વિશ્વ / અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ કરારથી ભારતને લોટરી લાગી! શું પેટ્રોલ અને ડીઝલ સસ્તું થશે ?

Crude Oil Prices : વિશ્વ રાજકારણ અને ઊર્જા બજારો માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના બની છે. લાંબા સમયથી તણાવપૂર્ણ સંબંધો ધરાવતા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા ઐતિહાસિક શાંતિ કરારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં નવી આશા જગાવી છે. આ કરારના પરિણામે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેનાથી તેલ આયાત પર નિર્ભર દેશો માટે રાહતના સંકેતો મળ્યા છે.

ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં કેમ આવ્યો મોટો ઘટાડો?

વર્ષોથી ઈરાન પર લાગેલા આર્થિક પ્રતિબંધોના કારણે તે પોતાની તેલ નિકાસ ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરી શકતું નહોતું. સાથે જ મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ભૂરાજકીય તણાવ અને યુદ્ધની આશંકાએ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવને સતત ઊંચા રાખ્યા હતા. પરંતુ હવે યુએસ-ઈરાન વચ્ચે સમજૂતી થતાં ઈરાન માટે વૈશ્વિક બજારમાં ફરી પ્રવેશનો માર્ગ સરળ બન્યો છે. ઈરાનના વિશાળ તેલ ભંડારો અને વધતી નિકાસ ક્ષમતાના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં સપ્લાય વધવાની શક્યતા ઊભી થઈ છે. જ્યારે પુરવઠો વધે અને જોખમ ઘટે ત્યારે બજારમાં ભાવ નીચે આવે છે, અને હાલમાં એ જ પરિસ્થિતિ જોવા મળી રહી છે.

10 જૂન પછી ભાવમાં કેટલો ઘટાડો નોંધાયો?

આંકડાઓ મુજબ 10 જૂન પછી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે ઘટાડો થયો છે.

• બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ 93.10 ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઘટીને 78.46 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર આવ્યો છે.
• એટલે કે બ્રેન્ટ ક્રૂડમાં લગભગ 14.64 ડોલર અથવા 15.72 ટકા જેટલો ઘટાડો નોંધાયો છે.
• અમેરિકન WTI ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ 90.03 ડોલરથી ઘટીને 75.53 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયો છે.
• WTIમાં લગભગ 14.5 ડોલર અથવા 16 ટકાથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

આ ઘટાડા સાથે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ છેલ્લા ઘણા મહિનાના નીચલા સ્તરે પહોંચ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.

ભારત માટે આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

ભારત પોતાની કુલ જરૂરિયાતના 85 ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરે છે. એટલે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં થતો દરેક ઘટાડો દેશના અર્થતંત્ર માટે સીધો ફાયદો લઈને આવે છે. તેલ સસ્તું થવાથી આયાત ખર્ચ ઘટે છે, જેના કારણે સરકાર અને ખાનગી ક્ષેત્ર બંનેને આર્થિક રાહત મળે છે. તેલના ઓછા ભાવનો પ્રભાવ માત્ર પેટ્રોલ અને ડીઝલ સુધી મર્યાદિત રહેતો નથી, પરંતુ સમગ્ર અર્થતંત્ર પર તેની અસર પડે છે.

મોંઘવારીમાં મળશે રાહત

પરિવહન વ્યવસ્થા મુખ્યત્વે ડીઝલ અને પેટ્રોલ પર આધારિત છે. જ્યારે ઇંધણ સસ્તું બને છે ત્યારે માલસામાનના પરિવહન ખર્ચમાં ઘટાડો થાય છે. તેના કારણે ફળ અને શાકભાજીના ભાવ સ્થિર રહી શકે છે, ખાદ્યપદાર્થોની કિંમત પર દબાણ ઘટે છે, દૈનિક ઉપયોગની વસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા ઓછી થાય છે. સામાન્ય ગ્રાહકોને મોંઘવારી સામે રાહત મળે છે. આથી રિટેલ મોંઘવારી નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ મળી શકે છે.

