નેશનલ / 'PM મોદી મારાથી ખુશ નથી કારણ કે...', ભારત સાથેના સંબંધો પર ટ્રમ્પનું મોટું નિવેદન

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારત અને પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથેના સંબંધોને લઈને ફરી એક વખત મોટું અને ચર્ચાસ્પદ નિવેદન આપ્યું છે. ટ્રમ્પે સ્વીકાર્યું છે કે તેમના અને પ્રધાનમંત્રી મોદીના વ્યક્તિગત સંબંધો સારા છે, પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિમાં પીเอ็ม મોદી તેમની સાથે ખુશ નથી. ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ, ભારત દ્વારા રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવામાં આવી રહ્યુ હોવાથી ભારતને ઊંચા ટેરિફ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે અને એ જ વાત અસંતોષનું મુખ્ય કારણ બની છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક બેઠકનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી મોદીએ જાતે જ તેમની સાથે મુલાકાત માટે સમય માગ્યો હતો. તેમણે એ પણ ઉમેર્યું કે બંને દેશો વચ્ચે સંવાદ અને સંપર્ક સતત ચાલતો રહ્યો છે, પરંતુ વેપાર અને ઊર્જા નીતિઓને લઈને મતભેદો ઉભા થયા છે. ટ્રમ્પના શબ્દોમાં, “મોદી એક સારા માણસ છે, પરંતુ તેમને ખબર છે કે હું ખુશ નથી. અને મારી સાથે ખુશ રહેવું મહત્વનું છે.”

ટ્રમ્પે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર સંબંધો પર ભાર મૂકતા કહ્યું કે જો અમેરિકા ઈચ્છે તો તે ભારત પર ખૂબ ઝડપથી ટેરિફ વધારી શકે છે. તેમના મતે, ભારત અમેરિકાની સાથે વેપાર કરે છે, પરંતુ સાથે સાથે રશિયા સાથે તેલ ખરીદી ચાલુ રાખે છે, જે વોશિંગ્ટનને સ્વીકાર્ય નથી. ટ્રમ્પે અગાઉ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જે દેશો રશિયા સાથે વેપાર ચાલુ રાખશે, તેમની સામે અમેરિકા કડક પગલાં લઈ શકે છે.

રક્ષા સહયોગ અંગે વાત કરતાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે ભારત ઘણા વર્ષોથી એપાચી હેલિકોપ્ટરોની રાહ જોઈ રહ્યું હતું અને હવે તેમાં ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતે કુલ 68 એપાચી હેલિકોપ્ટરોનો ઓર્ડર આપ્યો છે, જે બંને દેશો વચ્ચેના રક્ષા સંબંધોને મજબૂત કરે છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે એક તરફ વેપાર મુદ્દે તણાવ છે, તો બીજી તરફ રક્ષા સહયોગ યથાવત્ છે.

આ પહેલાં એર ફોર્સ વન પર પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન પણ ટ્રમ્પે ભારત અંગે કડક ટિપ્પણી કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી મોદી જાણે છે કે રશિયન તેલની ખરીદી બાબતે તેઓ ખુશ નથી. ટ્રમ્પે ઉમેર્યું હતું કે ટેરિફ એક એવું હથિયાર છે, જે બે મિનિટમાં સમસ્યા ઉકેલી શકે છે.

ગત વર્ષે ટ્રમ્પે ભારત સામે ટેરિફ મુદ્દે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું હતું. તેમણે ભારત પર 25 ટકા રેસિપ્રોકલ ટેરિફ લગાવ્યો હતો. સાથે જ, રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા બદલ 25 ટકા પેનલ્ટી ટેરિફ પણ લાગુ કર્યો હતો. આ રીતે કેટલીક શ્રેણીઓમાં કુલ ટેરિફ 50 ટકા સુધી પહોંચી ગયો હતો. આ નિર્ણય બાદ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં ઠંડક આવી હતી.

ભારતે તે સમયે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે તે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિત અને ઊર્જા સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લે છે. ભારતનું માનવું છે કે ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવી અને દેશના લોકોને મોંઘવારીથી બચાવવી સરકારની પ્રાથમિકતા છે. તેથી, તેલની ખરીદીમાં કોઈ એક દેશ પર સંપૂર્ણ નિર્ભરતા શક્ય નથી.

આ નિવેદનો એવા સમય પર આવ્યા છે, જ્યારે થોડા અઠવાડિયા પહેલાં જ ટ્રમ્પ અને પ્રધાનમંત્રી મોદી વચ્ચે ફોન પર વાતચીત થઈ હતી. આ કોલ દરમિયાન બંને નેતાઓએ ટેરિફ તણાવ હોવા છતાં દ્વિપક્ષીય વેપાર અને સહયોગ આગળ વધારવા પર સહમતિ વ્યક્ત કરી હતી. આ જ દિવસે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટેરિફ વિવાદ ઉકેલવા માટે નવી ચર્ચાઓનો દોર શરૂ થયો હતો.

ફોન કોલથી થોડા દિવસ પહેલાં ટ્રમ્પે ભારતીય ચોખાને લઈને પણ તીખું નિવેદન આપ્યું હતું. વ્હાઇટ હાઉસમાં એક બેઠક દરમિયાન અમેરિકન ખેડૂત પ્રતિનિધિએ ભારત, ચીન અને થાઈલેન્ડ પર ડમ્પિંગનો આરોપ મૂક્યો હતો. આ પર પ્રતિક્રિયા આપતાં ટ્રમ્પે સવાલ કર્યો હતો કે ભારતને આવું કરવાની મંજૂરી કેમ છે અને તેમને પણ ટેરિફ ચૂકવવો પડશે.

હાલમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેનો ટેરિફ વિવાદ હજુ ઉકેલાઈ શક્યો નથી. વોશિંગ્ટન ભારત પર ખાસ કરીને અમેરિકન કૃષિ ઉત્પાદનો પર લાગતા ઊંચા આયાત શુલ્ક ઘટાડવા દબાણ બનાવી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ભારતનો અભિગમ સ્પષ્ટ છે કે તે પોતાના ખેડૂતો અને ઘરેલું કૃષિ હિતોને અવગણી શકતું નથી. આ કારણે બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત ચાલુ છે, પરંતુ સમાધાન હજુ દૂર જણાય છે.