6 ફોટો ગેલેરી

Garud Puran / મૃત્યુ બાદ નાક-કાનમાં રૂ મૂકવાની પરંપરા કેમ છે? ધાર્મિક માન્યતા મુજબ જાણો તેનું રહસ્ય

Last Updated: 03:27 PM, 7 October 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

હિંદુ ધર્મમાં જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધી અનેક પરંપરાઓ અને સંસ્કારોનું પાલન કરવામાં આવે છે. મૃત્યુ બાદ મૃતદેહના નાક, કાન અને શરીરના કેટલાક ખુલ્લા ભાગોમાં રૂ મૂકવાની પરંપરા પણ જોવા મળે છે.આ પરંપરા પાછળ ધાર્મિક માન્યતાઓની સાથે સ્વચ્છતા અને વ્યવહારુ કારણો પણ જોડાયેલા હોવાનું માનવામાં આવે છે. ગરુડ પુરાણ સાથે જોડાયેલી માન્યતાઓમાં આ અંગે શું કહેવાયું છે અને મૃત્યુ બાદ શરીરમાં થતા ફેરફારો સાથે તેનો શું સંબંધ છે તે જાણીએ.

1/6

1. મૃત્યુ બાદ નાક અને કાનમાં રૂ કેમ મૂકવામાં આવે છે?

મૃત્યુ બાદ શરીરની સામાન્ય શારીરિક પ્રક્રિયાઓ બંધ થઈ જાય છે. અંતિમ સંસ્કાર થાય ત્યાં સુધી મૃતદેહની યોગ્ય રીતે જાળવણી કરવી જરૂરી બને છે. આ દરમિયાન નાક અને કાન જેવા ખુલ્લા ભાગોમાં રૂ મૂકવાની પરંપરા ઘણા પરિવારોમાં જોવા મળે છે.ધાર્મિક દૃષ્ટિએ તેને મૃતદેહની પવિત્રતા અને ગરિમા જાળવવા સાથે જોડવામાં આવે છે. સાથે જ શરીરમાંથી કોઈ પ્રવાહી બહાર ન આવે અને બહારની ધૂળ કે નાના જીવજંતુઓ અંદર ન જાય તે માટે પણ રૂ ઉપયોગી માનવામાં આવે છે.

આ તસવીર શેર કરો

2/6

2. ગરુડ પુરાણમાં પ્રાણ અને શરીરના નવ દ્વારની માન્યતા

હિંદુ ધાર્મિક માન્યતાઓમાં માનવ શરીરને નવ દ્વારવાળું માનવામાં આવે છે. તેમાં બે આંખ, બે કાન, બે નાકનાં છિદ્ર, એક મોં અને શરીરના નીચેના બે માર્ગનો સમાવેશ થાય છે.ગરુડ પુરાણ સાથે જોડાયેલી માન્યતા અનુસાર મૃત્યુ બાદ પ્રાણ શરીરથી અલગ થઈ પોતાની સૂક્ષ્મ યાત્રા તરફ આગળ વધે છે. આ કારણે શરીરના ખુલ્લા દ્વારોને લઈને ધાર્મિક રીતે કેટલીક પરંપરાઓનું પાલન કરવામાં આવે છે.નાક અને કાનમાં રૂ મૂકવાની પરંપરાને પણ કેટલીક જગ્યાએ શરીરની પવિત્રતા જાળવવા અને મૃત્યુ બાદની પ્રક્રિયા દરમિયાન શરીરને ઢાંકીને રાખવાની ધાર્મિક રીત તરીકે જોવામાં આવે છે.

