જાણવા જેવુ / 2017ના સૂર્યગ્રહણમાં અજબ નજારો! જિરાફ દોડવા લાગ્યા, ગોરિલા સૂઈ ગયા, ફ્લેમિંગો પણ ગભરાયા

સૂર્યગ્રહણ મનુષ્યો માટે એક અદ્ભુત ખગોળીય ઘટના હોઈ શકે છે, પરંતુ પ્રાણીઓ માટે તેનો અનુભવ તદ્દન અલગ હોઈ શકે છે. દિવસ દરમિયાન અચાનક છવાઈ જતો અંધકાર, પ્રકાશના સ્તરમાં થતો ઘટાડો અને વાતાવરણમાં આવતા ફેરફારો તેમના સામાન્ય વર્તન પર અસર કરી શકે છે. આનું એક આશ્ચર્યજનક ઉદાહરણ વર્ષ 2027માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં જોવા મળ્યું હતું, જ્યારે વૈજ્ઞાનિકોએ સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં વિવિધ પ્રાણીઓના વર્તનનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

વૈજ્ઞાનિકોએ કુલ 17 પ્રાણીઓની પ્રજાતિઓનું અવલોકન કર્યું. જિરાફ, ગાલાપાગોસ કાચબા, ગિબન, ગોરિલા અને ફ્લેમિંગો સહિત પ્રાણીઓ સામેલ હતા. ગ્રહણ દરમિયાન આમાંથી 13 પ્રજાતિઓમાં કોઈક પ્રકારના વર્તણૂકીય ફેરફારો જોવા મળ્યા હતા. કેટલાક પ્રાણીઓએ રાત જેવું વર્તન કરવાનું શરૂ કર્યું, જ્યારે અન્ય પ્રાણીઓમાં બેચેનીના સંકેતો જોવા મળ્યા. અમુક પ્રાણીઓએ તો એવું વર્તન પણ દર્શાવ્યું જેનાથી વૈજ્ઞાનિકો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. તો આવો જાણીએ કે શું ગ્રહણની અસર પ્રાણીઓ પર પણ થાય છે?

દિવસમાં અચાનક રાત જેવો માહોલ

21 ઓગસ્ટ, 2017ના રોજ, યુએસએના સાઉથ કેરોલિનામાં સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન થોડી મિનિટો માટે આકાશ ઘણું અંધારિયું થઈ ગયું હતું. મનુષ્યો માટે આ એક અદભૂત દ્રશ્ય હતું, પરંતુ પર્યાવરણમાં આવેલા આ અચાનક ફેરફારે પ્રાણીઓને કંઈક અલગ સંકેત આપ્યો હોઈ શકે છે. પ્રાણીઓ આસપાસના પ્રકાશ, તાપમાન અને અન્ય કુદરતી સંકેતોના આધારે દિવસ અને રાત વચ્ચેનો તફાવત પારખે છે. પરિણામે, જ્યારે દિવસ દરમિયાન અચાનક અંધારું છવાઈ જાય છે, ત્યારે કેટલાક પ્રાણીઓને એવું લાગી શકે છે કે સાંજ કે રાત પડી ગઈ છે. તે કારણથી જ ઘણા પ્રાણીઓ પોતાના સામન્ય વ્યવહારને બદલી દીધુ.

જિરાફ અચાનક દોડવા લાગ્યા

આ અભ્યાસમાં સૌથી આશ્ચર્યજનક પ્રતિક્રિયાઓ જીરાફ તરફથી જોવા મળી હતી. જીરાફ સામાન્ય રીતે શાંત પ્રાણીઓ ગણાય છે અને કોઈ ચોક્કસ કારણ વગર ભાગ્યે જ ઝડપથી દોડતા જોવા મળે છે. જોકે, સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન તેમાંથી કેટલાક અચાનક દોડવા લાગ્યા હતા. વૈજ્ઞાનિકોએ આનું કારણ સંભવિત ગભરાટ કે બેચેની હોવાનું માન્યું હતું અને એવી શક્યતા વ્યક્ત કરી હતી કે અચાનક છવાયેલા અંધકારને કારણે તેમને કોઈ નજીકના જોખમનો અહેસાસ થયો હશે. નોંધનીય છે કે, ગ્રહણ પૂરું થતાં જ તેમનું વર્તન ફરી સામાન્ય થઈ ગયું હતું.

