નેશનલ / વિઝા અરજી માટે ભારત સરકારના નવા નિયમો, વિદેશી નાગરિકોને મળશે નવી સુવિધા!

ભારત સરકારે વિદેશી નાગરિકો માટે વિઝા પ્રણાલીને સરળ બનાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે એક મોટો ફેરફાર કર્યો છે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે મુખ્ય વિઝા શ્રેણીઓની સંખ્યા 13 થી ઘટાડીને 9 કરી દીધી છે, અને ઉપ-શ્રેણીઓની સંખ્યા 49 થી ઘટાડીને 23 કરી છે. આ ઉપરાંત, વિઝા અરજી ફોર્મમાં માહિતી આપવા માટેના કોલમની સંખ્યામાં 65 થી 70 ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી નાગરિકો માટે વિઝા અરજી પ્રક્રિયાને વધુ સરળ બનાવવાનો અને ભારતની મુલાકાતે આવતા કાયદેસરના પ્રવાસીઓને વધુ સારી સુવિધાઓ પૂરી પાડવાનો છે.

ગૃહ મંત્રાલયે 27 ઓગસ્ટના રોજ વિઝાની મુખ્ય અને ઉપ-શ્રેણીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો કર્યો. આ પહેલાં, ઓક્ટોબર 2025માં પણ વિઝા પ્રણાલીમાં ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા; તે સમયે, મુખ્ય શ્રેણીઓની સંખ્યા ૨૨થી ઘટાડીને 13 કરવામાં આવી હતી અને ઉપ-શ્રેણીઓની સંખ્યા 63 થી ઘટાડીને 49 કરવામાં આવી હતી. ગૃહ મંત્રાલયે પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે, વિઝા વ્યવસ્થાને સરળ બનાવતા પહેલાં વિકસિત રાષ્ટ્રોની વિઝા પ્રણાલીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, મુસાફરીના સમાન હેતુઓને એક જ શ્રેણીમાં જૂથબદ્ધ કરવાથી અરજદારો માટે યોગ્ય વિઝા પસંદ કરવાનું સરળ બનશે. આનાથી કાયદેસરના હેતુઓ માટે ભારત આવતા વિદેશી નાગરિકોની મુસાફરી પણ સરળ બનશે.

ટૂરિસ્ટ વિઝાનું નામ બદલીને વિઝિટર વિઝા કરવામાં આવ્યું

નવી વ્યવસ્થા હેઠળ, 'ટૂરિસ્ટ વિઝા'નું નામ બદલીને 'વિઝિટર વિઝા' રાખવામાં આવ્યું છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય પરંપરાગત પર્યટન ઉપરાંતની અન્ય પ્રવૃત્તિઓને પણ આવરી લેવાનો છે. વિઝિટર વિઝાને V-1 અને V-2 આ બે પેટા-શ્રેણીઓમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે.

V-1 વિઝા હેઠળ, વિદેશી નાગરિકો વ્યવસાયિક બેઠકો, તબીબી પરામર્શ, વેલનેસ રિટ્રીટ્સ, ટૂંકા ગાળાની તબીબી સારવાર, તેમજ ભારતીય ભાષાઓ, સંગીત, કળા અને હસ્તકલા પર આધારિત ટૂંકા અભ્યાસક્રમો માટે ભારતની મુસાફરી કરી શકશે. આ વિઝા 30 દિવસના સમયગાળા માટે આપવામાં આવશે અને તેમાં એકથી વધુ વખત પ્રવેશ કરવાની સુવિધા સામેલ હશે.

દરમિયાન, V-2 વિઝા લાંબા ગાળાની મુલાકાતો માટે હશે. નિર્ધારિત શરતોના આધારે, તે એક, પાંચ કે દસ વર્ષના સમયગાળા માટે આપવામાં આવી શકે છે. V-1 વિઝા હેઠળ આવરી લેવામાં આવતી પ્રવૃત્તિઓ ઉપરાંત, તેમાં પર્વતારોહણનો પણ સમાવેશ થશે. જોકે, પર્વતારોહણ માટે આવતા વિદેશી નાગરિકોને છ મહિનાનો 'મલ્ટીપલ-એન્ટ્રી' (એકથી વધુ વખત પ્રવેશ કરી શકાય તેવો) વિઝા આપવામાં આવશે.

