ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / ધર્મ / ભારત જ નહીં પરંતુ આ મુસ્લિમ દેશોમાં પણ ધામધૂમથી ઉજવાય છે દિવાળી, જાણો ક્યાં કેવી રીતે થાય છે આયોજન
7 ફોટો ગેલેરી
Last Updated: 06:56 PM, 7 November 2026
1/7
દિવાળી એટલે કે રોશનીનો આ મહાપર્વ માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પરંતુ વિશ્વના અનેક મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા દેશોમાં પણ ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. આ દેશોમાં વસતા ભારતીયો અને સ્થાનિક હિન્દુ સમુદાય પોતાના ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મૂલ્યોને જાળવી રાખીને આ તહેવાર ઉજવે છે. એટલું જ નહીં, સ્થાનિક મુસ્લિમ સમુદાયના લોકો પણ આ ઉત્સવો અને સાર્વજનિક કાર્યક્રમોમાં ઉત્સાહભેર ભાગ લે છે. ઈન્ડોનેશિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, સાઉદી અરેબિયા, મલેશિયા અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો આ ભાઈચારા અને સાંસ્કૃતિક સમન્વયના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણો પૂરા પાડે છે. આ દેશોમાં ધાર્મિક અનુષ્ઠાનો, જાહેર ઉત્સવો અને પડોશીઓ વચ્ચે પરસ્પર પ્રેમ-ભાવના જોવા મળે છે.
2/7
વિશ્વના સૌથી મોટા મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા દેશ ઈન્ડોનેશિયાનો રામાયણ સાથે અત્યંત પ્રાચીન સાંસ્કૃતિક સંબંધ રહેલો છે. અહીં મુખ્યત્વે બાલી, સુમાત્રા અને જાવા ટાપુઓ પર દિવાળીની ભવ્ય ઉજવણી થાય છે. જાવામાં આવેલા યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઈટ પ્રમ્બાનન મંદિરમાં રામાયણનું નાટ્ય મંચન કરવામાં આવે છે, જેમાં મુસ્લિમ કલાકારો પણ અત્યંત ઉત્સાહથી ભાગ લે છે. ઈન્ડોનેશિયામાં કેટલાક લોકો દિવાળી દરમિયાન આત્મસંયમ અને શુદ્ધિ માટે 30 દિવસના ઉપવાસ પણ રાખે છે. તહેવારના 1 મહિના પહેલાંથી જ તૈયારીઓ શરૂ થઈ જાય છે, જેમાં ઘરોની રંગાઈ-પુતાઈ અને સજાવટ કરવામાં આવે છે, દીવા પ્રગટાવવામાં આવે છે અને કેટલાક પરિવારો રાત્રિના સમયે માતા લક્ષ્મી તથા ભગવાન વિષ્ણુની વિધિવત પૂજા-અર્ચના કરે છે.
ADVERTISEMENT
3/7
સંયુક્ત આરબ અમીરાત, ખાસ કરીને દુબઈમાં દિવાળી અત્યંત વિશાળ પાયે જાહેર ઉત્સવ તરીકે ઉજવાય છે. દુબઈ સરકાર આ તહેવાર માટે ખાસ સંગીત કાર્યક્રમો અને ભવ્ય આયોજનો કરે છે. વિશ્વની સૌથી ઊંચી ઈમારત બુરજ ખલીફાને દિવાળીની શુભકામનાઓ અને આકર્ષક રોશનીથી શણગારવામાં આવે છે. અહીંના બજારો અને શોપિંગ સેન્ટરો પણ આ ઉત્સવનો એક ભાગ બને છે. સોનાના બજારો અને મોલમાં દિવાળી પર ખાસ છૂટછાટ અને ઓફરો આપવામાં આવે છે. સ્થાનિક રહીશો અને પ્રવાસીઓ સોનાના આભૂષણો તથા નવા વસ્ત્રોની ખરીદી કરે છે. સ્થાનિક નાગરિકો અને ત્યાં વસતા ભારતીયો એકસાથે મળીને દીવા પ્રગટાવે છે, રંગોળી બનાવે છે અને એકબીજાને મીઠાઈઓ વહેંચે છે.
