છોટાઉદેપુર / ઓફિસ નહીં, ક્લાસરૂમમાં મળે છે કલેક્ટર, આદિવાસી દીકરીઓને કહે છે,"મોટા સપના જુઓ, IAS બનો"

છોટાઉદેપુર જિલ્લાના અંતરિયાળ આદિવાસી વિસ્તારોમાં શિક્ષણ માત્ર પુસ્તક પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું. અહીં દર અઠવાડિયે એક એવો મહેમાન ક્લાસરૂમમાં પહોંચે છે, જે માત્ર પ્રશાસનિક અધિકારી નથી, પરંતુ માર્ગદર્શક, પ્રેરણાસ્ત્રોત અને મોટી બહેન બનીને દીકરીઓ સાથે વાતો કરે છે. આ મહેમાન છે જિલ્લાના કલેક્ટર ગાર્ગી જૈન, જેમણે શરૂ કરેલી 'કલેક્ટર ઇન ક્લાસરૂમ' પહેલ આજે અનેક આદિવાસી દીકરીઓના જીવનમાં આત્મવિશ્વાસનો દીવો પ્રગટાવી રહી છે.

છેલ્લા એક વર્ષથી ગાર્ગી જૈન દર અઠવાડિયે જિલ્લાના અલગ-અલગ સરકારી શાળાઓની મુલાકાત લે છે. તેઓ ક્લાસરૂમમાં વિદ્યાર્થીઓની વચ્ચે બેસીને ખુલ્લા દિલથી વાત કરે છે. આ મુલાકાતો માત્ર ઔપચારિક કાર્યક્રમો નથી, પરંતુ એક એવો પ્રયાસ છે જેમાં દીકરીઓ પોતાના મનની વાત નિઃસંકોચ કહી શકે, પોતાના પ્રશ્નો પૂછી શકે અને જીવનમાં આગળ વધવા માટે નવી પ્રેરણા મેળવી શકે.

આદિવાસી વિસ્તારોમાં દીકરીઓનો શાળા છોડવાનો દર લાંબા સમયથી ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે. અનેક વખત સામાજિક પરિસ્થિતિ, આત્મવિશ્વાસનો અભાવ અને યોગ્ય માર્ગદર્શન ન મળવાના કારણે તેઓ અભ્યાસ અધવચ્ચે જ છોડી દેતી હતી. જિલ્લા કલેક્ટરે આ સમસ્યાને માત્ર સરકારી આંકડા તરીકે નહીં, પરંતુ સમાજના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલા પ્રશ્ન તરીકે જોયો. એ જ વિચારથી જન્મ થયો 'કલેક્ટર ઇન ક્લાસરૂમ' પહેલનો.

ગાર્ગી જૈન દીકરીઓ સાથે માત્ર અભ્યાસની ચર્ચા જ કરતા નથી, પરંતુ આરોગ્ય, સ્વચ્છતા, માસિક ધર્મ દરમિયાન રાખવાની કાળજી, ગુડ ટચ-બેડ ટચ જેવી સંવેદનશીલ બાબતો પર પણ ખુલીને વાત કરે છે. સાથે જ તેઓ દીકરીઓમાં આત્મવિશ્વાસ વિકસે તે માટે સતત પ્રોત્સાહન આપે છે.

જિલ્લા કલેક્ટર ગાર્ગી જૈન કહે છે, "અમારી મુલાકાતોમાં આરોગ્ય સંબંધિત કાઉન્સેલિંગ અને કોન્ફિડન્સ બિલ્ડિંગ જેવા વિષયો પર ચર્ચા કરીએ છીએ. છોકરીઓમાં ક્ષમતાનો કોઈ અભાવ નથી, તેમને માત્ર આત્મવિશ્વાસ અને યોગ્ય માર્ગદર્શનની જરૂર છે. બાળકોનો આત્મવિશ્વાસ વધે, એ જ અમારી સૌથી મોટી સફળતા છે."

તેઓ પોતાના જીવનના અનુભવો પણ વિદ્યાર્થીઓ સાથે વહેંચે છે. ગાર્ગી જૈન જણાવે છે, "એન્જિનિયરિંગ પૂર્ણ કર્યા બાદ મેં UPSCની તૈયારી કરી હતી. કલેક્ટર બન્યા પછી સમજાયું કે આદિવાસી દીકરીઓમાં અસાધારણ પ્રતિભા છે, પરંતુ તેમને પ્રોત્સાહન અને વિશ્વાસની જરૂર છે. મારી ઈચ્છા છે કે આ વિસ્તારમાંથી ઓછામાં ઓછી પાંચ દીકરીઓ ભવિષ્યમાં IAS અધિકારી બને."

આ પહેલનો પ્રભાવ હવે વિદ્યાર્થીઓના શબ્દોમાં પણ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો છે. શાળાની વિદ્યાર્થીની જાહ્નવી રોહિત કહે છે, "શરૂઆતમાં અમને મેડમને જોઈને ખૂબ ડર લાગ્યો હતો. પરંતુ તેમણે અમારી સાથે મોટી બહેનની જેમ વાત કરી. આરોગ્ય વિશે સમજાવ્યું, માસિક ધર્મ દરમિયાન કેવી કાળજી રાખવી તે કહ્યું અને ગુડ ટચ-બેડ ટચ વિશે પણ ખૂબ સરળ રીતે સમજાવ્યું. હવે અમારી અંદરનો ડર દૂર થયો છે."

જિલ્લા તંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, આ પહેલ પછી દીકરીઓમાં શિક્ષણ પ્રત્યેનો રસ વધ્યો છે, આત્મવિશ્વાસમાં વધારો થયો છે અને શાળા છોડવાનો દર પણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યો છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે હવે ઘણી વિદ્યાર્થીનીઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ અંગે ગંભીરતાથી વિચારવા લાગી છે.

આ પણ વાંચો

એક જિલ્લા કલેક્ટર જ્યારે કચેરીની ચાર દિવાલોમાંથી બહાર આવીને ક્લાસરૂમમાં વિદ્યાર્થીઓની વચ્ચે બેસે છે, ત્યારે તે માત્ર સરકારી અધિકારી રહેતા નથી, પરંતુ પરિવર્તનના પ્રેરક બની જાય છે. છોટાઉદેપુરમાં 'કલેક્ટર ઇન ક્લાસરૂમ' માત્ર એક સરકારી પહેલ નથી, પરંતુ આદિવાસી દીકરીઓને પોતાના સપનાઓ પર વિશ્વાસ કરાવતી અને તેમના ભવિષ્યને નવી દિશા આપતી એક જીવંત ચળવળ બની રહી છે.