરતું નથી.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