4/7
સાઉદી અરેબિયામાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આવેલા સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનોને કારણે તહેવારો ઉજવવા માટે શ્રેષ્ઠ વાતાવરણ નિર્માણ પામ્યું છે. રિયાધ અને અન્ય શહેરોમાં ભારતીય મૂળના લોકો પોતાના ઘરો, દુકાનો અને કાર્યસ્થળોને રંગબેરંગી સજાવટ તથા રોશનીથી શણગારે છે. પરિવારો પોતાની પરંપરાગત રીત-રિવાજોનું પાલન કરે છે, જેમાં પૌરાણિક વસ્ત્રો પહેરવાં, ચાંદલો કરવો, ઘરમાં માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશની પૂજા કરવી, ભેટ-સોગાદોની આપ-લે કરવી અને શુભકામનાઓ પાઠવવાનો સમાવેશ થાય છે.
ADVERTISEMENT
5/7
મલેશિયામાં દિવાળીને 'હરી દિવાળી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને આ દિવસે સમગ્ર દેશમાં જાહેર રજા હોય છે. અહીંની એક ખાસ પરંપરા 'ઓપન હાઉસ' છે. આ પરંપરા અંતર્ગત હિન્દુ પરિવારો પોતાના મિત્રો, પડોશીઓ અને અન્ય ધર્મના લોકોને પોતાના ઘરે આવકાર આપે છે. મુસ્લિમ મહેમાનો અને અન્ય પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા લોકો પણ આ ઉત્સવમાં સામેલ થાય છે, વિવિધ વાનગીઓનો આસ્વાદ માણે છે અને મીઠાઈઓ ખાય છે. આ સુદ્રઢ પરંપરાને કારણે અતિથિસત્કાર અને વિવિધ સમુદાયો વચ્ચેનો પરસ્પર સમન્વય આ તહેવારનું એક અતિ મહત્ત્વપૂર્ણ પાસું બની જાય છે.
6/7
પાકિસ્તાનમાં રહેતો હિન્દુ અલ્પસંખ્યક સમુદાય પોતાની પવિત્ર પરંપરાઓને જાળવી રાખીને દિવાળી ઉજવે છે. કરાચીના સ્વામિનારાયણ મંદિરની સાથે-સાથે પંજાબ અને સિંધના અન્ય ઐતિહાસિક મંદિરોને પણ આ તહેવાર નિમિત્તે દીવાઓ અને રોશનીથી સજાવવામાં આવે છે. આ અવસરે સદ્ભાવનાના સંદેશાઓ પાઠવવામાં આવે છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન અને અન્ય રાજકીય નેતાઓ હિન્દુ સમુદાયને સત્તાવાર રીતે દિવાળીની શુભકામનાઓ પાઠવે છે.
ADVERTISEMENT
7/7
આ તમામ દેશોમાં દિવાળી અલગ-અલગ સ્વરૂપે ઉજવવામાં આવે છે. ક્યાંક મંદિરોમાં ધાર્મિક આયોજનો થાય છે, ક્યાંક ઘરોમાં પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે, ક્યાંક જાહેર સંગીત કાર્યક્રમો અને ખરીદીના ઉત્સવો યોજાય છે, તો ક્યાંક 'ઓપન હાઉસ' જેવી મહેફિલો સજે છે. પરંતુ આ તમામ આયોજનોમાં એક બાબત સમાન છે - વિવિધ સમુદાયોના લોકો એકસાથે મળીને પ્રેમ અને સદ્ભાવનાથી દિવાળીનો પર્વ ઉજવે છે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
ટોપ સ્ટોરીઝ