કાચબાએ કરી દીધા હેરાન

જો જિરાફ દોડીને હેરાન કર્યા તો ગાલાપાગોસ કાચબાઓનું વર્તન તો તેનાથી પણ વધુ આશ્ચર્યજનક હતું. સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન આ કાચબાઓને પ્રજનન કરતા જોવા મળ્યા હતા. સામાન્ય રીતે ગાલાપાગોસ કાચબાઓ ઘણા ધીમા અને શાંત સ્વભાવના જણાતા હોય છે, તેમ છતાં ગ્રહણ દરમિયાન તેમના વર્તનમાં આ અચાનક ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો. વૈજ્ઞાનિકો હજુ સુધી અચાનક છવાયેલા અંધકાર અને આ વર્તન વચ્ચેના સીધા સંબંધને સંપૂર્ણ રીતે સમજાવી શક્યા નથી. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, એવો દાવો કરવો ખોટો ગણાશે કે જ્યારે પણ ગ્રહણ થાય ત્યારે કાચબાઓ હંમેશા આવી પ્રવૃત્તિ કરે જ છે. તે માત્ર તે ચોક્કસ સંજોગોમાં નોંધાયેલું એક અસામાન્ય વર્તન હતું.

ગિબનએ બપોરે ગાયા અલગ ગીતો

આ સમયગાળા દરમિયાન, ગિબન્સમાં કંઈક અસામાન્ય વર્તન જોવા મળ્યું હતું. સામાન્ય રીતે, ગિબન્સ સવારના સમયે તેમના વિશિષ્ટ અવાજો દ્વારા એકબીજા સાથે સંવાદ સાધતા હોય છે. જોકે, સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન તેમના વર્તનમાં ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો, કારણ કે તેમણે બપોરના સમયે અસામાન્ય અવાજો કાઢ્યા હતા. એવું લાગતું હતું કે અચાનક છવાયેલા અંધકારે તેમની દિનચર્યામાં કામચલાઉ વિક્ષેપ પાડ્યો હતો. વૈજ્ઞાનિકો માટે આ બાબત વિશેષ રસનો વિષય હતી, કારણ કે તે દર્શાવે છે કે પ્રકાશમાં આવતા અચાનક ફેરફારો પ્રાણીઓની બોયોલોજિકલ ક્લોક પર અસર કરી શકે છે.

ગોરિલ્લાએ શરુ કરી રાતવાળી રુટીન

ગ્રહણ દરમિયાન ગોરિલાઓએ એવું વર્તન પણ દર્શાવ્યું જે સામાન્ય રીતે માત્ર સાંજ કે રાત્રિના સમયે જ જોવા મળે છે. અંધકાર છવાતાં કેટલાક ગોરિલાઓ સૂઈ ગયા. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, દિવસ દરમિયાન થોડી મિનિટો માટે છવાયેલો અંધકાર તેમના માટે તેમની સામાન્ય દિનચર્યા બદલવા માટે પૂરતો સંકેત બની રહ્યો. આ બાબત દર્શાવે છે કે પ્રાણીઓ તેમના પર્યાવરણમાં મળતા કુદરતી સંકેતો પર કેટલા નિર્ભર હોય છે.

ફ્લેમિંગો પોતાના બાળકો પાસે આવી ગયા

સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન ફ્લેમિંગોના વર્તનમાં પણ ફેરફારો જોવા મળ્યા હતા. ફ્લેમિંગો તેમના બચ્ચાંની આસપાસ એકઠા થઈ ગયા હતા. વૈજ્ઞાનિકોએ આને સંભવિત બેચેની અથવા સુરક્ષાની જરૂરિયાત સાથે જોડાયેલી પ્રતિક્રિયા તરીકે સમજાવ્યું. અચાનક છવાયેલા અંધકારને કારણે તેમને કદાચ કોઈ જોખમનો અહેસાસ થયો હશે, જેના પરિણામે તેમણે પોતાના બચ્ચાંની નજીક રહેવાનું વધુ સુરક્ષિત માન્યું હશે. જોકે આ વર્તન સામાન્ય લાગી શકે છે, પરંતુ વૈજ્ઞાનિકો માટે તે એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત હતો કે ઝડપથી બદલાતું પર્યાવરણ પ્રાણીઓની સુરક્ષા-સંબંધિત પ્રતિક્રિયાઓ પર અસર કરી શકે છે.