આ તસવીર શેર કરો

3/6

3. મૃત્યુ બાદ શરીરમાં શરૂ થાય છે કુદરતી ફેરફાર

મૃત્યુ પછી શરીરની અંદરની કુદરતી પ્રક્રિયાઓ ધીમે ધીમે બદલાવા લાગે છે. થોડા સમય બાદ શરીરમાં સડવાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે અને વિવિધ પ્રકારના ફેરફારો થવા લાગે છે.શરીરના કેટલાક સ્નાયુઓ ઢીલા પડવાથી નાક કે મોં જેવા ભાગોમાંથી પ્રવાહી બહાર આવવાની શક્યતા રહે છે. આવી સ્થિતિમાં રૂ મૂકવાથી બહાર આવતા પ્રવાહીને શોષવામાં મદદ મળી શકે છે અને મૃતદેહને અંતિમ સંસ્કાર સુધી વધુ સ્વચ્છ રાખવામાં મદદ મળે છે.

આ તસવીર શેર કરો

4/6

4. સ્વચ્છતા અને મૃતદેહની ગરિમા સાથે પણ સંબંધ

મૃત્યુ બાદ પરિવારજનો અને સગાં-સંબંધીઓ અંતિમ દર્શન માટે ઘરે એકત્રિત થાય છે. આ દરમિયાન મૃતદેહની સ્વચ્છતા અને ગરિમા જાળવવી જરૂરી હોય છે.નાક અને કાન જેવા ખુલ્લા ભાગોને રૂથી ઢાંકવાથી ધૂળ, નાના જીવજંતુઓ અથવા અન્ય બાહ્ય વસ્તુઓથી બચાવ કરવામાં મદદ મળી શકે છે. સાથે જ શરીરમાંથી કોઈ પ્રવાહી બહાર આવે તો તેને શોષવામાં પણ રૂ ઉપયોગી બને છે.આથી આ પરંપરાને માત્ર ધાર્મિક વિધિ તરીકે નહીં પરંતુ જૂના સમયમાં ઉપલબ્ધ વ્યવહારુ સાધનો સાથે જોડાયેલી રીત તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.

આ તસવીર શેર કરો

5/6

5. નકારાત્મક શક્તિથી રક્ષણની લોકમાન્યતા

કેટલીક લોકમાન્યતાઓમાં મૃત્યુ અને અંતિમ સંસ્કાર વચ્ચેનો સમય ખૂબ સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે આ સમય દરમિયાન મૃતદેહને બાહ્ય નકારાત્મક શક્તિઓથી સુરક્ષિત રાખવો જોઈએ.આ માન્યતાને કારણે શરીરના ખુલ્લા ભાગોને ઢાંકવાની પરંપરા વિકસેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે નકારાત્મક શક્તિઓથી રક્ષણ મળતું હોવાનો દાવો ધાર્મિક અને લોકમાન્યતા આધારિત છે, તેનું વૈજ્ઞાનિક પ્રમાણ અલગ બાબત છે.આ રીતે મૃત્યુ બાદ નાક અને કાનમાં રૂ મૂકવાની પરંપરા પાછળ ધાર્મિક માન્યતાઓ ઉપરાંત મૃતદેહની સ્વચ્છતા, ગરિમા અને વ્યવહારુ સંભાળ જેવા કારણો પણ જોડાયેલા હોવાનું માનવામાં આવે છે. દરેક પરિવાર અને પ્રદેશમાં અંતિમ સંસ્કારની રીત અલગ હોઈ શકે છે.

આ તસવીર શેર કરો

6/6

6. DISCLAIMER

ધર્મને લગતો આ આર્ટિકલ માત્ર અલગ-અલગ મળતી માહિતીને આધારિત છે. નહીં કે તમે તેને સત્ય જ માની લો. કારણ કે ધર્મ દરેકની આસ્થાનો વિષય છે. અહીં આપવામાં આવેલી જાણકારીને અનુસરતા પહેલા ધર્મ કે શાસ્ત્ર આધારિત જ્ઞાન ધરાવનારા વિદ્ધાનોની સલાહ લેવી અતિ આવશ્યક રહેશે. નહીં તો કોઇ મુશ્કેલી સર્જાય તો જવાબદારી vtvgujarati.com નહીં રહે. કારણ કે આ આર્ટિકલ ફક્ત ન્યૂઝના હેતુસર પબ્લિશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ તસવીર શેર કરો

સંકળાયેલા મુદ્દાઓ

Death Rituals Cotton In Nose And Ears Garud Puran