મેડિકલ અને આયુષ વિઝા માટે અલગ જોગવાઈઓ

મેડિકલ વિઝા વ્યવસ્થામાં પણ ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. આ અંતર્ગત, આધુનિક ચિકિત્સા પદ્ધતિ અને આયુષ પદ્ધતિઓ દ્વારા સારવાર મેળવવા ઈચ્છતા લોકો માટે અલગ-અલગ વિઝાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

M-1 વિઝા એવા દર્દીઓ માટે છે જેઓ AYUSH સિવાયની અન્ય પદ્ધતિઓ દ્વારા મેડિકલ સારવાર મેળવવા માંગે છે, જ્યારે M-3 વિઝા એવા વિદેશી નાગરિકો માટે છે જેઓ AYUSH પદ્ધતિઓ હેઠળ સારવાર મેળવવા માંગે છે. આ બંને શ્રેણીઓમાં સામાન્ય રીતે એક વર્ષની માન્યતા અવધિ અને મલ્ટિપલ-એન્ટ્રી કરવાની સુવિધા મળશે, જેમાં ઈ-વિઝાનો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ હશે. વધુમાં, દર્દીઓની સાથે આવતા સહાયકો માટે અલગ વિઝાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે: M-1 વિઝા ધારકની સાથે આવતા સહાયકને M-2 વિઝા આપવામાં આવશે, અને M-3 વિઝા ધારકની સાથે આવતા સહાયકને M-4 વિઝા આપવામાં આવશે.

ગૃહ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ સુવિધા એવા દર્દીઓ માટે લાભદાયી રહેશે જેમણે સારવાર દરમિયાન અનેક વખત ભારત આવવું પડે છે, પછી ભલે તે કન્સલ્ટેશન માટે હોય, ફોલો-અપ માટે હોય કે પછી સારવારના વિવિધ તબક્કાઓમાં મેડિકલ પ્રક્રિયાઓ માટે હોય. 'મલ્ટીપલ-એન્ટ્રી' સુવિધાને કારણે તેમણે વારંવાર વિઝા માટે અરજી કરવાની જરૂર નહીં પડે.

વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે પાંચ વર્ષ સુધીના ઈ-વિઝા

સરકારે વિદ્યાર્થી વિઝાને બે મુખ્ય પેટા-શ્રેણીઓમાં એકીકૃત કર્યા છે. S-1 વિઝા શાળાકીય, અંડરગ્રેજ્યુએટ અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ અભ્યાસ માટે છે. જ્યારે, S-2 વિઝા પીએચડી (PhD) ઉમેદવારો અને સંશોધકો, ભારતીય યુનિવર્સિટીઓમાં મુલાકાતી ફેકલ્ટી, વિદેશી સંશોધન વિદ્યાર્થીઓ, વૈજ્ઞાનિક અને માનવશાસ્ત્રીય અભિયાનો, ઇન્ટર્નશિપ, એક્સચેન્જ પ્રોગ્રામ્સ અને અન્ય નિર્દિષ્ટ શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ માટે છે.

'સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા' (Study in India) પોર્ટલ દ્વારા ભારતીય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ મેળવતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ 'e-S1' વિઝા માટે પાત્ર રહેશે. આ વિઝા પાંચ વર્ષ સુધી અથવા તેમના અભ્યાસક્રમની અવધિ જે પણ ઓછું હોય, તે સમયગાળા માટે માન્ય રહેશે. આ વિઝામાં મલ્ટીપલ એન્ટ્રીની સુવિધાનો સમાવેશ થશે.

બિઝનેસ વિઝાના બે શ્રેણી, તકનીકી નિષ્ણાતો માટે પણ જોગવાઈઓનો સમાવેશ

બિઝનેસ વિઝાને B-1 અને B-2 શ્રેણીઓમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. B-1 વિઝા એવા વિદેશી નાગરિકો માટે છે જેઓ ભારતમાં એવા ઔદ્યોગિક કે વ્યાપારી સાહસો સ્થાપવા માંગે છે, જેના સંચાલન માટે લાઇસન્સની જરૂર હોય છે. બીજી બાજુ, B-2 વિઝા ટૂંકા ગાળાની, કરાર આધારિત વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ માટે છે. આમાં ઉત્પાદન-સંબંધિત રોકાણો, પરિષદો, રમતગમત, કલા પ્રદર્શન અને ફિલ્મ નિર્માણ જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.

વધુમાં, ભારતીય કંપનીઓમાં કાર્યરત વિદેશી નિષ્ણાતો, ઈજનેરો અને તકનીકી કર્મચારીઓ માટે વિશેષ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. આ જોગવાઈઓમાં મશીનરીનું સ્થાપન, ગુણવત્તા ચકાસણી, મેન્ટેનન્સ, ઉત્પાદન, માહિતી ટેકનોલોજી, સપ્લાય ચેઈનનો વિકાસ, પ્લાન્ટની ડિઝાઈન, તાલીમ અને તકનીકી સહાય જેવી પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.