શું ક્યારે પ્રાણીઓ ગ્રહણથી પરેશાન થાય છે?

વર્ષ 2017ના એક અભ્યાસમાં 17 પ્રજાતિઓનું અવલોકન કરવામાં આવ્યું હતું અને તે તમામનું વર્તન એકસરખું નહોતું. કેટલાક પ્રાણીઓમાં કોઈ નોંધપાત્ર ફેરફાર જોવા મળ્યા ન હતા, જ્યારે અન્ય રાત્રે સક્રિય રહેતા પ્રાણીઓ જેવી દિનચર્યા અપનાવી હતી. કેટલાક પ્રાણીઓ બેચેન જણાતા હતા, તો વળી અન્ય પ્રાણીઓએ તદ્દન અલગ પ્રકારનું વર્તન દર્શાવ્યું હતું. આ બાબત સૂચવે છે કે દરેક પ્રજાતિ સૂર્યગ્રહણને કદાચ પોતાની આગવી રીતે અનુભવતી હોય છે, અને તેમની પ્રતિક્રિયાઓ તે પ્રાણીઓની દિનચર્યા, પ્રજાતિ અને સ્વાભાવિક વર્તનને આધારે અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.

આખરે આવુ કેમ થાય છે?

વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે, સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન પ્રકાશમાં આવતો અચાનક ફેરફાર આનું મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે. ઘણા પ્રાણીઓની એક્ટિવિટી દિવસ-રાતના ચક્ર સાથે જોડાયેલી હોય છે. પક્ષીઓનું કલરવ કરવું, ખોરાકની શોધ કરવી, સૂવાની તૈયારી કરવી વગેરે જેવી વ્યવહારને રોશનીમાં થતા ફેરફારને અનુરૂપ બદલાય છે.

સૂર્યગ્રહણ માત્ર થોડી મિનિટો માટે દિવસને રાતમાં ફેરવી નાખે છે. પરિણામે, કેટલાક પ્રાણીઓ આને સાંજ કે રાત નજીક આવી રહી હોવાના સંકેત તરીકે સમજી શકે છે. બીજી તરફ, અન્ય પ્રાણીઓ બેચેની કે ગભરાટના લક્ષણો દર્શાવી શકે છે, કારણ કે તેઓ આ અચાનક આવેલા ફેરફારને જોખમ અથવા કોઈ અસામાન્ય ઘટના સાથે જોડે છે.

જોકે, વૈજ્ઞાનિકો નોંધે છે કે, આ વિષય પરનું સંશોધન હજુ મર્યાદિત છે. સંપૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ માત્ર ટૂંકા સમય માટે અને ચોક્કસ વિસ્તારોમાં જ દૃશ્યમાન હોવાથી, આ ઘટના દરમિયાન પ્રાણીઓના વર્તનનો અભ્યાસ કરવાની તકો ખૂબ ઓછી મળે છે. આ જ કારણસર 2017ના અભ્યાસને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવ્યો હતો.

આ પણ વાંચોઃ સૂર્યગ્રહણ પહેલા બન્યો દુર્લભ ચતુર્ગ્રહી યોગ! 4 રાશિના ચમકશે ભાગ્ય, થશે મોટો લાભ

કુલ મળીને સૂર્યગ્રહણ એ માત્ર મનુષ્યો માટે જોવાલાયક ખગોળીય ઘટના જ નથી. તેની અસર આસપાસના પ્રાણીઓના વર્તનમાં પણ જોવા મળે છે. વર્ષ 2017માં, વૈજ્ઞાનિકોએ જિરાફને અચાનક દોડતા, ગાલાપાગોસ કાચબાને વિચિત્ર વર્તન કરતા, ગિબન્સને અસામાન્ય અવાજો કાઢતા, ગોરિલાને જાણે રાત પડી હોય તેમ સૂવા માટે સ્થિર થતા અને ફ્લેમિંગોને તેમના બચ્ચાંની આસપાસ એકઠા થતા જોઈને આશ્ચર્ય અને કુતૂહલ અનુભવ્યું હતું.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