રૂપિયો અને વિદેશી હૂંડિયામણ માટે પણ સારા સમાચાર

ભારત દર વર્ષે અબજો ડોલરનું ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદે છે. જો તેલ સસ્તું મળે તો ડોલરની માંગમાં ઘટાડો થાય છે. તેના પરિણામે

• વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર દબાણ ઘટે છે
• ભારતીય રૂપિયો વધુ મજબૂત બની શકે છે
• કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (CAD) નિયંત્રણમાં રહે છે
• દેશની નાણાકીય સ્થિરતા મજબૂત બને છે

સરકારને વિકાસ માટે મળશે વધુ અવકાશ

તેલ આયાત પાછળ ઓછો ખર્ચ થતાં સરકારના નાણાકીય સંતુલનમાં સુધારો થઈ શકે છે. તેના કારણે સરકારને અન્ય ક્ષેત્રોમાં વધુ રોકાણ કરવાની તક મળશે. ખાસ કરીને માર્ગ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ, આરોગ્ય સેવાઓ, શિક્ષણ ક્ષેત્ર અને ગ્રામ વિકાસ યોજનાઓ જેવા ક્ષેત્રોમાં વધુ ખર્ચ કરી શકાય તેવી સંભાવના ઊભી થઈ શકે છે.

શેરબજાર અને ઉદ્યોગોને પણ મળી શકે પ્રોત્સાહન

તેલના ઘટતા ભાવથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થાય છે, જેનો સીધો લાભ અનેક ઉદ્યોગોને મળે છે. વિશેષ કરીને એરલાઇન કંપનીઓ, લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્ર, કેમિકલ ઉદ્યોગ પ્લાસ્ટિક અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર ક્ષેત્રોની નફાકારકતા વધવાની શક્યતા રહે છે, જેના કારણે શેરબજારમાં પણ સકારાત્મક માહોલ સર્જાઈ શકે છે.

શું આ રાહત લાંબા સમય સુધી ટકી રહેશે?

હાલમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું ક્રૂડ ઓઇલના નીચા ભાવ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે? બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે ટૂંકા ગાળામાં ભાવ પર દબાણ યથાવત રહી શકે છે. જોકે લાંબા ગાળે OPEC+ દેશોની નીતિ મહત્વની બનશે. જો OPEC+ દેશો ઉત્પાદન ઘટાડવાનો નિર્ણય કરશે તો ભાવ ફરી વધવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે. જોકે ઈરાનના વધતા પુરવઠાને ધ્યાનમાં લેતા નજીકના ભવિષ્યમાં ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવવાની સંભાવના ઓછી માનવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચો : ટ્રમ્પની સામે PM મોદીએ નાવિકોની સુરક્ષા મુદ્દા પર ઉઠાવ્યા સવાલ, કહ્યું- અનેક ભારતીયોએ જીવ ગુમાવ્યો

ભારત માટે બની શકે છે મોટો 'ગેમ ચેન્જર'

યુએસ-ઈરાન વચ્ચેનો આ શાંતિ કરાર માત્ર રાજદ્વારી સફળતા નથી, પરંતુ ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશો માટે આર્થિક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ ઘટના બની શકે છે. જો આગામી કેટલાક મહિનાઓ સુધી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ નીચા રહે છે તો ભારતના જીડીપી વિકાસદરને ગતિ મળી શકે છે, મોંઘવારીમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને ઉદ્યોગોને નવી તાકાત મળી શકે છે. વિશ્વ બજારમાં બનેલી આ નવી પરિસ્થિતિ ભારત માટે એક સોનેરી તક સાબિત થઈ શકે છે, જેનો લાભ સામાન્ય નાગરિકથી લઈને દેશના સમગ્ર અર્થતંત્ર સુધી પહોંચી શકે છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