Surya Grahan 2026 / લાગ્યું વર્ષનું પહેલું સૂર્યગ્રહણ, જાણો કેટલો રહ્યો સૂતક કાળ, ભારત પર શું અસર પડી

સાલ 2026નું પ્રથમ સૂર્ય ગ્રહણ આજે લાગુ થઈ ગયું છે અને ખગોળવિદો તથા જ્યોતિષમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે આ એક વિશેષ ઘટના માનવામાં આવી રહી છે. ભારતીય સમય મુજબ આ ગ્રહણ બપોરે 3 વાગ્યાને 26 મિનિટે શરૂ થયું છે અને સાંજે 7 વાગ્યાને 57 મિનિટે પૂર્ણ થશે. આશરે 4 કલાક 32 મિનિટ સુધી ચાલનાર આ ખગોળીય ઘટના વિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ વલયાકાર સૂર્ય ગ્રહણ તરીકે ઓળખાય છે, જેને સામાન્ય ભાષામાં રિંગ ઓફ ફાયર કહેવામાં આવે છે.

જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વીથી સૌથી દૂરની સ્થિતિમાં હોય છે અને સૂર્યને સંપૂર્ણ રીતે ઢાંકી શકતો નથી ત્યારે સૂર્યની આસપાસ અગ્નિ જેવી તેજસ્વી વલયાકાર રેખા દેખાય છે. આ અનોખું દૃશ્ય જ રિંગ ઓફ ફાયર તરીકે ઓળખાય છે. ખગોળવિજ્ઞાનમાં તેને Annular Solar Eclipse કહેવામાં આવે છે. સૂર્યનો મધ્ય ભાગ અંધકારમય દેખાય છે અને તેની આસપાસ ચમકતી ગોળ આભા સર્જાય છે, જે આકાશમાં અદ્ભુત દૃશ્ય ઊભું કરે છે.

આ વર્ષનું પ્રથમ સૂર્ય ગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં. તેથી ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ભારતમાં તેનો સૂતક સમય માન્ય ગણાશે નહીં. ઘણા લોકોમાં ગ્રહણને લઈને ધાર્મિક માન્યતાઓ છે, પરંતુ વિજ્ઞાનીઓના મતે આ એક સંપૂર્ણ પ્રાકૃતિક અને ખગોળીય પ્રક્રિયા છે, જેમાં સૂર્ય, ચંદ્ર અને પૃથ્વી એક સીધી રેખામાં આવી જાય છે.

આ ગ્રહણ આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકાના કેટલાક દેશોમાં સ્પષ્ટ રીતે જોવામાં આવશે. ઝિમ્બાબ્વે, દક્ષિણ આફ્રિકા, જામ્બિયા, મોરીશિયસ, તાન્ઝાનિયા, અર્જેન્ટિના અને ચિલી જેવા દેશોમાં લોકો રિંગ ઓફ ફાયરનું અદભુત દૃશ્ય માણી શકશે. દક્ષિણ એટલાન્ટિક મહાસાગર, દક્ષિણ પ્રશાંત મહાસાગર અને એન્ટાર્કટિકા વિસ્તારના કેટલાક ભાગોમાં પણ આ ગ્રહણ આંશિક રીતે દેખાશે. જ્યારે ભારત, શ્રીલંકા, નેપાળ, અફઘાનિસ્તાન, મ્યાનમાર અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત સહિત એશિયાના અનેક દેશોમાં આ ગ્રહણ નજરે નહીં પડે.

જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર આ ગ્રહણ કુંભ રાશિ અને ધનિષ્ઠા નક્ષત્રમાં લાગી રહ્યું છે. કેટલાક જ્યોતિષીઓ માને છે કે 64 વર્ષ બાદ કુંભ રાશિમાં સૂર્ય અને રાહુનો વિશેષ સંયોગ સર્જાઈ રહ્યો છે. તેઓ અનુસાર આ સમયગાળામાં ચતુર્ગ્રહી યોગ પણ રચાયો છે, જેને વિશેષ માનવામાં આવે છે. જોકે આ તમામ માન્યતાઓ જ્યોતિષ પર આધારિત છે અને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ ગ્રહણ એક પ્રાકૃતિક ખગોળીય ઘટના છે.

ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ ગ્રહણ દરમિયાન શુભ કાર્યો ટાળવા, મંત્રોચ્ચાર કરવા અને ધ્યાનધારણા કરવાનું કહેવામાં આવે છે. ઘણા લોકો “ૐ સૂર્યાય નમઃ” મંત્રનો જાપ કરે છે અથવા આદિત્ય હૃદય સ્તોત્રનું પાઠ કરે છે. ગ્રહણ પૂર્ણ થયા પછી સ્નાન અને દાન કરવાની પરંપરા પણ ચાલી આવે છે.

ખગોળવિજ્ઞાનીઓનું કહેવું છે કે ગ્રહણને નિહાળતી વખતે ખાસ સાવચેત રહેવું જોઈએ. યોગ્ય સોલર ફિલ્ટર અથવા પ્રમાણિત ગ્રહણ ચશ્મા વગર સીધા સૂર્ય તરફ જોવું આંખો માટે હાનિકારક બની શકે છે. આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકા જેવા વિસ્તારોમાં વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ ખાસ કાર્યક્રમો દ્વારા લોકો માટે સુરક્ષિત અવલોકનની વ્યવસ્થા કરી રહી છે.

આ રીતે 2026નું પ્રથમ સૂર્ય ગ્રહણ ભલે ભારતમાંથી નજરે નહીં પડે, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે તે એક મહત્વપૂર્ણ ખગોળીય ઘટના તરીકે નોંધાઈ રહ્યું છે. રિંગ ઓફ ફાયરનું દૃશ્ય ખગોળવિજ્ઞાન માટે અભ્યાસનો મહત્વપૂર્ણ વિષય છે અને વિશ્વભરના સંશોધકો માટે આ એક રસપ્રદ તક બની રહેશે.

64 વર્ષ પછી સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન આ દુર્લભ સંયોગ બનશે

આજે 64 વર્ષમાં પહેલી વાર સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન સૂર્ય અને રાહુ કુંભ રાશિમાં એકસાથે હાજર રહેશે. કુંભ રાશિમાં હાલમાં એક શક્તિશાળી ચતુર્ગ્રહી યોગ બની રહ્યો છે, જેને સામાન્ય યુતિ માનવામાં આવતી નથી. કાલ પુરુષ કુંડળીના પ્રથમ ઘરનો સ્વામી મંગળ હાલમાં ઉચ્ચ સ્થિતિમાં ગોચર કરી રહ્યો છે, જે ઊર્જા, હિંમત અને નિર્ણાયકતાને મજબૂત બનાવે છે. વધુમાં, દેવતાઓના ગુરુ ગુરુ પણ આ વર્ષે એક વિશેષ સ્થિતિમાં રહેશે. લગભગ ૧૨ વર્ષ પછી, તે પોતાની ઉચ્ચ રાશિમાં પ્રવેશ કરશે. પહેલા, તે મિથુન રાશિમાં, પછી કર્ક રાશિમાં, અને પછી સિંહ રાશિ તરફ જશે.

ગ્રહણનું ધાર્મિક મહત્વ

જ્યોતિષીઓના મતે, પ્રથમ પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણના દિવસે અમૃત મંથન થયું હતું. વધુમાં, સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન ભગવાન રામે ખર અને દુષણનો નાશ કર્યો હતો. આ દિવસે પાંડવોએ શતરંજની રમતમાં બધું ગુમાવ્યું હતું, અને આ દિવસે અર્જુને જયદ્રથનો વધ કર્યો હતો. વધુમાં, ગ્રહણને કારણે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું શહેર, દ્વારકા, સમુદ્રમાં ડૂબી ગયું હતું.

સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન આ ઉપાયો કરો

સૂર્ય ભગવાનને સમર્પિત મંત્રોનો જાપ કરો

ગ્રહણ દરમિયાન ઓમ સૂર્યાય નમઃ અથવા આદિત્ય હૃદય સ્તોત્રનો પાઠ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. આનાથી માનસિક શાંતિ અને આત્મવિશ્વાસ મળે છે.

દાન કરો

ગ્રહણ પછી ગરીબોને ખોરાક, કપડાં અથવા પૈસાનું દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. ઘઉં, ગોળ અને તાંબુનું દાન કરવું ખાસ કરીને ફળદાયી માનવામાં આવે છે.

સ્નાન કરો

ગ્રહણ સમાપ્ત થયા પછી ગંગાના પાણીથી સ્નાન કરવું એ પવિત્રતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ નકારાત્મકતાને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.