આવા વિદેશી વ્યાવસાયિકો ઈ-વિઝા પ્લેટફોર્મ દ્વારા B-2 શ્રેણી હેઠળ 'પ્રોડક્શન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બિઝનેસ વિઝા' મેળવી શકશે. અગાઉ, આ સુવિધા e-B4 વિઝા શ્રેણી હેઠળ ઉપલબ્ધ હતી.

વિઝા અરજી ફોર્મમાં 70% સુધી ઓછી કોલમ

ગૃહ મંત્રાલયે તમામ 23 વિઝા શ્રેણીઓ અને ઉપ-શ્રેણીઓ માટેના અરજી ફોર્મ સરળ બનાવ્યા છે. જરૂરી વિગતો ભરવા માટેના ખાનાઓની સંખ્યામાં 65% થી 70% નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આનાથી વિદેશી નાગરિકોએ અરજી પ્રક્રિયા દરમિયાન ઓછી માહિતી આપવી પડશે, જેનાથી તેમનો સમય બચશે. વધુમાં, આનાથી વિઝા અરજીઓની ચકાસણી અને પ્રક્રિયામાં વહીવટી કાર્યક્ષમતામાં વધારો થશે. હાલમાં, ભારત માટે ઈ-વિઝાની સુવિધા 172 દેશોના નાગરિકો માટે ઉપલબ્ધ છે. અત્યારે, 13 ઉપ-શ્રેણીઓ હેઠળ ઈ-વિઝા આપવામાં આવી રહ્યા છે.

નવી વ્યવસ્થા હેઠળ વિઝાની 9 શ્રેણીઓ કઈ હશે?

નવી વ્યવસ્થા હેઠળ વિઝાની બિઝનેસ, ડિપ્લોમેટિક , વર્ક, જર્નલિસ્ટ, મેડિકલ, ઓફિશિયલ, સ્ટૂડેન્ટ, વિઝિટર અને મિસલેનિયસ એમ નવ મુખ્ય શ્રેણીઓ હશે.

'મિસલેનિયસ વિઝા' શ્રેણીમાં ભારતીય મૂળની વ્યક્તિઓ—તેમના જીવનસાથીઓ અને બાળકો સહિતમાટેની જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, તેમાં 'ઓરોવિલ ફાઉન્ડેશન' જેવી નિર્દિષ્ટ સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા લોકો, લાંબા ગાળાના વિઝા ધરાવતા વિદેશી નાગરિકો પર નિર્ભર વ્યક્તિઓ, અને અફઘાન નાગરિકો માટેના 'સ્ટે વિઝા'નો પણ સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, આ શ્રેણીમાં પડોશી દેશોના નાગરિકોની અમુક શ્રેણીઓ માટેના લાંબા ગાળાના વિઝા, તેમજ એવા હેતુઓ માટેની જોગવાઈઓનો પણ સમાવેશ થાય છે જે અન્ય કોઈ વિશિષ્ટ વિઝા શ્રેણી હેઠળ આવતા નથી.

આ પણ વાંચોઃ હવે બેંક ખાતા વગર પણ NEFTથી મોકલી શકાશે રૂપિયા, એક વખતમાં ₹50 હજાર સુધી ટ્રાન્સફરની સુવિધા!

2026ના અંત સુધીમાં નવી વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવામાં આવશે

ગૃહ મંત્રાલય નવી વ્યવસ્થાને અમલમાં મૂકવા માટે તેની માહિતી ટેકનોલોજી (IT) પ્રણાલીઓને અપડેટ કરી રહ્યું છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ સુધારેલી વ્યવસ્થા હેઠળ વિઝા જારી કરવાની પ્રક્રિયા 2026ના અંત સુધીમાં શરૂ થઈ જશે.

સરકારનું કહેવું છે કે આ ફેરફારો વિદેશી નાગરિકો માટે વિઝા અરજી પ્રક્રિયાને વધુ સરળ, સ્પષ્ટ અને સુવ્યવસ્થિત બનાવશે. વધુમાં, તે પ્રવાસન, શિક્ષણ, તબીબી સારવાર કે વ્યવસાયિક હેતુઓ માટે ભારત આવતા લોકોને યોગ્ય વિઝા શ્રેણી પસંદ કરવામાં મદદરૂપ થશે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